Ղարաբաղյան կոնֆլիկտը Թրամփը կհանձնի Պուտինին, մնացած հարցերում էլ` փոթորիկ չի անի

Երեկ ամբողջ աշխարհի ուշադրության կենտրոնում ԱՄՆ-ի նախագահական ընտրություններն էին, որտեղ հաղթեց հանրապետական կուսակցության թեկնածու Դոնալդ Թրամփը: Միջազգային առաջատար լրատվամիջոցների փոխանցմամբ, այս հաղթականը շոկ է առաջացրել ամբողջ աշխարհում: Պատճառն ԱՄՆ 45-րդ նախագահ ընտրված Դոնալդ Թրամփի էքստցենտրիկ կերպարն է:

Ընդունված տեսակետ կա, որ եթե առանձին պետությունների ղեկավարների փոփոխությունն անդրադառնում է տվյալ պետության, կամ առավելագույնը եւս մեկ-երկու հարեւանների վրա, ապա ԱՄՆ-ի նախագահի փոփոխությունը կարող է անդրադառնալ ամբողջ աշխարհի վրա:

Առաջին հերթին ուշադրության կենտրոնում Ռուսաստանի հետ հարաբերություններն են: Վերջին ամիսներին դրանք օր-օրի վատանում էին, եւ արդեն երկար ժամանակ ռուսական պետական քարոզչամիջոցներն անթաքույց քննարկում էին երրորդ համաշխարհային պատերազմի բռնկման հնարավորությունը: Օջախը, բնականաբար, համարվում էր Սիրիան, որտեղ ՌԴ ու ԱՄՆ-ն, ըստ էության, արդեն պատերազմում են միմյանց դեմ:

Եվ ահա այս համայնապատկերում ԱՄՆ նախագահ է ընտրվում թեկնածուներից նա, որը նախընտրական արշավի ժամանակ հայտարարել էր, թե շատ լավ կլինի, եթե ՌԴ-ն ու Միացյալ Նահանգներն իրար հետ լեզու գտնեն եւ միասին պայքարեն «Իսլամական պետության» դեմ: Այսինքն՝ ստեղծվել է աշխարհում կարգուկանոն հաստատելու ոսկե հնարավորություն, ինչը հասկանում են բոլորը:

Վատիկանում, օրինակ, Թրամփի հաղթանակից հետո հայտարարեցին, որ կաղոթեն, որ նա ծառայի ամբողջ աշխարհում խաղաղության հաստատմանը: Վլադիմիր Պուտինը նույնպես իր քայլն արեց: Նա առաջինը շնորհավորեց Թրամփին եւ դա արեց հնարավոր ամենաներկայանալի ձեւով: Նախ շնորհավորական հեռագիր ուղարկեց, որտեղ հույս էր հայտնում, թե իրենց կհաջողվի ռուս-ամերիկյան հարաբերությունները դուրս հանել ճգնաժամից: 

Այնուհետեւ, ՌԴ-ում հավատարմագրված դեսպաների ներկայությամբ Կրեմլի ոսկեզօծ սրահում հատուկ արարողակարգով շնորհավորեց ԱՄՆ 45-րդ նախագահին եւ ասաց, որ «Ռուսաստանը պատրաստ է եւ ցանկանում է վերականգնել լիաֆորմատ հարաբերությունները ԱՄՆ-ի հետ»: Վլադիմիր Պուտինն այս կարեւոր քայլն արեց նաեւ նրա համար, որ հետագայում ինչ-որ բան այնպես չգնալու դեպքում, ոչ ոք Ռուսաստանին չմեղադրի ոչ կառուցողական լինելու եւ իրավիճակ սրելու մեջ:

Իսկ իրականում հույսերը, որ նախագահ Դոնալդ Թրամփի գործողություններն այս առումով համահունչ կլինեն նախագահի թեկնածու Դոնալդ Թրամփի հայտարարություններին, ցավոք, չնչին են: Երեկ արդեն Պետդումայի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահ Լեոնիդ Սլուցկին «Մոսկվա» գործակալությանն ասել էր, որ իր ռուսական դիրքորոշման մեջ Թրամփն ընդամենը հակադրվում էր Հիլարի Քլինթոնին` իրականում մեծ համակրանք չտածելով ՌԴ-ի նկատմամբ: Սլուցկին նաեւ հիշեցրել է, որ նախկինում քիչ չեն եղել դեպքերը, երբ հաղթած թեկնածուի նախընտրական հռետորիկան փոխվել է ի վնաս Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների:

Վերլուծաբաններն էլ մի հարցում համերաշխ են, որ ԱՄՆ-ի արտաքին քաղաքականությունը նախագահների փոփոխության պարագայում առավելագույնը 20 տոկոսի փոփոխություն է կրում, այն էլ` ոչ առանցքային հարցերում:

Վլադիմիր Պուտինի շնորհավորանքից հետո Դոնալդ Թրամփին թվիթերյան գրառման միջոցով շնորհավորեց Թուրքիայի ԱԳ նախարարը, ապա պաշտոնական ուղերձով` ՀՀ նախագահը: Մի փոքր անց հայտարարություն արեց Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելը, շեշտը դնելով մեր ժամանակի մարտահրավերները հաղթահարելու ուղղությամբ Գերմանիայի եւ ԱՄՆ գործընկերության վրա:

Ֆրանսիայի նախագահ Ֆրանսու Օլանդը նույնպես առաջիններից էր, որ խոսեց Թրամփի հաղթանակի մասին: Նա ինչպես շատ հաճախ դիվանագիտական սահմանները խախտեց եւ շտապեց գնահատականներ տալ: Ըստ Ֆրանսիայի նախագահի, Թրամփի ընտրությամբ անորոշության ժամանակներ են գալիս, եւ Եվրոպան պետք է միավորվի:

Գրեթե նույն բանն ասաց նաեւ Վրաստանի նախկին նախագահ Միխայիլ Սահակաշվիլին, որը Թրամփի հաղթանակի մասին լուրից հետո ֆեյսբուքյան իր պաշտոնական էջի ետնանկարը փոխեց, տեղադրելով Թրամփի հետ նկար` հետեւյալ մակագրությամբ. «Նրա հետ ծանոթ եմ ավելի քան 20 տարի, մենք ընկերություն ենք անում»: Սահակաշվիլին Թրամփին բնութագրել է որպես ուժեղ անհատականություն՝ չկողմնորոշված քաղաքական հայացքներով եւ նշել. «Հիմա մենք պետք է զգույշ եւ կազմակերպված լինենք ավելի, քան երբեւէ»: Մենք ասելով, Սահակաշվիլին նկատի ունի առաջին հերթին Ուկրաինան եւ ամբողջ Եվրոպան:

Ինչ վերաբերվում է Հայաստանին, ապա մեզ համար, բնականաբար, առաջնային են երկու հարցի նկատմամբ ԱՄՆ 45-րդ նախագահի դիրքորոշումը` ղարաբաղյան հակամարտության ու ցեղասպանության ճանաչման: Ամերիկայի հայ համայնքը եւ լոբբիստական կազմակերպություններն այս ընտրություններում, սակայն ձեռնպահ մնացին թեկնածուներից որեւէ մեկին պաշտոնապես պաշտպանելուց: Նրանք կենտրոնացան հիմնականում Կոնգրեսի եւ ներկայացուցիչների պալատի ընտրությունների վրա:

Եվ սա իր պատճառներն ունի. ԱՄՆ նախագահների թեկնածուներն արդեն հոգնեցրել են ցեղասպանության ճանաչման կեղծ խոստումներով հայկական ձայները շահելու իրենց պահվածքով: Եվ բացի այդ, պաշտոնական Երեւանն ու ամերիկահայ համայնքը եկել են այն եզրակացության, որ առանձին սենատորների եւ նահանգների հետ աշխատանքները շատ ավելի արդյունավետ են թե՛ ցեղասպանության, եւ թե՛ Արցախի անկախության ճանաչման առումով:

Հայկական լրատվամիջոցների ուշադրության կենտրոնում հայտնվեցին Դոնալդ Թրամփի բիզնես կապերն Ալիեւների ընտանիքի հետ, սրա մեջ մեզ համար վտանգավոր պահեր տեսնելով: Սակայն, թերեւս, այդ փաստին չարժե այդքան մեծ նշանակություն տալ:

Տեղեկություն կա,  նախագահի թեկնածու եղած ժամանակ Դոնալդ Թրամփն իր անձնական տվյալներից հեռացրել է Ադրբեջանի հետ կապված հատվածը: Եւ բացի այդ, Լոս Անջելեսից թողարկվող USArmenianews.com կայքն այսօր գրեց, որ ընտրվելու հետո առաջին հարցազրույցում Թրամփը հայտարարել է,  որ իր հաղթանակի մեջ քիչ դեր չի խաղացել հայ միլիարդատեր Դանիլ Խաչատուրովը: Այսինքն, Ալիեւիների հետ բիզնես կապերին առնվազն մեկ հակակշիռ արդեն հայտնի է:  

Ինչ վերաբերում է Թրամփի ընտրությունից հետո ղարաբաղյան բանակցային գործընթացում հնարավոր փոփոխություններին, ապա ավելի հավանական է, որ հայ-ադրբեջանական կոնֆլիկտը Թրամփը կզիջի Վլադիմիր Պուտինին: Դա կլինի ոչ թե նրա անձնական որոշումը, այլ արդեն սկսված գործընթացի շարունակությունը:

Վերջին շրջանում ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ներսում Ռուսաստանի դերի բարձրացման միտումներ են նկատվում: Արդեն գրել ենք, որ ապրիլյան պատերազմից հետո համատեղ որոշմամբ ՌԴ-ն ստանձնել է ՄԽ աշխատանքները համակարգողի դերը: Առաջիկայում, այս մոտեցումը թերեւս էլ ավելի կխորանա, առնվազն այնքան ժամանակ, քանի չի փակվել ԵՏՄ-ին Ադրբեջանի հնարավոր անդամակցության թեման:

Ղարաբաղյան հակամարտության երկարամյա պատմության մեջ առաջին անգամ երրորդ երկիրը`Ռուսաստանը, շատ կոնկրետ եւ շոշափելի շահագրգռություն ունի այստեղ: Մինչեւ հիմա էլ Ղարաբաղը ՌԴ-ի հետաքրքրությունների դաշտում էր, բայց հիմա ամեն ինչ շատ ավելի կոնկրետ է ԵԱՏՄ-ին Ադրբեջանի անդամակցության համատեքստում:

Մյուս կողմից, ինչպես ամբողջ աշխարհի, Հայաստանի համար էլ շատ կարեւոր են, թե մի քանի համաշխարհային առանցքային հարցերի շուրջ Թրամփի նախընտրական հայտարարությունները իրական քաղաքականության մեջ կարտացոլվե՞ն, թե՞ ոչ:

Օրինակ`ՆԱՏՕ-ին ուղղված նրա քննադատությունները, կամ Իրանի միջուկային համաձայնագիրն իր տեսած ամենավատ համաձայնագիրը համարելը, որը չեղարկելը պետք է իր նախագահության առաջնահերթությունը լիներ: Կամ Առեւտրի համաշխարհային կազմակերպությունից ԱՄՆ-ի դուրս գալը, ինչը կանդրադառնա աշխարհի բոլոր երկրների տնտեսությունների վրա:

Այսօր Դոնալդ Թրամփը Սպիտակ տանը կհանդիպի Բարաք Օբամայի հետ: Կարծում ենք, ԱՄՆ 44-րդ նախագահի հետ հանդիպումից 45-րդ նախագահ եւ Սահակաշվիլիի վաղեմի ընկեր Թրամփը դուրս կգա այս եւ մնացած բոլոր կարեւորագույն հարցերի շուրջ էապես կողմնորոշված քաղաքական հայացքներով: