ԼՂ հարցով համանախագահների փոփոխությունն իր մեջ սպառնալիքներ ունի. Ալիեւն իրեն ազատ կզգա

ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի երկու համանախագահների փոփոխությունը առնվազն կես տարով կկասեցնի Լեռնային Ղարաբաղի հարցի շուրջ այդ ֆորմատով ընթացող բանակցային գործընթացը։ Այս կարծիքին է ռազմական փորձագետ Հրանտ-Մելիք Շահնազարյանը:

Հիշեցնենք, որ 2017 թվականի հունվարից Ջեյմս Ուորլիքն այլեւս չի լինի ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ: ԱՄՆ-ն որոշել է փոխել իր ներկայացուցչին: Ընդամենը շաբաթներ առաջ փոխվեց նաեւ ֆրանսիացի համանախագահը։ Անփոփոխ է մնում միայն ՌԴ ներկայացուցիչը: Իգոր Պոպովը կշարունակի զբաղվել ԼՂ հարցով: Օրերս այս մասին հայտարարել է ՌԴ արտաքին գործերի նախարարության պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան։

Մելիք-Շահնազարյանը այս թեմայով մեր մի քանի հարցերին է պատասխանել.

- Պարոն Մելիք-Շահնազարյան, ի՞նչ վտանգներ ունի միանգամից երկու համանախագահների փոփոխությունը:

- Դրանք ավելի շատ սպառնալիքներ են, քան վտանգներ: Ադրբեջանի ռազմական ակտիվությունը զսպելու երկու մեխանիզմ գոյություն ունի՝ դիվանագիտական եւ ռազմական: Վերջին տարիներին դիվանագիտական մեխանիզմները բավական թուլացել են: Դա պայմանավորված է շատ հանգամանքերով՝ այդ թվում մեր տարածաշրջանում Ռուսաստան-Արեւմուտք հակամարտության ուժեղացմամբ, նաեւ տեխնիկական պատճառներով, որոնք վերաբերում են համանախագահներին, ավելի ճիշտ նրանց կարեւորության ընկալման թուլացմանը Ադրբեջանի կողմից:

Ադրբեջանի վերջին տարիների գործողությունները միտված էին բանակցային գործընթացը ՄԽ շրջանակից հանելու: Այս ընթացքում մենք տեսանք, որ համանախագահները որքան էլ ակտիվ էին, որքան էլ փորձում էին ջանք ու եռանդ չխնայել հակամարտող կողմերի ղեկավարների հանդիպումներ կազմակերպելու, նոր առաջարկներ անելու, այնուամենայնիվ պարզ էր, որ նոր մոտեցումների անհրաժեշտություն կա, նոր առաջարկների կարիք կա եւ սայլը տեղից այլեւս չէր շարժվում: Ֆրանսիան եւ Միացյալ Նահանգները որոշեցին փոխել իրենց համանախագահներին եւ դրանով միանգամից լուծել երկու խնդիր.

1. նոր առաջարկներ եւ թարմություն բերել ֆորմատ եւ նպաստել բանակցային պրոցեսի ակտիվացմանը, եւ 2. համանախագահների փոփոխությամբ պատճառաբանել բանակցային գործընթացի փաստացի կասեցված լինելը: Նրանք տեսան, որ չեն կարողանում հանդիպումներ կազմակերպել եւ սա ազդում է իրենց հեղինակության վրա՝ փորձեցին այդպես լուծել հարցը:

Սակայն պարզ է, որ համանախագահների փոփոխությունը ժամանակ է պահանջում՝ մինչեւ նրանք մտնեն թեմայի մեջ, փորձեն հասկանալ ինչ է քննարկվել, ինչ խնդիր ունեն: Հիմա սպառնալիքը հենց այդ մի քանի ամսվա մեջ է, որովհետեւ լավ թե վատ, բայց նրանք աշխատում էին, խնդիրը պահում էին քաղաքական օրակարգում՝ ոչ միայն Հայաստանի ու Ադրբեջանի, այլեւ միջազգային: Հիմա այդ գործառույթը ոչ ոք չի իրականացնելու՝ հնարավորություն ընձեռելով Ադրբեջանին՝ համանախագահների բացակայությունը որպես ռազմական ակտիվության առիթ օգտագործելու համար: Այսինքն, մի կես տարի Ալիևը իրեն ավելի ազատ կզգա։ Իր քայլերի համար պատասխան տալու անհրաժեշտություն չի ունենա:

- Ըստ ձեզ Ադրբեջանը կօգտվի՞ այս պահից:

- Ես մշտապես ասում եմ, որ Ադրբեջանը հիմա ավելի շատ պատճառներ ունի ակտիվանալու, քան ապրիլյան պատերազմից առաջ էր, բայց նաեւ պետք է ընդունել, որ նրանք տնտեսական խնդիրներ ունեն, որովհետեւ ապրիլին կորցրել են բավական շատ ռեսուրս: Բայց դա չի նշանակում, որ չեն փորձի օգտվել այդ առիթից:

 - Ի՞նչ պետք է անի հայկական կողմը՝ այդ սպառնալիքին դիմակայելու համար:

- Պետք է ուշադիր լինել, ակտիվորեն հետեւել թշնամու գործողություններին, հասկանալ հարվածի հնարավոր ուղղությունները՝ սահմանին անվտանգությունը ապահովելու համար: Խաղաղություն ապահովելու բեռը նորից պաշտոնապես ամբողջությամբ դրվում է մեր զինված ուժերի ուսին։

- ԱՄՆ-ն Ուորլիքի փոխարինումը պատճառաբանեց պաշտոնավարման ժամկետի ավարտով, իսկ դուք նշում եք, որ ժամկետներ ձգելու խնդիր է լուծվում: Ինչպե՞ս կհիմնավորեք ձեր մոտեցումը:

- Համանախագահների պաշտոնավարման հստակ ժամկետներ չկան: Կա ոչ պաշտոնական ընդունված մոտեցում, որ դիվանագիտական ծառայությունը 2.5-3 տարի է լինում, բայց դա պարտադիր պայման չէ: Մենք գիտենք, որ եղել են համանախագահներ, որոնք շատ ավելի երկար են աշխատել: Այնպես որ ժամկետի խնդիր չկա:

- Դուք որեւէ փոփոխություն ակնկալո՞ւմ եք նոր համանախագահներից: Դիվանագետների անձը կապ ունի՞:

- Անձը, իհարկե, կապ ունի: Գործընթացը որոշ առումով կապված է նաեւ իրենց ակտիվությունից: Նրանք պետք է կարողանան ճգնաժամային պահերին առաջարկներ անել, լուծումներ գտնել իրավիճակից դուրս գալու: Բայց կրկնում եմ, այս շրջանում համանախագահների փոփոխության պատճառն այն է, որ իրենք տեխնիկական բացատրություն տան բանակցային գործընթացի դադարին: Դա, իհարկե, պատճառաբանություն է, իրական փաստն այն է, որ չեն կարողանում կազմակերպել նախագահների հանդիպում: Ռուսաստանը եւ Ֆրանսիան միանգամայն այլ խնդիրներով են զբաղված, ԱՄՆ-ում էլ նախագահի փոփոխությունից հետո աշխատակազմ են փոխում: Այսինքն՝ հիմա իրենք ժամանակ կշահեն իրենց առաջնային խնդիրները լուծելու համար, հետո կվերադառնան մեր տարածաշրջանի զարգացումներին: Դրա համար ես վստահ եմ, որ սա ընդամենը ժամանակ շահելու տեխնիկական միջոց է: