«Մեր խնդիրները հետաձգում ենք՝ մինչև «դանակը ոսկորին չի հասնում»». Կառավարությունն ընդունեց ապահովագրության նախագիծը

«Հայաստանի Հանրապետությունում առողջապահության համապարփակ ապահովության ներդրումը Կառավարության ծրագրով հաստատված առողջապահական ամենակարևոր համակարգային բարեփոխումն է»:

Այս մասին այսօր Կառավարության հերթական նիստի ժամանակ ասաց ՀՀ առողջապահության նախարար Անահիտ Ավանեսյանը:

«Տասնյակ տարիներ առողջության պահպանման և վերականգնման ծառայությունների հասանելիությունն ապահովող նման համակարգ ներդնելու մասին մշտապես խոսվել է, սակայն գործնական քայլերն անընդհատ հետաձգվել են ավելի լավ ժամանակների ակնկալիքով: Հավատարիմ մնալով մեր որդեգրած քաղաքականությանը, որ ինստիտուցիոնալ բարեփոխումները պետք է իրականացվեն անկախ իրավիճակներից և մարտահրավերներից՝ օր առաջ մոտեցնելու ենք հենց այդ լավ ժամանակները: Մենք, մի կողմից, արել ենք հնարավորինը՝ դիմակայելու համավարակով և պատերազմով պայմանավորված ահռելի մարտահրավերներին և, մյուս կողմից, մոտ երկու տարի աշխատել ենք Հայաստանի համար հնարավորինս օպտիմալ և իրատեսական ապահովագրական համակարգի մոդել մշակելու համար»,- նշեց Ավանեսյանը:

Վերջինս նկատեց, որ նախնական նախագծի մշակումից հետո աշխատանքային քննարկումների, փորձագիտական գնահատականների, հաշվարկների, ներդրման մեխանիզմների, բազմակողմանի դիտարկումների երկար փուլ են անցել:

«Համապարփակ ապահովագրական համակարգի ընդունումը պայմանավորված է նախևառաջ բժշկական օգնության և սպասարկման անհրաժեշտություն ունեցող յուրաքանչյուր քաղաքացու պատշաճ և ժամանակին ծառայությունների տրամադրման անհրաժեշտությամբ՝ անկախ վճարունակությունից, սեռից, տարիքից, բնակության վայրից: Հայաստանի առողջապահության ֆինանսավորման համակարգի գնահատման միջազգային համեմատականները և ծախսարդյունավետության ծրագրերի մասով դիտարկումները ցույց են տալիս որ առողջապահության համակարգը հնարավորություն է տալիս գրանցել բարելավող ոչ ֆինանսական ցուցանիշներ՝ կյանքի միջին տևողության աճի, մայրական մահացության, երեխաների մահացության նվազման տեսքով: Սակայն տվյալ ցուցանիշների բարելավումը բավական նվազ տեմպերով է ընթանում, և մեզ համար գոհացուցիչ չէ: Առողջապահական ծախսերի փոխհատուցման ներկայիս անարդյունավետ մեխանիզմը պատճառ է, որ մենք ոչ թե կանխարգելում, վաղ հայտնաբերում և ժամանակին ենք անդրադառնում մեր առողջական խնդիրներին, այլ հետաձգում ենք դրանք մինչև, այսպես ասած, «դանակը ոսկորին չի հասնում»»,- նշեց նախարարը և հավելեց, որ այդ դեպքում ստիպված ենք լինում օգտվել շատ ավելի ծախսատար ծառայություններից, և միշտ չէ, որ հնարավոր է լինում ապահովել բուժման բարենպաստ ելք:

Ավանեսյանի խոսքով՝ առողջապահության պետական ֆինանսական միջոցների պակասը և գրպանից դուրս կատարվող ծախսերի անկառավարելիությունը խոչընդոտում են համակարգի զարգացմանը, բժշկական օգնության և սպասարկման որակի բարելավմանը, նպաստում բազմաթիվ ընտանիքների աղքատացմանը, առողջապահական աղետալի ծախսերի պատճառով՝ բժշկական օգնության և սպասարկման ծառայությունների հասանելիության և ֆինանսական մատչելիության բարելավմանը:

«Միջազգային փորձի տեսանկյունից բազմաթիվ երկրներ վաղուց ներդրել են առողջապահական ծախսերի խառը ֆինանսավորման համակարգ, բժշկական պարտադիր ապահովագրություն, և ներկայումս նրանց հիմնական ռազմավարական խնդիրն է համընդհանուր ծածկույթի ապահովումը բնակչության բոլոր խմբերի համար: Այս տեսանկյունից Հայաստանը նույնպես պետք է կիրառի առողջապահական արդյունավետ համակարգեր ունեցող երկրների փորձը՝ ապահովելով բնակչության ֆինանսական հասանելիությունը և պաշտպանվածությունը, հիմնական փաթեթում ընդգրկված ծառայություններ ստանալիս կրճատելով բժշկական օգնության և սպասարկման դիմաց կատարվող ծախսերը և դրա հետևանքով աղքատացող բնակչության թվաքանակը, բարձրացնելով մեր մարդկային կապիտալի պոտենցիալը: Այս առումով ապահովագրական համապարփակ համակարգի փուլային ներդրումը կարծես թե այն կարճաժամկետ և երկարաժամկետ նպատակներն իրագործելու ամենաօպտիմալ տարբերակն է»,- նկատեց նախարարը:

Ըստ նրա՝ հաշվի առնելով, որ կարևոր է ռազմավարական այլ ուղղություններին համահունչ՝ ներդնել այս ապահովագրական համակարգը՝ նախատեսվում է, որ աշխատանքները կսկսվեն այս տարվանից, որը կլինի նախապատրաստական փուլը:

«Առաջին փուլում կունենանք՝

• ծառայությունների փաթեթը, որն արդեն իսկ մշակվել է: Դրանց վերանայում և հաստատում:
• Կհաստատվեն փաթեթի գները, դրանք կունենան հաստատուն ծառայությունների արժեք:
• Կորոշվի պետության՝ համաֆինանսավորման չափերը:

Առողջապահական գերատեսչության ղեկավարի հավաստմամբ՝ 2024 թվականից պետության կողմից ֆինանսավորվող պետական պատվերի շրջանակներում բոլոր շահառուների խմբերը կհավասարեցվեն, և նրանց տրամադրվող բոլոր ծառայությունները կլինեն նույնական:

2024 թվականից կունենանք համապարփակ ապահովագրական փաթեթով ապահովագրված քաղաքացիների խումբ, և կսկսվի արդեն կամավոր ապահովագրության շրջանակներում այլ ցանկացողների ներառման գործընթացը:

2025 թվականին պետությունը կներառի թոշակառուներին՝ որպես ևս մի կարևոր պաշտպանության կարիք ունեցող խմբի, և նրանք ևս կօգտվեն ապահովագրական փաթեթի ողջ ծառայություններից:

2027 թվականից արդեն կլինի պարտադիր ապահովագրական ողջ ծածկույթ՝ ամբողջ բնակչության համար:

Վերջինս նաև ընդգծեց՝ Կառավարության ծրագրով սահմանված է, որ մինչև 2026 թվականը վերակառուցվելու, կառուցվելու և ամբողջովին վերազինվելու է առնվազն 50 բժշկական կենտրոն, իսկ տեմպերը ցույց են տալիս, որ այս թիվն ավելի մեծ է լինելու. «Նշեմ, որ միայն 2023 թվականին մենք ունենք 13 ընթացիկ շինարարություններ, ունենք 20 ամբուլատորիաների նախագծման աշխատանքներ և 7 նոր բժշկական հաստատությունների նախագծման աշխատանքներ: Մասնավոր հատվածը ևս մեծ ներդրումներ է իրականացնում»:

Հաջորդը, ըստ նախարարի, ծառայությունների որակն է: «2-3 տարվա ընթացքում կունենանք նոր համակարգ, որը գրավականն է լինելու, որ ապահովագրության շրջանակներում ունենալու ենք ոչ միայն հասանելի, այլև որակյալ բժշկական ծառայություններ»,- ասաց նա:

Անահիտ Ավանեսյանը նաև կարևորեց այն փաստը, որ 2023 թվականի հունվարի 1-ից գործում է հավաստագրման համակարգը, որը ընդամենը մի էլեմենտն է բժիշկների, բուժաշխատողների շարունակական մասնագիտական աճը ապահովելու տեսանկյունից, և առաջիկայում կլինի նաև լիցենզավորման ներդրում:

«Ուզում եմ շեշտադրել, որ առողջությունը մեծագույն ռեսուրս է, սակայն մենք ապահովագրված չենք հիվանդություններից, և մեր նպատակն է, որ բժշկական ծառայության կամ վիրահատության կարիքի դեպքում մարդը հարկադրված չլինի դա հետաձգել, և նրա հարազատների միակ հոգածությունը լինի հարազատի խնամքը, այլ ոչ գումար հայթայթելը՝ կյանք փրկելու համար»:

Առողջության համապարփակ ապահովագրության ներդրման հայեցակարգը միաձայն հաստատվեց: