Իսկ դու պաչու՞մ ես Սերժի տված 10 հազար դրամը․ խմբագրական

Կիրակի օրը տեղի ունեցած ՏԻՄ ընտրությունները իսկապես Հայաստանում քաղաքական լճացման հերթական հնչեղ ապացույցը դարձան։ ՏԻՄ ընտրություններում հաղթեցին հանրապետականները, որոնց մարտահրավեր նետողի դերում ուրիշ հանրապետականներ են կամ ուրիշ հանրապետականների ծպտյալ հովանավորյալները։ Հայաստանում սովոր են երկրում հաստատված քաղաքական իրավիճակի մասին հետեւություններ անել նախագահական կամ ԱԺ ընտրություններով, բայց երկրի իրական քաղաքական վիճակի արտահայտումը հենց ՏԻՄ ընտրություններն են, եւ այս իրավիճակի հետազոտությունից կարելի է տեսանելի կերպով պատկերացնել, թե ինչու ի վերջո երկար տարիներ՝ նույնիսկ հանրային լայնածավալ ընդվզումների արդյունքում, Հայաստանում իշխանափոխություն չի եղել։

Պատճառներից կարեւորագույնն այն է, որ ընդդիմությունը գրեթե միշտ շտապել է զբաղեցնել Ազատության հրապարակը, իսկ իշխանությունը, ի պատասխան՝ զբաղեցրել է բակերն ու թաղերը։ Ազատության հրապարակի ու բակերի միջեւ պայքարում անխուսափելիորեն հաղթող են դուրս գալու բակերը, որովհետեւ ի վերջո մարդը Ազատության հրապարակից վերադառնում է թաղ, բակ, իսկ այստեղ իշխում են հանրապետականները եւ նրանց հավատարիմ տարրերը։ Ազատության հրապարակում ՀՀԿ-ն չի կարող մարդու վրա ուղիղ ազդեցություն ունենալ, որովհետեւ նա մեկն է հազարներից, տասնյակ հազարներից։ Այս է պատճառը, որ հանրապետականները մարդուն սպասում են իրենց բակում, որտեղ նրա վրա ազդելու տասնյակ լծակներ ունեն։ Եթե նրա վրա չունեն՝ կնոջ, որդու, հոր, մոր, եղբոր, դստեր վրա ունեն ազդեցության լծակը։

Եվ ՏԻՄ ընտրությունները ցույց տվեցին, որ ՀՀԿ-ն շարունակում է իր ձեռքում պահել այդ հզոր գործոնը։ Համայնքապետերի ճնշող մեծամասնությունը շարունակում են մնալ հանրապետականները, սա նշանակում է, որ համատիրությունների նախագահների, թաղային լիազորների, քուչում պպզողների ճնշող մեծամասնությունը հանրապետականներ են եւ նրանք իրավունք ունեն երկրում իրենց տեր զգալու։ Եվ այս իմաստով, ժամանակն է արձանագրել, որ ՀՀԿ-ին հաջողվել է հնազանդեցնել Հայաստանի ժողովրդին՝ մեծ հաշվով նրան դարձնելով ընտրակաշառքների հանցավոր մեխանիզմի կարեւորագույն օղակ։

Ստեղծված իրավիճակում, իհարկե, պատասխանատվության իր բաժինն ունի ընդդիմությունը։ Հենց այսօր գործող ընդդիմությունը։ Նրանք ՏԻՄ ընտրություններին ըստ էության չէին մասնակցում, չունեին համայնքի ղեկավարի թեկնածուներ։ Պատճառը պարզ է․ ընդդիմությունը ունի համապետական խարիզմատիկ առաջնորդներ, բայց հիմնականում չունի խարիզմատիկ ռեգիոնալ առաջնորդներ։ Իսկ չունի, որովհետեւ ռեգիոնալ առաջնորդ լինելու համար հարկավոր է որոշակի ժամանակ այդ ռեգիոնում քաղաքական գործունեություն ծավալել։ Ու եթե Երեւանում նման գործունեություն ծավալելու եւ շատ թե քիչ անկախ ու պաշտպանված լինելու հնարավորություն կա, մարզերում նման հնարավորությունը բացակայում է, որովհետեւ մարզում աշխատանք գտնելու, եկամտի աղբյուրներ ունենալու հնարավորությունները ավելի քիչ են։ Իսկ եթե դու ֆինանսատնտեսական առումով շատ թե քիչ կայացած ես, քաղաքական գործունեություն սկսելուց առաջ պետք է մտածես՝ ուզու՞մ ես աշխատանքդ եւ ունեցվածքդ կորցնել, թե՞ ոչ։

Երեւանում, ընդ որում, հասարակական կարծիքը կարող է պաշտպանող որոշակի գործոն դառնալ, մարզերում՝ ընդհանրապես ոչ։ Որովհետեւ մարզերում հասարակական կարծիք ձեւավորում են ոչ թե լրատվամիջոցները կամ սոցիալական ցանցերը, այլ նրանք, ովքեր կարող են թաղի տղերքի համար մի հատ գառ առնել, երեք լիտր արաղով։ Եթե նման հնարավորություն չունես՝ քեզ ոչ ոք լուրջ չի վերաբերվի։ Իսկ եթե նման հնարավորություններ ունես ու որոշել ես ընդդիմադիր լինել, պիտի իմանաս, որ շուտով հնարավորություններդ կցամաքեն։

Կա նաեւ մեկ այլ գործոն․ մարզերում հաճախ ընդդիմադիր քաղաքական գործունեությամբ սկսում են զբաղվել նրանք, ովքեր վերջնականապես հույսները կտրել են, թե կարժանանան մարզի կամ հանրապետության իշխանավորների բարեհաճությանը եւ նրանց բարեհաճությունը փնտրելիս կորցրել են ամեն ինչ, ընդհուպ՝ հեղինակությունը։

Բայց, այնուամենայնիվ՝ ո՞րն է խնդրի լուծումը։ Երկու գործոն, որոնք տեսական են։ Նախ՝ ժողովուրդը պետք է դադարի քվեարկել հանրապետականների օգտին, անկախ նրանից՝ որեւէ մեկն առաջադրվե՞լ է ընդդեմ նրանց, թե ոչ։ Ուղղակի չքվեարկի, ոչ մի պարագայում, ոչ մի կերպ եւ այս գաղափարը ժողովրդականացնելը պետք է դառնա ընդդիմության գործը։ Ընդ որում, սա հարկավոր է անել բոլոր հնարավոր եւ անհնար առիթներով։

Ընդդիմությունը պետք է նաեւ հստակ ձեւակերպի ռեգիոնալ առաջնորդներ ունենալու անհրաժեշտությունը եւ ողջ ժամանակն ու էներգիան կենտրոնացնի այս գործի վրա, որովհետեւ առանց բակերում եւ թաղերում իշխանությունը վերցնելու՝ Ազատության հրապարակով իշխանություն չես վերցնի։ Իսկ թաղերում եւ բակերում իշխանություն վերցնելու համար հարկավոր է ներկայացուցիչ ունենալ այնտեղ, որի ասածները բացի հեգնանքից որեւէ այլ վերաբերմունքի արժանանում են։  Ընդ որում, ամեն այսպիսի ներկայացուցիչ պետք է որպես այդպիսին ներկայանալու եւ այդ ուղղությամբ կազմակերպչական աշխատանք իրականացնելու դուխ, խելք եւ ընդունակություն ունենա։

Դժվար լուծելի խնդիր է, բայց եթե մեր ժողովուրդը ուզում է փոփոխություններ, նրա միջից պետք է որ դուրս գան այսպիսի մարդիկ։ Հակառակ դեպքում կստացվի, որ մենք ընդդիմադիր տեսնելիս՝ Սերժին հայհոյող, իսկ իրականում նրա տված տասը հազար դրամները քնելուց առաջ պաչող ժողովուրդ ենք։