Բոլոր ժամանակների գանձը. Հայաստանում Գրքի տոնը նշվում է արդեն 14 տարի. գրողներն ու ասմունքողները՝ ընթերցանության մասին

Գրքերն աշխարհի արտացոլանքն են, որոնք պարունակում են նրա անսահման խորությունը, բազմազանությունն ու անկանխատեսելիությունը:

Ժան Պոլ Սարտր

Գիրք ընթերցելը ժամանակակից է, այն չի խամրում և չի կորցնում իր հմայքն ու փայլը, և ցանկացած տոնի գիրքը լավագույն նվերներից մեկն է: Տեղեկատվական տեխնոլոգիաներին համահունչ քայլելով՝ գիրքն ուզում է հիշեցնել, որ շարունակում է լինել, ինչը վկայում է վերջին տարիներին ընթերցանության և գրականության նկատմամբ հասարակության հետաքրքրության աճի բարձրացումը։ Գրականագետները, գրախանութների ղեկավարներն ու ընթերցասերները փաստում են՝ փետրվարի 19-ը՝ հայ մեծանուն բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան օրը, որը ՀՀ-ում և Արցախում սահմանվել է Գրքի օր, տոն է բոլորի համար:

Ասմունքող Լիանա Զուրաբյանը «Հայկական Ժամանակ»-ի հետ զրույցում ասում է՝ իր համար գիրքն ուրիշ աշխարհ է։ Այն նվիրել չի սիրում, չի սիրում բաժանվել գրքերից, բայց Գրքի տոնը բացառությունն է․ «Ես գրքին երկյուղով եմ մոտենում։ Ճիշտ է, չեմ սիրում գիրք տալ ինչ-որ մեկին, բայց Գրքի օրը նվիրում եմ։ Սովորաբար, երբ հարցնում են՝ կարո՞ղ ես տալ կարդամ, այլևս մտածում ես, որ ետ չեն վերադարձնի։ Դրա համար պետք է նվիրել»,- անկեղծանում է Լիանան։  

Ըստ նրա՝ գիրքն ու պոեզիան շարունակում են ապրել։ Պոեզիան թեթևացնում է մարդու հոգին, գիրքը՝ հանգստացնում։ Սակայն այս ամենին զուգահեռ նա նաև մտահոգություն է հայտնում, որ սերը դեպի գիրքը մեր օրերում կարծես որոշակի մարել է։ Հիմա հասարակությունն ավելի շատ ցանկանում է լսել և դիտել. «Կարծես ընթերցանությունը պակասել է, բայց ոչ շատ։ Օրինակ՝ «Դայակը» պատմվածքս, որն առցանց տարբերակով էր, մարդիկ անընդհատ հարցնում էին՝ որտեղի՞ց կարող են գնել, ինչպե՞ս կարող են ձեռք բերել: Գրքին նայելը, այն բացելն ուրիշ է, գրքով կարդալն այլ զգացողությունն է»,- ասում է Զուրաբյանը։

Գիրքը պետք է մարդու կյանքում թանկ ու կարևոր բան լինի, շեշտում է ասմունքողը։ Մարդը գրքին ու պոեզիան ավելի մտերմիկ է դառնում հատկապես գրական երեկոներին։ Զուրաբյանի խոսքով՝ պոեզիայի միջոցով մարդը ստանում է իրեն հուզող հարցերի պատասխանը՝ կարևորելով, որ այսօր պոեզիայով հետաքրքրվում են ինչպես մեծահասակները, այնպես էլ երիտասարդները։

«Գրական երեկոներն ասես եկեղեցու միջավայրի նման լինեն։ Եթե եկեղեցում դու աղոթում ես ու հանգստանում, գրական երեկոյի ժամանակ ստանում ես քեզ հուզող հարցերի պատասխանները։ Դու զգում ես ամեն մի բառը, որը գրել է գրողն ու ինչ է ցանկացել հասցնել ընթերցողներին։ Պոեզիա լսողները հոգով են հարուստ։ Եթե դու հոգևոր աշխարհում հարուստ ես, ապա հարուստ ես ամեն ինչում»,- վստահեցնում է նա:

Գրքի կարևորության մասին մեզ հետ զրույցում շեշտում է նաև գրող, ՀԳՄ անդամ Հուսիկ Արան։ Ըստ նրա՝ հիմա մենք ունենք այնպիսի երիտասարդություն, որը կարողանում է հասկանալ ու ընկալել ժամանակակից գրականությունը։ Գիրքը մեր իրականության մեջ իր տեղը գտել և գտնում է, ասում է նա. «Ուղիղ 10 տարի առաջ Հայաստանը գրքի մայրաքաղաք հռչակվեց, ու այդտեղից սկսվեց գրքի նկատմամբ ուշադրությունն ու վերաբերմունքը մեծանալ։ Ընթերցողը վերադարձավ գրքին։ 90-ական թվականներից հետո թեև մեր հասարակությունն ամեն ինչից հեռացել էր, բայց այսօր վերադարձել է դեպի մշակույթն ու գիրքը։ Հիմա հրաշալի գրականություն է տպագրվում, թարգմանություններ են հրատարակվում։ Ժամանակակից հեղինակները շատ լավ ստեղծագործություններ են մատուցում ընթերցողներին»,- հավատացնում է գրողը։

Հուսիկ Արայի խոսքերով՝ գիրքն իր համար երկրի վրա գտնվող բարձրագույն արժեք է։ Այն թանկ նվեր է, որն ամփոփում է ժամանակը, հավատը, սերը, հույսը, պետությունը, հայրենիքն ու ժողովրդին։ Նրա համոզմամբ՝ եթե գրքից հեռանանք, կկորցնենք ամեն ինչ, իսկ եթե նրա հետ ենք, ապա պահում ենք մեր արժեքները։

«Գիրքը թանկ նվեր է։ Երբ ուզում են ինձ ինչ-որ բան նվիրել, ես ասում եմ՝ ինձ գիրք նվիրեք։ Հիմա համացանցային կյանք է, բայց շատ երիտասարդներ լավ հետաքրքրվում են և ուշադիր են հատկապես կայքերում դրվող գրականության հանդեպ։ Ճիշտ է, տպագիր գրքերի ընթերցանությունը շատ է, բայց շատ է նաև էլեկտրոնային կայքերի գրականության ընթերցումը։ Այսօրվա երիտասարդությունը կարդում է և ուզում է գիրք ձեռք բերել։ Օրինակ՝ իմ գրքը՝ «Եվ սերն ասաց»-ը, 2 տարվա մեջ վերահրատարակել եմ 4-5 անգամ։ Ինչքան էլ փոխվեն տեխնոլոգիաները, գիրքը երբեք մարդկության կյանքում իր արժեքները չի կարող կորցնել։ Գիրքը պետք է թերթես, շնչես բույրը»,- ասում է գրողը։

Հուսիկ Արայի խոսքով՝ գիրքն ամենուր ուղեկցում է քեզ՝ ննջասենյակում, խոհանոցում։ Գրողի համար կարևոր արձանագրում է այն, որ տեխնոլոգիաների դարաշրջանում մարդը կրկին իր ձեռքն է առնում գիրքն ու ընթերցում։ Հեռանալով գրքից՝ նա կորցնում է իր ինքնությունը՝ ընդգծելով դա թումանյանական մտքով. ««Ու պոետներ կգան, որ չեն պղծել իրենց շուրթերն անեծքով»: Այս ժամանակները պետք է գան, որ մարդ զերծ մնա ցավից, տառապանքից ու պատերազմից»։

Դերասան Բաբկեն Չոբանյանն էլ մեզ հետ զրույցում հավելեց՝ վերջին տարիներին գրքի հանդեպ հետաքրքրությունն աճել է։ «Այսօրվա երիտասարդությունը գրքին շարունակում է մոտ մնալ, ինչին նպաստում է նաև Գրքի տոնը։ Այն ձևավորում է մի մշակույթ, որ բոլորին ձգտում է դեպի գրականությունը»,- շեշտում է Չոբանյանը:

«Հայկական ժամանակ»-ը ընթերցասեր հանրությանը շնորհավորում է Ամենայն հայոց բանաստեղծի ծննդյան 153-ամյակի և Գրքի օրվա առթիվ:

Մերի Խաչատրյան