Արցախյան ընտրությունների կարեւորագույն արդյունքը

Եվ այսպես, Արցախում տեղի ունեցան նախագահական եւ խորհրդարանական ընտրություններ, որոնք մի քանի առումներով աննախադեպ էին։ Նախ՝ դրանք իսկապես մրցակցային էին, եւ մինչեւ վերջին պահը որեւէ մեկը չէր կարող կանխորոշել արդյունքները, իսկ նման բան Արցախում վաղուց չէր եղել (եթե ընդհանրապես երբեւէ եղել էր)։ Երկրորդ՝ նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլ անցած թեկնածուի ղեկավարած քաղաքական ուժը չհաղթահարեց անցողիկ շեմը եւ ներկայացված չի լինելու խորհրդարանում, ինչը նշանակում է, որ առաջիկա երկու շաբաթների ընթացքում Արցախում լրջագույն քաղաքական բանակցություններ են սկսվելու (հակառակ դեպքում նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլը ձեւական բնույթ կկրի)։ Շատ կարեւոր էր նաեւ դիտորդների իսկապես արդյունավետ աշխատանքը, որովհետեւ դրա արդյունքում ընտրակեղծիքների փորձերը պարզապես կանխվում էին ու արդյունքների վրա էական ազդեցություն չունեցան։ Այնպես որ, կարող ենք արձանագրել՝ մեծ հաշվով Հայաստանի եւ Արցախի իշխանությունները կարողացան երաշխավորել, որ ընտրությունների արդյունքներն արտացոլեն ժողովրդի իրական կամքը։

Այդ ընտրություններն, ի դեպ, կարեւոր էին նաեւ Հայաստանի՛ ներքաղաքական կյանքի տեսանկյունից։ Բանն այն է, որ Հայաստանի նախկին իշխանությունները՝ Ռոբերտ Քոչարյանն ու Սերժ Սարգսյանը, իրենց հարող քաղաքական շրջանակներով, բացահայտ կամ քողարկված ձեւով աջակցում էին կոնկրետ թեկնածուի՝ Վիտալի Բալասանյանին, իսկ շրջանառվող որոշ տեղեկությունների համաձայն՝ նույնիսկ ֆինանսական աջակցություն ցուցաբերում։ Ավելին՝ նույն շրջանակների քարոզչամիջոցները բացահայտորեն ոգեւորված էին այն հեռանկարով, որ հնարավոր է՝ Արցախում ձեւավորվեն այնպիսի իշխանություններ, որոնք կոշտ առճակատման կգնան ՀՀ իշխանությունների հետ։ Պարզ ասած՝ լուրջ վտանգ կար, որ Հայաստանի եւ Արցախի միասնությունը կարող է արհեստականորեն խաթարվել։ Բարեբախտաբար՝ ընտրությունների արդյունքները ցույց տվեցին, որ հայաստանյան այդ շրջանակների արցախյան թեկնածուն անգամ երկրորդ փուլ չանցավ։ Ընդ որում՝ խնդիրն այդ թեկնածուի անձը չէ, խնդիրն այն է, որ Արցախում Հայաստանի իշխանությունների հետ առանցքային հարցերում տարաձայնություններ ունենալու հեռանկարը մերժվեց։ Ու սա թերեւս այս ընտրությունների կարեւորագույն արդյունքն էր, որովհետեւ ամենամեծ վտանգն այդտեղ էր թաքնված։

Ինչ վերաբերում է միջազգային արձագանքներին, ապա դրանք միանգամայն կանխատեսելի էին՝ քանի դեռ հակամարտությունները կարգավորված չեն, միջազգային ճանաչում չունեցող պետությունների ընտրությունները, որպես կանոն, չեն ճանաչվում։ Բայց միեւնույն ժամանակ այդ նույն միջազգային հանրությունն ուշի ուշով հետեւում է ընտրությունների ընթացքին, ու վստահաբար՝ չնայած կորոնավիրուսի համաճարակին, Արցախի ընտրությունները նույնպես գտնվել են միջազգային կազմակերպությունների ուշադրության կենտրոնում։ Այնպես որ, անկախ նրանից՝ պաշտոնապես ճանաչում է այդ ընտրությունները, թե ոչ, միջազգային հանրությունը պարտավորված է արձանագրել, որ ժողովրդավարության տեսանկյունից Արցախը մի քանի գլուխ բարձր է Ադրբեջանից։ Իսկ նման արձանագրումն այսպես թե այնպես ազդելու է կողմերի բանակցային դիրքերի ամրության եւ հակամարտության վերջնական կարգավորման վրա։

Ի դեպ՝ նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլից առաջ նաեւ սա պիտի հաշվի առնեն թեկնածուներն ու Արցախի քաղաքական ուժերը, եւ պիտի բացառվեն անգամ այն փոքրաթիվ ընտրախախտումները, որոնք արձանագրվել են առաջին փուլում։ Արցախը ժողովրդավարության լուրջ քննություն է հանձնում, եւ արդյունքը որեւէ կասկած չպիտի առաջացնի նույնիսկ «չուզողների» մոտ։ Սա, կարծում ենք, ամենակարեւորն է։