ԵՏՄ-ի «ստորջրյա խութերը». սպասենք հաջորդ աղմուկին

ԵՏՄ-ից սպասվող բացասական գործոնների հարցերը քննարկելիս առաջին հերթին շոշափվում են նրանք, որոնք ուղղակի ազդեցություն են գործում: Օրինակ նոր՝ ավելի բարձր մաքսատուրքերը, որոնցով հարկվելու են երրորդ երկրներից Հայաստան ներկրվող ապրանքները:

Մաքսատուրքերը իրոք բարձրանալու են, դրանք իրոք բերելու են ապրանքների որոշակի թանկացման, բայց կառավարությունը ներկայացնում է, որ այդ թանկացումը կլինի չնչին եւ մեծ ազդեցություն գնաճի ընդհանուր ցուցանիշի վրա չի լինի:

Գուցեեւ այդպես է: Ավելին՝ ամենայն հավանականությամբ, այդպես է: Բայց կան ոչ ուղղակի գործոններ, որոնք կարող են շատ ավելի մեծ ազդեցություն թողնել մեր տնտեսական համակարգի վրա, ընդ որում՝ բացասական: Այդ ոչ ուղղակի գործոններից շատերը դեռ ի հայտ չեն եկել եւ ներկայում, այսպես ասած, «ստորջրյա խութերի» կարգավիճակ ունեն:

Օրինակ, ոչ առեւտրային նպատակներով բուսական ծագման արտադրանքի ներկրման հետ կապված խնդիրները: Երբ, ասենք, ԵՏՄ չհանդիսացող Վրաստանից մանդարին կամ նարինջ ես ներկրում տանը ուտելու համար, եւ դա գերազանցում է 5 կիլոգրամը, պետք է ունենաս ֆիտոսանիտարական տեղեկանք: Տեսականորեն դա կարելի է ունենալ, գործնականում բացառված է: Եթե գործերով կամ հանգստանալու համար մեկնել ես Թբիլիսի ու ետ գալուց շուկայից մի 10 կիլո մանդարին ես գնել, դրա համար տեղեկանք չես կարող ստանալ շուկայի վաճառողից:

Հիմա հայ հանրությունը քննարկում է այս մի, առանձին վերցրած դեպքը եւ ալեկոծվում է: Սակայն այս դեպքը չնչին է, նույնիսկ անտեսանելի այն իրավիճակի համեմատ, ինչ լինելու է հետագայում: Օրինակ, ԵՏՄ տարածք երրորդ երկրներից ներկրվող բազմաթիվ ապրանքներ պետք է մակնշվեն: Օրինակ, հայաստանցի փոքր գործարարը, որը Դուբայից կամ որեւէ այլ տեղից տարբեր տեսակի ու չափերի հեռուստացույցներ էր բերում, պարտաճանաչորեն մաքսազերծում ու դնում իր խանութում վաճառելու, այլեւս չի կարողանալու դա անել, որովհետեւ ամեն ապրանք չէ, որ կարող է ներկրվել ԵՏՄ: Այդ ապրանքը պետք է անցած լինի համապատասխան սերտիֆիկացում: Օրինակ, ԵՏՄ լաբորատորիաներում պետք է փորձարկվեն ճապոնական հեռուստացույցներն ու գերմանական փոշեկուլները, համոզվելու համար, որ դրանք անվտանգ են: Եթե փորձարկումը հաջող անցավ, սերտիֆիկատը կլինի, ու ապրանքը կմակնշվի: Բայց դա փող արժե: Մեր ներկրողները չունեն այդքան ռեսուրսներ իրենց ներկրած յուրաքանչյուր ապրանքի համար սերտիֆիկատ ստանալու համար:

Ու ստիպված մեր ներկրողները պետք է գնեն միայն այն ապրանքները, որոնք արդեն սերտիֆիկացված են, ասենք, ռուս կամ ղազախ խոշոր ներկրողների կողմից: «Ստեղծագործելու», նոր ապրանքներ հայտնաբերելու, շուկաներ ուսումնասիրելու տարբերակները մերոնց համար այլեւս չեն լինի:

Բայց սա էլ ոչինչ: Մի կերպ կդիմանանք: Իսկ այ, մասշտաբի էֆեկտին մեր նույնիսկ խոշոր համարվող գործարարները կարող է եւ չդիմանան: Ինչի՞ մասին է խոսքը: Եթե գործարարն այսօր որեւէ երրորդ երկրից ներկրում է որեւէ ապրանք եւ գրավում է տվյալ ապրանքի հայաստանյան շուկայի, ասենք, մի 20-30 տոկոսը, ապա նա կարող է շատ շուտով կորցնել այն: Խնդիրն այն է, որ եթե միեւնույն մաքսային տարածքում, ըստ էության, միեւնույն շուկայում ներկրում ես 100 հատ X ապրանքից, իսկ մեկ ուրիշը նույն ապրանքից ներկրում է 10 հազար հատ, ապա քո ներկրած X ապրանքի յուրաքանչյուր մեկ հատի ինքնարժեքը շատ ավելի բարձր է, քան այն «մեկ ուրիշի» ներկրած նույն ապրանքի մեկ հատի ինքնարժեքը: Հետեւաբար, դու դառնում ես անմրցունակ տվյալ շուկայում: Այդ «մեկ ուրիշը» լինելու է ռուսաստանցի կամ ղազախ, որովհետեւ այստեղ ռեսուրսները շատ ավելի շատ են, մասշտաբները ավելի մեծ են, շուկան ավելի մեծ է... Իհարկե, սկզբնական շրջանում մեր ներկրողները կդառնան «մեկ ուրիշ»-ների գործընկերները եւ կզբաղվեն հայաստանյան շուկայում նրանց ներկրած ապրանքների վերավաճառողներ: Սակայն հետագայում այդ «մեկ ուրիշները» կհիմնեն մի մեծ գրասենյակ ու պահեստ, ասենք, Կրասնոդարում, ու ուղղակի ապրանքը կուղարկեն մեր խանութներ: Դա կբերի աշխատատեղերի կրճատման, ներքին հարկերի նվազման եւ այլն:

Բայց սա էլ ոչինչ: Մեզ՝ սպառողներիս համար քիչ նշանակություն ունի, թե ով է վերահսկում ներքին շուկան. մեր «ազգային» օլիգարխը, թե ռուսաստանցի օլիգարխը: Ամենամեծ վտանգը կախված է արտադրության գլխին: Բոլոր այն ապրանքները, որոնք հնարավոր է արտադրել եւ Հայաստանում, եւ ՌԴ-ում, միանշանակ եւ անխուսափելիորեն արտադրվելու են Ռուսաստանում: Հայաստանում կմնան միայն արագ փչացող սննդամթերքի, ասենք թթվասերի, մածունի ու պաղպաղակի արտադրությունը:  Մեկ էլ կոնյակն ու հուսանք նաեւ ծխախոտը: Հա, մեկ էլ պղնձի խտանյութը:

Այս վտանգների մասին դեռ մեծ աղմուկ չի բարձրացել: Բայց կբարձրանա, երբ մեր արտադրամասերը ու արտադրողները սկսեն կամաց-կամաց տեղափոխվել հարավային Ռուսաստան, որտեղ եւ գազն է էժան, եւ էլեկտրաէներգիան, եւ հումքը... Արտադրողի տեսանկյունից սա խիստ պրագմատիկ որոշում կլինի: Իսկ ահա մեր, առանց այդ էլ չգոյության հետ սահմանակցող տնտեսության համար հետեւանքները այս պահին մի քիչ դժվար է պատկերացնել: Հենց պահը գա, կպատկերացնենք: Բայց մեզ էլի կհամոզեն, որ մեր առաջ բացվել է 180 միլիոնանոց շուկան:    

Տպել
8606 դիտում

Ժաննա Անդրեասյանը՝ դպրոցներում երկարօրյա ծառայությունների մասին

Հայաստանի տարածքում նամակի առաքումը 70 դրամից հասել է 230-ի. միջազգային առաքման սակագներն առավել սարսափեցնող են

Նորամարգ համայնքում ֆուտբոլի դաշտ է կառուցվել

Տարիների թշնամանքից հետո Իրանն ու Սաուդյան Արաբիան բանակցություններ են սկսել. հաշտեցման 2 պատճառ ունեն

Գեղանիստում խաչքար է կանգնեցվել պատերազմում հերոսացած տղաների հիշատակին

ՊՆ-ում նշվել է պաշտպանության կոմիտեի կազմավորման 30-ամյակը (լուսանկարներ)

Կարեն Կիրակոսյանն ընդգրկվել է ՊՆ զինծառայողների բնակարանային ապահովման հերթացուցակում․ ՄԻՊ (տեսանյութ)

Ես ափսոսում եմ, որ մենք էդ շարժման մեջ էինք. էլ ՀԱԿ չկա, Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը թաղեց. ՀԺԿ քարտուղար

Շիրակի մարզում կորոնավիրուսի դեմ արդեն պատվաստվել է 807 քաղաքացի

«Օրենքով գող» Շահումյանցի Ժիրոյին մեղադրանք է առաջադրվել. նրան կալանավորելու միջնորդություն է ներկայացվել դատարան

Խաղաղապահ զորախումբը վերադարձել է Հայաստան

Այսօր ձերբակալված «օրենքով գողը» Շահումյանցի Ժիրոն է. գործով անցնում է նաև Կիլիկիացի Հարութիկը

Անահիտ Ավանեսյանն աշխատանքային այցով եղել է Տավուշի մարզում

ԱԺ-ն մայիսի 10-ին արտահերթ նիստ կգումարի. օրակարգում վարչապետի ընտրությունն է

Պարգևատրվել են ՊՆ ռազմական ոստիկանության մի խումբ աշխատակիցներ

Լուրերը, թե նախագահը հովանավորում է տարբեր ուժերի և կոչ է անում բոյկոտել ընտրությունները, կեղծ են․ նախագահի աշխատակազմ

ՀՀ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետն այցելել է զորամասեր

Ուխտավորի երկյուղածությամբ կմոտենանք այս անկյանը. Գյումրու 2-րդ դպրոցում բացվեց նահատակված հերոս աշակերտների անկյուն

Մեքենայում վիճաբանելուց հետո 36-ամյա կինը ատրճանակից կրակոցներ է արձակել․ Shamshyan.com

Մանկապարտեզները 100 տոկոսով պատրաստ են ընդունելու երեխաներին. Հակոբ Կարապետյան

Ալենն իր կյանքում միշտ էր պատերազմում ու պայքարում, բայց՝ գրքով ու գրչով. պայքարող Ալենի մասին գիրք է հրատարակվել

Ժամանակավոր դադարեցվում է Ցեֆտոնուս դեղափոշի ներարկման լուծույթի շրջանառությունը

Ավտոմեքենաների համարանիշների հափշտակությունը կքրեականացվի. միայն Երեւանում արձանագրվել է 306 դեպք

Հանվել է երկարօրյա ծառայությունների եւ արտաուսումնական խմբակների կազմակերպման արգելքը, բայց սահմանվել են նոր կանոններ

Անահիտ Ավանեսյանն ընդունել է Չինաստանի դեսպան Ֆան Յունին․ կողմերն անդրադարձել են պատվաստումային գործընթացին

Աննա Հակոբյանը և Լենա Նազարյանը ներկա են գտնվել Վանաձորի N25 հիմնական դպրոցի նորոգված մարզադահլիճի բացման արարողությանը

Դժվար է լինելու, բայց ոչ անհնարին. հունահռոմեականների վիճակահանությունը օլիմպիական վարկանիշային մրցաշարում

Տեր-Պետրոսյանի հրապարակած հայտարարության տեքստը Սարգսյանը տեսնում է առաջին անգամ․ Սերժ Սարգսյանի գրասենյակի արձագանքը

ԱԺ-ն երկրորդ ընթերցմամբ ընդունեց «Ընտրական օրենսգրքի» փոփոխությունների փաթեթը

Կորոնավիրուսային հիվանդության դեմ պատվաստումների շեմն անցել է 10 հազարը

Հայաստանի տարբեր մարզերում ընթանում են ճանապարհների բարեկարգման աշխատանքներ (տեսանյութ)

Գերիների ազատ արձակման հարցում ուժեղացող միջազգային ճնշման ներքո Ադրբեջանը փորձում է առաջ քաշել կեղծ օրակարգեր․ ԱԳՆ

Ստեփանակերտ-Ասկերան ճանապարհին ավտոմեքենան գլորվել է և հայտնվել Կարկառ գետում․ վարորդը մահացել է

Արմեն Սարգսյանը մայիսի 8-ից կգտնվի կարճատեւ արձակուրդում, որը կանցկացնի Մոսկվայում

«Նախապես ասեմ՝ մերժելու ենք...». Նիկոլ Փաշինյանի խորհրդականի հումորային արձագանքը՝ Տեր-Պետրոսյանի առաջարկների շարքին

Մոդուլային դպրոցներ կկառուցվեն Մեդովկա և Հագվի համայնքներում, նաեւ մոդուլային մանկապարտեզ՝ Սպիտակ համայնքում

Վահրամ Դումանյանը Շուշիի Ղազանչեցոց մայր տաճարի վերաբերյալ նամակ է հղել ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր տնօրենին

Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը օրեր առաջ հանդիպել է Սերժ Սարգսյանին եւ առաջարկել ՀԱԿ-ՀՀԿ դաշինք ստեղծել

Ոչ նախկիններին ենք սպասարկել, ոչ ներկաներին ենք սպասարկում, ոչ էլ ապագաներին ենք սպասարկելու. Վազգեն Ռշտունի

Գեղամ Հովեյանը ընտրվեց Հաշվեքննիչ պալատի անդամ