ԵՄ առաքելության արդյունավետությունը դրական եմ գնահատում. սահմանին իրավիճակն ավելի ապահով և անվտանգ էր. քաղաքագետ

Քաղաքագետ Արեգ Քոչինյանը Եվրամիության դիտորդական առաքելության դիտարկումը ՀՀ-ում կարևոր գործիք է համարում հայ-ադրբեջանական սահմանում իրավիճակն ավելի վերահսկելի և կառավարելի դարձնելու գործում: Վերջինս, սակայն, մանդատի ժամկետը չերկարաձգելու հարցում, որի մասին երեկ հայտարարեց ԵՄ դիվանագիտության ղեկավար Ժոզեպ Բորելը, որոշակի տեսնում է Հայաստանի մեղավորությունը:

«Եվրամիության մեջ կան պետություններ, որոնք էներգետիկ կախվածություն ունեն Ադրբեջանից, և այս պետությունները կարող են դեմ լինել առաքելությունը շարունակելու գաղափարին: Եվրամիության համար նաև այն էր խնդիրը, որ Ադրբեջանը չէր տալիս իր համաձայնությունն առաքելությունը երկարաձգելու ուղղությամբ: Ադրբեջանը պետք է տար իր համաձայնությունը, այսինքն՝ տար երաշխիքներ՝ դիտորդների ֆիզիկական անվտանգության համար, որն այս անգամ չտվեց: Բայց պետք է արձանագրեմ, որ Եվրամիությունը բավականաչափ հետաքրքրվածություն ունենալու դեպքում կարող էր այդ համաձայնությունը ստանալ, մտածել դրա համար ձևաչափեր, ընդհուպ տեխնիկական միջոցների կիրառմամբ՝ դրոններ, ինքնակառավարվող ռոբոտներ, տեսախցիկներ»,- «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում ասում է նա՝ հավելելով՝ նրանք դա չարեցին, քանի որ Հայաստանում էր հենց խնդիրը. «Կարծում եմ՝ ներքին քննարկում է եղել, և չերկարաձգելու պատճառներից մեկն էլ ներքին կոնսենսուսի չգալն է»:

Հարցին՝ իսկ ո՞րն է մասնավորապես ՀՀ-ի առաջացրած խնդիրը, վերջինս նշում է՝ Հայաստանն այս երկու ամսվա ընթացքում ցույց չտվեց բավականաչափ ջանք ու եռանդ՝ փոխելու Հայաստանի անվտանգային «ճարտարապետությունը»:

«Օրինակ՝ դուրս գալ ՀԱՊԿ-ից, վերանայել Հայաստանի ռազմավարական դաշինքը Ռուսաստանի Դաշնության հետ: Արևմուտքը որևէ ազդակ չզգաց, հետևաբար պարտավորվածություն էլ չզգաց՝ շարունակելու դիտորդական առաքելությունը: Հայաստանը նույնիսկ նախնական որոշում ցույց չտվեց, թե ինչ անվտանագային ուղով է ցանկանում գնալ առաջ: Մի փոքր ազդակն էլ կարող էր մի բան փոխել, օրինակ՝ Սիրիայից զորքերի հետ քաշումը, երևանյան ՀԱՊԿ միջոցառումից հետո այլ ՀԱՊԿ միջոցառումների չմասնակցելը»,- կարծիք է հայտնում Քոչինյանը:

Իսկ Հայաստանի այդ դիրքորոշումը կազդի՞ բրյուսելյան կամ Պրահայի քառակողմ հանդիպումների վրա, զրուցակիցը նկատում է՝ բրյուսելյան ֆորմատի հանդիպումներն այլևս ակտուալ չեն. «Շառլ Միշելի միջնորդությունը մի մասով տապալված է, քանի որ որևէ արդյունք չի տալիս, մի մասով էլ խնդիրներ կան՝ կապված Միշելի չեզոքության հետ: Այդ քառակողմ ձևաչափով հանդիպումներին Ադրբեջանը չի էլ ցանկանում մասնակցել: Հանդիպումների ապագան խիստ կասկածելի է, մնում է վաշինգտոնյան ֆորմատը»:

Եվրամիության դիտորդական առաքելության արդյունավետության մասին խոսելիս էլ Քոչինյանը չի համաձայնում այն տեսակետների հետ, թե այն Հայաստանին ոչինչ չտվեց:

«Արդյունավետությունը ես բավականին բարձր եմ գնահատում: Առաքելությունը կարողություն ու հնարավորություն չուներ՝ 100 տոկոսով ապահովելու անվտանգությունը հայ-ադրբեջանական սահմանին: Սակայն այս երկու ամիսների ընթացքում հայ-ադրբեջանական սահմանին իրավիճակն ավելի հաշվետվողական էր, ավելի ապահով և անվտանգ, քան մինչև դիտորդական առաքելության ժամանումը: Ժամանակը ցույց կտա՝ մենք նորից ռեգրես կունենա՞ք, թե՞ ոչ»,- ասում է նա:

Դիտարկմանը, որ ՀԱՊԿ-ն էլ էր նշել, թե դիտորդական առաքելություն կարող է տեղակայվել սահմանին, քաղաքագետն ընդգծում է՝ բացառվում է, որ Հայաստանը դրան համաձայնի. «Ի տարբերություն ԵՄ-ի՝ ՀԱՊԿ-ը ռազմաքաղաքական կառույց է և ունի պարտավորություններ Հայաստանի նկատմամբ: ՀԱՊԿ-ը դիտորդական կազմակերպություն չէ, աբսուրդ է դրան համաձայնելը: Մենք ՀԱՊԿ-ի նման միջոցառման կարիքը չունենք»: