Ռուս-թուրքական ատոմակայան՝ ընդդեմ Հայաստանի

Ռուս-թուրքական հարաբերությունները, որոնք մի երկու տարի առաջ ակնհայտ թշնամական էին, հիմա ջերմանում են աննկարագրելի տեմպերով: Պաշտոնապես թերեւս չի հայտարարվել, թե ինչ բնույթի են այդ հարաբերությունները՝ բարեկամակա՞ն, ռազմավարակա՞ն, գործընկերայի՞ն, թե ինչ, սակայն վերջին օրերի իրադարձությունները ցույց են տալիս, որ ռուս-թուրքական հարաբերությունները արդեն ջերմ բարեկամական, գործընկերային եւ ընդգծված ռազմավարական են: Դրա ամենավառ ապացույցը Ակկույու ատոմակայանի կառուցման ծրագրի մեկնարկն է: Այն տրվեց օրերս ՌԴ եւ Թուրքիայի նախագահներ Պուտինի եւ Էրդողանի մասնակցությամբ:

Որքանով է դա բխում Հայաստանի շահերից: Թերեւս անվիճելի է, որ ունենալ, մեղմ ասած, ոչ բարեկամ հարեւան, որը այս ձեռնարկի արդյունքում կհամալրի միջուկային տեխնոլոգիաներին տիրապետող երկրների շարքը, մեզ համար ամենեւին ձեռնտու չէ: Անշուշտ, այնպես չէ, որ տիրապետելով միջուկային տեխնոլոգիաների, Թուրքիան անմիջապես ձեռնամուխ է լինելու միջուկային զենքի ստեղծմանը եւ այն կիրառելու է Հայաստանի դեմ: Ոչ իհարկե: Սակայն տիրապետելով միջուկային տեխնոլոգիաներին, այդ երկրի կարգավիճակը էականորեն բարձրանում է: Դա մի ամբողջ ենթակառուցվածք է, որը թույլ է տալու Թուրքիային գիտության նոր ճյուղի հիմք դնել, որն էլ իր հերթին տեխնոլոգիական նոր հնարավորություններ է ստեղծելու տնտեսության համար: Դա, իհարկե, երկարատեւ գործընթաց է, բայց օրերս հենց այդ գործընթացի հիմքն է դրվել:

Թվում է, թե այստեղ ոչ մի տարօրինակ բան չկա, Ռուսաստանն ու Թուրքիան իրենք են որոշում, թե ինչպես համագործակցեն, համարել են, որ դա փոխշահավետ համագործակցություն է եւ ատոմակայան են կառուցում: Ու որքան էլ դա մեզ մոտ խանդ կամ նախանձ առաջացնի, ըստ էության մեր գործը չէ: Բայց դա միայն թվում է: Խնդիրը զգացմունքային չէ: Այդ ամենին նայենք չոր հաշվարկների տեսանկյունից:

Ռուսաստանի եւ Թուրքիայի միջուկային համագործակցությունը դժվար է անվանել տնտեսական: Շատ դժվար: Սա շատ ավելի քաղաքական համագործակցություն է: Եվ այդ մասին խոսում են հենց Ռուսաստանում: Ռուսաստանի էներգետիկայի պրոբլեմների ինստիտուտը խստորեն քննադատել է այս գործարքը: Ըստ ինստիտուտի մասնագետների, Թուրքիան այս գործարքի համար ոչ մի ֆինանսական պարտավորություն չի ստանձնում: Այսինքն, ամբողջ ներդրումը՝ մոտ 20 միլիարդ դոլար, իրականացվելու է Ռուսաստանի բյուջեի հաշվին: Բացի այդ, Թուրքիան որեւէ պարտավորություն չի ստանձնել բարձրավոլտ հաղորդագծեր կառուցելու, որոնցով նոր ատոմակայանի արտադրած էլէներգիան պետք է տեղափոխվի: Ռուսները պարտավորություն են ստանձնել, որ թուրք ապագա մասնագետներին, որոնք պետք է շահագործեն ատոմակայանը, անվճար են ուսուցանելու: Համաձայնագրում չկա կետ, որի համաձայն՝ հետագայում թուրքերը չեն կարող ազգայնացնել ատոմակայանը եւ ռուսներին դուրս հրավիրեն այնտեղից: Էլեկտրաէներգիայի սակագինը ֆիքսված է 25 տարվա համար, եւ այնտեղ հաշվի առնված չէ դոլարի ինֆլյացիան, որ տեղի կունենա այդ 25 տարիների ընթացքում:       

Այլ կերպ ասած, զուտ տնտեսական, կամ, այսպես ասենք՝ բիզնեսի տեսանկյունից Ռուսաստանը դիմել է շատ մեծ ռիսկերի: Նման պայմաններով, նման քաղաքական անկայուն երկրում, որտեղ քաղաքական կուրսի հաճախակի ու կտրուկ փոփոխություններ են լինում, 20 միլիարդ դոլար ներդնելը եւ միջուկային տեխնոլոգիաներ նվիրելը անհնար է «տնտեսական նպատակահարմարություն» համարել: Իսկ դա նշանակում է, որ գործ ունենք զուտ քաղաքական գործարքի հետ, որի մեջ կա տնտեսական մի փոքր բաղադրիչ:

Եվ եթե այդ ֆոնի վրա դիտարկում ենք այն, թե ինչ մոտեցում դրսեւորեց նույն Ռուսաստանը Հայաստանի պարագայում, մեղմ ասած, տխուր եզրահանգումների ենք գալիս: Թուրքիայում ատոմակայան կառուցելու մտադրության մասին առաջին անգամ պաշտոնապես հայտարարվել է 2010 թվականին: Հայաստանում նոր ատոմակայան կառուցելու մասին հայտարարությունները հնչել են դեռ 2006-2007 թվականներին, եւ առանց ասելու էր հասկանալի էր, որ դա պետք է լինի ռուսական ներդրումների շնորհիվ: Ընդամենը 8 տարում Թուրքիայում փաստորեն ֆիզիկապես սկսվեց ատոմակայանի կառուցումը, իսկ Հայաստանում նույնիսկ նախագիծը դեռ չկա ու ծանրակշիռ փաստ էլ չկա, թե երբեւէ նոր ատոմակայան կկառուցվի: 

Բացի այդ, արդեն երկրորդ տարին անընդմեջ Հայաստանի տնտեսության մեջ ռուսական ներդրումների զուտ ներհոսքը բացասական է: Այսինքն, նախկինում իրականացված ռուսական ներդրումներից ստացված եկամուտը ավելի շատ է արտահոսում Հայաստանից, քան նոր ներդրումներ են գալիս:

Հաշվի առնելով հայ-թուրքական հարաբերությունների բնույթն ու բովանդակությունը, այդ երկրի սերտ հարաբերությունները մեզ հետ պատերազմող Ադրբեջանի հետ, Ռուսաստանի այսպիսի պահվածքը, մեղմ ասած, տարակուսելի է: Դիվանագիտական լեզվով ասած՝ ոչ հավասարակշռված: Իսկ ոչ դիվանագիտական լեզվով՝ սա Հայաստանի շահերի դեմ ուղղված գործարք է, կամ առնվազն մի գործարք, որը անտեսում է Հայաստանի շահերը եւ միակողմանիորեն աջակցում է մեր երկրի նկատմամբ ակնհայտ ոչ բարեկամական տրամադրվածություն ունեցող երկրին:

Այս «ոչ հավասարակշռված» իրավիճակի սրությունը ավելի է ընդգծվում, երբ հաշվի ենք առնում, որ տարիներ շարունակ Ռուսաստանը չափազանց խանդոտ է վերաբերվել Հայաստանի՝ այլ երկրների հետ խորը հարաբերություններ ունենալու ծրագրերին եւ օգտագործելով իր հնարավորությունները, հետեւողականորեն տապալել է դրանք: Օրինակ մեր հարեւան Իրանի հետ Հայաստանի գրեթե բոլոր էներգետիկ պրոյեկտները տապալվել են, Հայաստանը հանուն Ռուսաստանի հիմնադրած ԵՏՄ-ի՝ վերջին պահին հրաժարվեց Եվրամիության հետ խորը ու համապարփակ ասոցացման ծրագրից եւ այլն: Ու հիմա կրկին անգամ կանգնած ենք մի փաստի առաջ, երբ մեր միակ ռազմավարական գործընկերը համարվող Ռուսաստանը մեր շահերին դեմ գործողություն է անում: Բայց եթե անկեղծ լինենք, հենց մենք ենք «վաստակել» մեր նկատմամբ այդպիսի վերաբերմունքը եւ ուրիշներին մեղադրելու իրավունք չունենք:

Տպագրվել է «Հայկական ժամանակ» օրաթերթի ապրիլի 7-ի համարում:

Տպել
3718 դիտում

Արցախում կորոնավիրուսի 4 նոր դեպք է հաստատվել. ստացիոնար բուժում է ստանում 30 վարակակիր

Սյունիքում երեկվա ակցիայի մասնակից 8 անձ է բերման ենթարկվել. կա ձերբակալված

Խոշոր քարաթափում հայ-իրանական սահմանի Մեղրիի լեռնանցքի հատվածում. ճանապարհահատվածը երկկողմանի փակ է

Հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության 282 նոր դեպք. առողջացել է 636, մահացել՝ 13 մարդ

ԱԻ նախարարի պաշտոնակատար Անդրանիկ Փիլոյանը Մոսկվայում հանդիպել է ՌԴ և Բելառուսի ԱԻ ղեկավարների հետ (տեսանյութ)

Հրդեհներ Երևանում, Արմավիրի և Գեղարքունիքի մարզերում. այրվել են շենք-շինություններ, մեքենաներ

Ռուսաստանի Դաշնությունը 3.2 մլն դոլար կհատկացնի Հայաստանին. Interfax

Սյունիքի և Գեղարքունիքի սահմանային որոշ հատվածներում ստեղծված իրադրությունը դեռևս չի հանգուցալուծվել. ՊՆ

ՀՀ տարածքում ավտոճանապարհներն անցանելի են

Արման Թաթոյանն աշխատակազմի հետ մեկնել է Գեղարքունիքի մարզ. կիրականացվի փաստահավաք աշխատանք

Վերին Շորժայի ուղղությամբ ադրբեջանցիների կողմից հայ զինծառայողներին շրջափակման մեջ վերցնելու լուրերը կեղծ են. infocheck

ԱՄՆ պետքարտուղարության պաշտոնյան մեկնել է Իսրայել, շարունակվող հրթիռակոծությանը զուգահեռ, սահմանին բողոքի ցույցեր էին

ՄԻՊ-ն առաջարկում է առաջ տանել Սյունիքի և Գեղարքունիքի շուրջ անվտանգության գոտի ստեղծելու հայեցակարգը

Ըստ անհրաժեշտության, Ֆրանսիան պատրաստ է նաև ռազմական աջակցություն ցուցաբերել. Նիկոլ Փաշինյան

ԱՄՆ պետդեպարտամենտը սադրանք է համարում Հայաստանի սահմանին Ադրբեջանի գործողությունները

Պիկասոյի «Պատուհանի մոտ նստած կինը» կտավը վաճառվել է 103 մլն դոլարով (լուսանկար)

ԱՍՀ նախարարությունում կայացել է միջգերատեսչական հանձնաժողովի նիստ

Արտաքին ագրեսիվ գործողության դեպքում ներքին քաղաքականությունը պետք է մեռնի, առաջարկում եմ ձևավորել կոնսենսուս. Ռուբինյան

Հայ-ադրբեջանական սահմանի իրավիճակի հարցով ՀԱՊԿ-ում առաջիկա օրերին քննարկումներ կլինեն

Ազգային ժողովն Ադրբեջանի գործողությունները դատապարտող հայտարարություն ընդունեց

ԱԻՆ փրկարարները ձեռք են բերել զինվորական հմտություններ. ռազմական համալսարանում նրանց հավաստագրեր են հանձնվել

Քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների հայտարարությունը Հայաստանի տարածքային ամբողջականության խախտման մասին

Զինծառայողը երեկ ինքնակամ թողել էր զորամասի տարածքը և վերադարձել տուն, հաջորդ օրը ավտոտնակում հայտնաբերել են նրա դին. ՔԿ

Կարեն Գիլոյանը Լոռու մարզպետի ուղեկցությամբ ծանոթանում է մարզական ոլորտի խնդիրներին և զարգացման հնարավորություններին

Փոխանակ թշնամու ուղղությամբ լինեն ձեր կրակոցները,իշխանության ուղղությամբ են կրակոցները լինում. Սիմոնյանը՝ ընդդիմությանը

Ավելի քան վստահ եմ, որ Ամերիաբանկի առաջնային հրապարակային տեղաբաշխումը մեծ հաջողություն կունենա. Սաբինե Գաբեր

Այսօր թուրքը եկել, հասել է Սյունիք, հելել իրար ենք քննադատում. Սասուն Միքայելյան

Մհեր Գրիգորյանը և Քուբադ Թալաբանին քննարկել են տարբեր ոլորտներում փոխգործակցության զարգացման հնարավորությունները

Կախված իրավիճակից հնարավոր է ՀԱՊԿ խորհրդի նիստ կայանա. Արմեն Գրիգորյան

Կան տեղեր, որտեղ ադրբեջանական ԶՈՒ-ն լքել է հայկական տարածքները. Փաշինյանը բացատրեց՝ ինչու երեկ չի դիմել Պուտինին

Բունդեսթագի «Դաշինք 90/Կանաչներ» խմբակցությունը դատապարտել է Հայաստանի սահմանին Ադրբեջանի ապօրինի գործողությունները

Տիկին Զոհրաբյան, Զանգեզուրը իշխանությունները չեն հանձնել, չեն էլ հանձնելու. Անդրանիկ Քոչարյանը՝ Նաիրա Զոհրաբյանին

Նախընտրական քարոզչության հետ ասոցացվող ճանաչված պաստառները ենթակա են վերացման․ ԿԸՀ

Այսօր բանակցություններին միացել է Ռուսաստանի 102-րդ ռազմաբազայի ներկայացուցիչը իրենց աշխատանքային քարտեզներով. Փաշինյան

ՀԱՊԿ խորհրդի գործող նախագահ Էմոմալի Ռահմոնի կողմից արդեն իսկ տրվել են համապատասխան կարգադրություններ

Բուհերի վերաբերյալ Կառավարության նոր որոշումը Մանկավարժական համալսարանի ռեկտորը փիլիսոփայական է համարում

Հայկ Չոբանյանը ընդունել է Իրաքյան Քուրդիստանի փոխվարչապետին

Եթե ռուսները կանգնած չլինեին սահմանին, ինչքա՞ն ադրբեջանցիները կգային առաջ. Արման Աբովյան

Նիկոլ Փաշինյանն Ազգային ժողովում Սյունիքի հարցով արտահերթ ելույթ է ունենում

ՀՀ ոստիկանության պետն ընդունել է Հայաստանում Ճապոնիայի արտակարգ և լիազոր դեսպանին (տեսանյութ)