Ռուսաստանը մանեւրում է, որովհետեւ երկու իրարամերժ կարգավիճակները բարդ է համադրելը. վերլուծաբան

Ադրբեջանը Հայաստանի հետ սահմանին լարվածությունը պահպանելու նոր տարատեսակներ է կիրառում: Անցած գիշեր փորձ է արվել ԱԹՍ-ներ ուղարկել ՀՀ օդային տարածք՝ այս անգամ արդեն Գեղարքունիքի հատվածից: ՀՀ ԶՈՒ հակաօդային պաշտպանության ստորաբաժանումների գործողությունների արդյունքում բոլոր փորձերը կասեցվել են։

Ինչո՞ւ է լուռ Ռուսաստանը, որքանո՞վ է հավանական ռուս սահմանապահների տեղակայումը հայ-ադրբեջանական սահմանին (ինչի առաջարկով նախօրեին հանդես եկավ ՀՀ վարչապետի պաշտոնակատարը): Արեւելագետ, վերլուծաբան Տարոն Հովհաննիսյանը փակուղուց դուրս գալու երկու տարբերակ է տեսնում:

- Պարոն Հովհաննիսյան, Ադրբեջանը կարծեք թե ոչ միայն չի հանդարտվում, այլեւ ամեն օր ավելի է մեծացնում լարվածությունը: Ինչպե՞ս եք պատկերացնում այս իրավիճակի զարգացումը:

- Ադրբեջանի քաղաքականությունը՝ թե՛ հայտարարությունները, թե՛ գործողությունները, ցույց են տալիս, որ այդ երկիրը մտադիր է շարունակել իր այս ագրեսիվ քաղաքականությունը եւ որեւէ միտում չի ցուցաբերում, որ հետ է կանգնելու այս ագրեսիվ գործողություններից: Քանի դեռ սա է այդ երկրի որդեգրած գիծը՝ լարվածությունը սահմանին անընդհատ պահպանվելու է: Կարգավորման մեխանիզմները նմանատիպ խնդրի դեպքում շատ լայն չեն: Հիմնական մեխանիզմները սովորաբար հետեւյալն են. 1. Հակառակորդ կողմը՝ տվյալ դեպքում Հայաստանը, ենթադրենք նույն ուժային ճանապարհով ստիպում է Ադրբեջանին դադարեցնել նմանատիպ քաղաքականությունը: Իսկ մենք գիտենք, որ Արցախյան 2-րդ պատերազմից հետո նմանատիպ իրավիճակը կարող է բերել շատ ավելի վատ հետեւանքների, որտեղ անկանխատեսելի է, թե ինչ արդյունքներ կլինեն՝ մասնավորապես, հաշվի առնելով, որ ՀՀ զինված ուժերը Արցախյան պատերազմից հետո վերականգնվելու համար դեռեւս ժամանակի կարիք ունեն՝ թե անձնակազմի,  թե զինտեխնիկայի առումով: Եվ առհասարակ, մի տեղում բախումները կարող են վերաճել ավելի լայն բախումների, որը հայտնի չէ ինչ ծավալ կստանա: 2-րդ տարբերակը մնում է միջազգային տարբերակը՝ այսինքն միջնորդների, ներգրավված խաղացողների միջոցով խնդիրը կարգավորելու տարբերակը: Ներգրավված խաղացողները ԵԱՀԿ Միսնկի խմբի համանախագահ երկրներն են եւ, մասնավորապես, Ռուսաստանի Դաշնությունը՝ հաշվի առնելով, որ այդ երկիրն ունի առավել մեծ ադեցություն այս տարածաշրջանում, խաղաղապահների տեսքով ռազմական ներկայություն Արցախում, ռազմաբազա Հայաստանում եւ ռազմական համագործակցության պայմանագիր՝ կրկին Հայաստանի հետ:

- Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը նախօրեին հայտարարեց՝ պատրաստ է քննարկել հայ-ադրբեջանական սահմանի ամողջ երկայնքով ռուս սահմանապահների տեղակայման հարցը: Սրան, իհարկե, հետեւեցին Հայաստանի քաղաքական դաշտից քննադատություններ, որ շարունակում ենք զիջել մեր ինքնիշխանությունը, բայց Ռուսաստանը չմեկնաբանեց: Արդյո՞ք սա է դարձել միակ ելքը՝ Ադրբեջանին զսպելու:

- Դե տեսեք, դա կարող է լինել տարբեր մեխանիզմներով. կարող է լինել ուղղակի միջնորդական ջանքերով, երբ պայմանավորվածություն է ձեռք բերվում, որ Ադրբեջանը ագրեսիայի չի դիմում եւ նստում ենք բանակցությունների: Բայց փաստացի մենք տեսնում ենք, որ այդ տարբերակը չի աշխատում, որովհետեւ ա. Ադրբեջանը երբեք չի պահպանում իր պայամավորվածությունը, բ. շարունակում է ագրեսիա իրականացնել ՀՀ տարածքի նկատմամբ, որը Ադրբեջանում եւս շատ լավ հասկանում են, որ բացասական արձագանք է ունենում Ռուսաստանի հեղինակության վրա. որովհետեւ Դաշնությունը ունի թե՛ խաղաղապահ առաքելություն Արցախում, թե՛ դաշնակցային հարաբերություններ Հայաստանի Հանրապետության հետ, եւ ագրեսիայի  դեպքում այդ պայմանագիրը պետք է ուժի մեջ մտնի: Բայց փաստացի Ադրբեջանը չի դադարեցնում այս ագրեսիան: Այսինքն իրավիճակն է թելադրել, որ նմանատիպ լուծումը (թեկուզ ժամանակավոր), այս պահին կարող է դիտարկել որպես  միակ տարբերակ:

 - Փաշինյանը նախօրեին խոսում էր նաեւ ՀԱՊԿ-ի մոնտիտորինգի համակարգ ներդնելու մասին: Սա որքանո՞վ է ռեալ իրագործման համար, եթե հաշվի առնենք նաեւ այն հանգամանքը, թե ինչպես ՀԱՊԿ-ն արձագանքեց մեր դիմումին:

- Սա արդեն նույնն է, ինչ սահմանապահների տեղակայումը: Կապ չունի, թե մոնիտորինգի խումբ է, սահմանապահներ են, թե տեսավերահսկման  համակարգեր: Ցանկացած պարագայում կարեւորն այն է, որ Ադրբեջանը հասկանա, որ ա. այնտեղ կանգնած են միջնորդ երկրի զորքեր, ու եթե ինքը հարձակում իրականացնի, ապա ագրեսիան արձանագրվելու է, բ. այնտեղ կան տեսահսկման համակարգեր, որոնք հետեւում են իրավիճակին եւ եթե էլի Ադրբեջանը ագրեսիա իրականացնի՝ ապացուցվելու է, որ Ադրբեջանն է իրականացրել: Այսինքն սրանք ենթամեխանիզմներ են: Թե որ կառույցը կվերցնի նմանատաիպ մանդատ, Ռուսաստա՞նը կվերցնի, թե՞ բոլոր միջնորդները միասին՝ ԵԱՀԿ շրջանակներում, կարեւորը հստակ արձանագրվի, որ Ադրբեջանն է խախտում հրադադարը եւ կանխվի ագրեսիան: Որովհետեւ միայն դրա կանխման պարագայում է ստեղծվում իրավիճակ, երբ որ հնարավոր է լինում ինչ-որ բան քննարկել: Ագրեսիային զուգընթաց քննարկում, առավել եւս արդյունք՝ հնարավոր չէ:

- Ձեր կարծիքով կհամաձայնի՞ Ադրբեջանը 3-րդ կողմի ուժերի տեղակայմանը, երբ նույնիսկ Արցախում խաղաղապահների մանդատը չի ստորագրել:

- Համենայնդեպս առայժմ, դատելով Ադրբեջանի պահվածքից եւ գործողություններից՝ անընդհատ փորձելու է խուսափել, որովհետեւ իր քաղաքականության տեսանկյունից ձեռնտու է անընդհատ լարվածություն մտցնելը եւ անընդհատ արգեսիվ պահվածք իրականացնելը, ինչի միջոցով Ադրբեջանը փորձում է հասնել հօգուտ իրեն զիջումների: Հետեւաբար իրեն ձեռնտու չէ 3-րդ երկրի զորքերի տեղակայումը, որովհետեւ ձեռնտու չէ կայունությունը: Ինքը փորձում է անկայունություն ապահովել: Այստեղ եւս ամեն ինչ կախված կլինի նրանից, թե ինչքանով միջնորդները, միջազգային խաղացողները Ադրբեջանին կստիպեն համաձայնել նմանատիպ տարբերակներին կամ բացահայտ հայտարարել, որ համաձայն չէ կայունության եւ շարունակելու է ագրեսիա իրականացնել՝ համապատասխան հետեւանքներով:

- Պարոն Հովհաննիսյան, բայց ինչպես տեսնում ենք միջնորդները լուռ են: Դուք բավարա՞ր եք համարում Ռուսաստանի ջանքերը, արձագանքը՝ որպես ռազմավարական գործընկեր, եւ արդյոք դա չէ՞ պատճառը, որ Հայաստանը կրկին չի դիմում ՀԱՊԿ-ին, չնայած 4-րդ հոդվածով դիմելու բոլոր հիմքերը կան:

- Բավականին բարդ հարց է. եթե դիտարկենք ընդհանուր իրավիճակը եւ այն, որ մայիսից Ադրբեջանը Հայաստանի տարածքն է օկուպացրել, ապա Ռուսաստանի քայլերը, հայտարարությունները (եւ ոչ միայն Ռուսաստանի, այլեւ, օրինակ Միացյալ Նահանգների. պարզապես այստեղ Ռուսաստանի դաշնակցային հարաբերությունները եւ զորքերի ներկայությունը տարբերություն են մտցնում երկու պետությունների միջեւ), իհարկե բավարար չեն: Ռուսաստանը Արցախյան պատերազմից հետո մանեւրում է երկու իրարից տարբեր, որոշակիորեն նույնիսկ իրարամերժ տարբերակների միջեւ. մի կողմից խաղաղապահ միջնորդ է, մյուս կողմից՝ կողմերից մեկի ռազմական դաշնակիցը: Սրանք համադրելը բավականին բարդ հարց է: Այսինքն մի կողմից իրենք փորձում են պահպանել  իրենց ռազմական ներկայությունը Արցախում (բնականաբար, իրենց համար դա շատ լուրջ եւ ռազմավարական կարեւորություն ունի, ու եթե կողմերից մեկին  իրենք ուղիղ ռազմական աջակցություն են ցուցաբերում, ապա դառնում են հակամարտության կողմ եւ արդեն միանշանակ Արցախում իրենց կարգավիճակը այլ կերպ կսկսեն դիտարկել), մյուս կողմից՝ լինել միջնորդ երկու կողմերի միջեւ: Եվ հետեւաբար, այստեղ խնդիրը արդեն մնում է այն դաշտում,  որ Ռուսաստանը պետք է գործադրի իր ազդեցությունը՝ ստիպելու Ադրբեջանին նստել բանակցային սեղանի մոտ: Այսինքն մի տարբերակը ուղիղ հակամարտության մեջ ներգրավվելն է, Ռուսաստանը կարծում եմ դրան չի գնա՝ հաշվի առնելով իր քաղաքականությունը, բայց քանի որ սա ազդում է նաեւ իր հեղինակության վրա, այսինքն ինքնըստինքյան դժգոհություն է առաջանում, որ ռազմական դաշնակից է, կա ուղիղ ագրեսիա իր դաշնակցի նկատմամբ եւ ինքը դրան համարժեք պատասխան չի տալիս, ըստ այդմ պետք է գործադրի ջանքեր՝ ստիպելու Ադրբեջանին՝ հարգել հրադադարի պայմանավորվածությունները եւ գնալու բանակցությունների, ինչի մասին հայտարարում են ՄԽ համանախագահները: Եվ նույնը վերաբերում է արդեն  Միացյալ Նահանգներին, որը եւս արդեն որպես համանախագահ ունի ցանկություն բանակցային գործընթացը վերականգնելու, պետք է ոչ թե հայտարարի, որ դրանք վիճելի տարածքներ են, այլ պետք է հստակ ընդգծի, որ Ադրբեջանը ագրեսիա է իրականացնում ՀՀ սուվերեն տարածքի նկատմամբ եւ պետք է Հայաստանի տարածքից իր զորքերը հանի:

- Ստացվեց, որ ո'չ ուժային ճանապարհն է մեզ ձեռնտու, ո'չ էլ միջնորդներն են ազդում Ադրբեջանի վրա: Այսինքն  փակուղի՞ է ստեղծվել:

- Փակուղային իրավիճակ կա: Այստեղ որոշումը մնում է միջնորդների դաշտում. Եթե վերջիններս հայտարարում են, որ ուզում են բանակցային գործընթացը վերականգնվի եւ ուզում են կայունություն, ապա պետք է հստակ ջանքեր ներդնեն այդ ուղղությամբ: Եթե ներդնեն ողջ ազդեցությունը, ապա հնարավոր կլինի քննարկել փակուղային իրավիճակից դուրս գալու տարբերակը, եթե ոչ՝ ապա կգնա նոր էսկալացիայի:

Տպել
1182 դիտում

27-ամյա երիտասարդին առևանգելու գործի նախաքննությունն ավարտվել է. ՔԿ

Գյումրին տոնածառ ու տոնական միջոցառում կունենա, կլինի հյուրասիրություն ավագանու անդամների և կառույցի աշխատակիցների համար

Մերձավանի համայնքապետի ԺՊ-ի և «Ադիբեկ» ՍՊԸ տնօրենի ջանքերով համայնքում ճանապարհների բարեկարգումներ են իրականացվում

Կոկաին ու մեթադոն Երևան առաքած տղամարդը կալանավորված է. ոստիկանության և ՊԵԿ բացահայտումը (տեսանյութ)

Գիտության ոլորտի ֆինանսավորման աճը պետք է նպաստի ոչ միայն աշխատավարձի բարձրացմանը, այլև կոնկրետ արդյունքներ արձանագրմանը

ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը հանդիպել է Վանո Սիրադեղյանի դստեր հետ

Աշխատանքներ են տարվում մոլորված և Ադրբեջանի ԶՈՒ վերահսկողության տակ հայտնված արցախցուն վերադարձնելու ուղղությամբ. ԱՀ ԱԱԾ

«Արմավիր» ՔԿ-ում կարկանդակների միջոցով թմրանյութեր փոխանցելու փորձ է արվել (լուսանկարներ)

Ռազմական օդաչուներն ուսումնավարժական թռիչքներ են իրականացնում (լուսանկարներ)

Այս ընտրությունները լոկ համայնքի ղեկավար ընտրելու համար չեն, դրանք քաղաքական թիմի ընտրություններ են. Արսեն Թորոսյան

Հայաստանում նոր մասնավոր թատրոն է հիմնադրվել. ովքեր են գաղափարի հեղինակները և հետագայում ում անունը կկրի այն

157 ապօրինի հատված ծառեր՝ «Տաշիրի անտառտնտեսության» մասնաճյուղերում. դատախազությունում քրեական գործ է հարուցվել

2022-ին գիտության ֆինանսավորումը այս տարվա համեմատ կաճի շուրջ 85 տոկոսով. վարչապետ (տեսանյութ)

Նախագահական նստավայրում տեղի է ունեցել դատավորների երդման արարողություն (տեսանյութ)

Երևան-Սպիտակ ավտոճանապարհին բազմաթիվ բեռնատարներ են արգելափակվել (լուսանկարներ)

Նախադպրոցական հաստատություններում մանկավարժները կընտրվեն մրցույթով. նոր նախագիծ

Պատերազմի վերաբերյալ Սամվել Բաբայանի հայտարարություններն ուղարկվելու են հետաքննության մարմնին. Գոռ Աբրահամյան

Թուրքիան նոր ռազմական գործողություն է սկսել քուրդ զինյալների դեմ

Հաշմանդամությունը՝ անկախ տեսանելի կամ ոչ տեսանելի լինելուց, մարդու մեկուսացման պատճառ չպետք է լինի. ՄԻՊ

Գյումրու բյուջեից Ամանորի առթիվ դրամական աջակցություն կստանան նաև անհետ կորած և գերեվարված զինծառայողների ընտանիքները

Հայաստանի ու Նիդերլանդների ԱԳ նախարարները խոսել են ղարաբաղյան պատերազմի հետևանքների ու հումանիտար խնդիրների մասին

Արմեն Սարգսյանն ընդունել է Հայաստանում Ռուսաստանի Դաշնության դեսպան Սերգեյ Կոպիրկինին

Մերկելը լքում է կանցլերի պաշտոնը պանկ ռոք-աստղ Նինա Հեյգենի երգի հնչյունների ներքո (տեսանյութ)

Մենք գալիս ենք՝ կյանքի որակի հեղափոխություն իրականացնելու. Պավել Ցուգունյան

Վանաձոր-Դիլիջան ճանապարհը փակ է, Հայաստանի մի մասի ավտոճանապարհներին՝ մերկասառույց

Արցախում կորոնավիրուսով վարակված 17 մարդու վիճակը ծայրահեղ ծանր է, գրանցվել է 1 մահ

Քարաթափման հետևանքով փակված Եղեգնաձոր-Գետափ ավտոճանապարհը միակողմանի բացվել է

Կորոնավիրուսի ցուցանիշները նվազում են. 1 օրում հաստատվել է 399 նոր դեպք, գրանցվել՝ 13 մահ

Հայաստանի և Հունաստանի ԱԳ նախարարները մտքեր են փոխանակել ԼՂ հակամարտության կարգավորման գործընթացի շուրջ

Նախագահի հրամանագրով՝ Եվրոպայի խորհրդում Հայաստանի մշտական ներկայացուցիչ է նշանակվել

Հերմինե Հարությունյանը վարչապետի աշխատակազմում պաշտոնի է նշանակվել

Խոշոր հրդեհ Չարենցավանում. բնակարանում հայտնաբերվել է կնոջ կիսամոխրացած դի

Նոյեմբեր ամսվա ընթացքում Արցախում 178 ծնունդ է գրանցվել. այս թիվը ռեկորդային է պատերազմից ի վեր. ԱՀ նախագահ

Հայաստանի մի շարք ավտոճանապարհների մերկասառույց է

Երևանի ու 7 մարզերի մի քանի տասնյակ հասցեներում հոսանքազրկումներ կլինեն

ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահող երկրների ԱԳ նախարարները ԼՂ-ի վերաբերյալ հայտարարություն են ընդունել (տեսանյութ)

Հայաստանի տարբեր ավտոճանապարհներին 7 մեքենա է դուրս բերվել արգելափակումից

Դավիթ Բեկի փողոցում տեղի է ունեցել ավտովթար՝ հրդեհի բռնկմամբ. տուժածներից մեկը ծանր վիճակում է

Իշխանության յուրացման փորձ կատարելու համար մեղադրվողների գործն ուղարկվել է դատարան

Գեղարքունիքի մարզպետն ու Ռուսաստանի դեսպանը քննարկել են տարածաշրջանում սոցիալ-տնտեսական զարգացման հարցերը