9 տարի առաջ էկրանավորված «Վարակում» ֆիլմը կարծես ներկայացնում է մերօրյա կորոնավիրուսային իրականությունը

2011 թվականի սեպտեմբերին Վենետիկի կինոփառատոնում առաջին անգամ ցուցադրվել է «Վարակում» (Contagion) ֆիլմը, որ ներկայացնում է մի նոր վարակի տարածման, սկզբնական շրջանում դրա դեմ բժշկագիտական աշխարհի անզորության, հանրային համակարգերի՝ վտանգը թերագնահատելու փորձերի, քաղաքական պատասխանատուների հակասությունների ու իրավիճակից օգտվող խարդախ դեղագործների եւ նրանց սպասարկող սոցցանցերի՝ մերօրյա իրավիճակին բավական նման մի պատմություն:

Ֆիլմի ռեժիսորն է Սթիվեն Սոդերբերգը, գլխավոր դերերում են Մեթ Դեյմոնը, Ջուդ Լոուն, Գվինեթ Փելթրոուն, Քեյթ Ուինսլեթը, Լոուրենս Ֆիշբորնը, Մարիոն Կոտիլարդը:

Կինոնկարը ԱՄՆ-ի եւ Ռուսաստանի կինոդահլիճներում ցուցադրման առաջին իսկ ամիսներին ունեցել է միլիոնավոր դոլարների դիտումներ: Այս ամիս ֆիլմը կրկին դարձել է ամենադիտվողներից մեկը՝ COVID-19 համաճարակի հետեւանքով աշխարհում ստեղծված իրավիճակին զարմանալի նմանությունների շնորհիվ:

Ֆիլմի առաջին րոպեներին խոշոր պլանով ընդգծվում են առարկաներ, որ ձեռքից ձեռք են անցնում, ցավերից ու ջերմությունից տառապող ուղեւորներ ու աշխատողներ, որ, հիվանդությունը դժվարությամբ անտեսելով, ապրում են իրենց առօրյայով՝ օրվա ընթացքում հազար ու մի առարկայի ձեռք տալով, մարդկանց հետ շփվելով, հազալով ու փռշտալով: Վարակն արագ փողոցից փողոց, քաղաքից քաղաք ու երկրից երկիր է անցնում:

Անծանոթ հիվանդությունից առաջին մահերը մտահոգում են բժիշկներին, սակայն քաղաքական գործիչները հեշտ չեն համաձայնում փոխել կյանքի սովորական ընթացքը. գուցե դա այնքան էլ վտանգավոր չէ: Իսկ գուցե այնքան էլ անվտանգ չէ. չուսումնասիրված լինելու դարձերեսի հավանական խնդիրներն են մատնանշում բժիշկները:

Հիվանդության ծանրությունը շուտով վերջակետ է դնում այս վեճին, եւ միանգամից առերեսում բժշկական ռեսուրսների սահմանափակության, անօգնական մնացած հիվանդների խնդրին. ծածկոցները չեն բավարարում ջերմության մեջ սրթսրթացողներին, բժիշկներն ու բուժքույրերը չեն հասցնում օգնել մարդկանց, հիվանդանում են նաեւ բժիշկները, պաշտոնյաները, վարակը հետազոտողները: Մահվան վիճակագրությունը խլում է մարդկանցից հարազատին վերջին հրաժեշտ տալու իրավունքը:

Աշխարհակարգի փլուզման նկարագրությունը ներհյուսված է մի ընտանիքի ողբերգության պատմությանը: Աշխատանքային ուղեւորությունից վարակն իր հետ բերել է կինը, նա մահանում է տուն վերադառնալու օրը, շուտով մահանում է նաեւ փոքր որդին, ամուսինը պարզվում է՝ չի հիվանդանա իր իմունային համակարգի բնական հակազդման շնորհիվ: Սակայն նա ուժերի գերլարումով պիտի վարակից հեռու պահի դստերը, ով չի բացառվում, որ վարակվի: Սիրահարված դեռահասին սոցիալական հեռավորություն պահպանել ստիպելը հեշտ գործ չէ, սակայն այսպիսով հեռուստադիտողի համար առավել ընդգծվում է դրա կարեւորությունը վարակի տարածումը կանխելու գործում:

Օրերի ընթացքում փլուզվում են հանրային կյանքի գրեթե բոլոր ոլորտները. բժշկական պիտույքների պակասի մասին լսելուց անմիջապես հետո ամբոխը ներխուժում է դեղատուն ու թալանում այն. հաջորդիվ՝ մթերքի խանութները, հետո՝ ինչ պատահի՝ ավերելով ու հրդեհելով:

Իրավիճակից օգտվում են նաեւ տարբեր դեղագործական ընկերություններ՝ առաջարկելով նորահայտ, գուցեեւ անվնաս, սակայն նաեւ՝ ոչ բուժիչ միջոցներ: Բժիշկները ստիպված են գերլարված աշխատանքին զուգահեռ հերքել նաեւ այդ միջոցների մասին լուրերը: Իսկ լավ լուրի սպասող միլիոնավոր մարդիկ պատրաստ են հավատալ ամեն ինչի: Հսկայական գումարի դիմաց հետեւորդների մեծ թվաքանակ ունեցող բլոգերը հիվանդ է ձեւանում, որոշակի հեղուկ ընդունում ու «առողջանում»: Հետագայում հերքվում է նրա հիվանդ լինելը, սակայն դա չի խանգարում, որ նրա 12 միլիոն հետեւորդները գրավի ահռելի գումարը վճարեն ու նրան կալանքից ազատեն:

Բուժող դեղի ու պատվաստանյութի սրտատրոփ սպասման մեջ ոմանք ենթադրում են, որ իրենց հայրենի հեռավոր գյուղերն ու աղքատ երկրները փրկվողների հերթի վերջում կլինեն, եւ «իրենց հերթն առաջ գցելու համար» առեւանգում են գիտնականների, պաշտոնյաների:

Ֆիլմն ավարտվում է անստույգ լավատեսությամբ: Գտնվում է պատվաստանյութը, որ պիտի տրամադրվի վիճակահանությամբ. յուրաքանչյուր օր պիտի պատվաստվեն տարվա որոշակի օր ծնված մարդիկ: Սակայն այս սրվակները լաբորատորիայում՝ այլ պատվաստանյութերի շարքում տեղադրելու դրվագում ընդգծվում են դատարկ դարակները՝ կարծես գուժելով նոր վարակների և նոր պատվաստանյութերի անհրաժեշտության անխուսափելիությունը:

«Վարակում»-ի երեւակայական նորահայտ վիրուսն իր չղջիկային ծագմամբ, Չինաստանից տարածվելով, չոր հազով ու տենդով, օդակաթիլային տարածմամբ ու թոքերի ախտահարումով բավական նման է նոր կորոնավիրուսին: Տարածումը, մարդկանց արձագանքը, պետությունների որոշումների հերթականությունը շատ նման, երբեմն էլ՝ նույնական են այսօրվա իրականության հետ:

Երբ վարակում ֆիլմի սցենարիստ Սքոթ Բյորնսին այս օրերին հարցրել են, թե ինչպես է կարողացել այսպես ճշգրիտ ու ազդեցիկ պատկերել ապագայի մի իրավիճակ, նա պատասխանել է. «Տարիներ շարունակ վարակաբանություն եմ ուսումնասիրել, բազմաթիվ հարցազրույցներ ունեցել վարակաբանների ու այլ մասնագետների հետ»:

Նշենք նաև, որ օրեր առաջ Կոլումբիայի համալսարանի հանրային առողջության մասնագետները խնդրել են, որ «Վարակում» ֆիլմի դերասանները տան պայմաններում տեսագրեն ուղերձներ՝ ուղղված տներում փակված մարդկանց: Դերասաններն իրենց տեսաուղերձներում կոչ են արել պահպանել հանրային կյանքի նոր պահանջները, լսել բժիշկներին, մասնագետներին:

Քեյթ Ուինսլեթը հիշեցնում է հիգիենան պահելու կարեւորության մասին. «Լվացեք ձեր ձեռքերն այնպես, կարծես դրանից կախված է ձեր կյանքը»,- ասել է նա:

«Մարդիկ, փրկեք ձեզ սիրելիներին՝ հեռու մնալով նրանցից: Արեք՝ ինչպես ես. նստեք բազմոցին ու լավ ֆիլմեր դիտեք»,- նշել է Մեթ Դեյմոնը՝ հիշեցնելով, որ ակտիվ կյանքի սիրահար երիտասարդներն այս վարակը կհաղթահարեն թերեւս հեշտությամբ, սակայն նրանցից վարակված սիրելիները՝ գուցեեւ ոչ: