«Իմ պիղծ, այլասերված պատմվածքը, որն արտագրել եմ, չի կարող ընդգրկվել դպրոցական ծրագրերում». Արամ Պաչյանի հարցազրույցը

22/02/2021 schedule13:52

Ժամանակակից գրող Արամ Պաչյանը Գիրք նվիրելու օրը Երեւանի Սիրահարների այգում իր անձնական գրադարանի գրքերից է նվիրել հավաքվածներին: Մի խումբ դպրոցականներ, որոնք առավելապես այգի էին եկել՝  երիտասարդ գրողի հետ ծանոթանալու եւ նրա ստեղծագործությունների մասին իրենց կարծիքը հայտնելու, հանդիպումից ուշացել էին: Հանդիպումից ուշացել էինք նաեւ մենք եւ արձակագրի հետ կապ հաստատեցինք ավելի ուշ: Նշենք նաեւ, որ գրողի անվան շուրջ առաջացած հետաքրքրությունն առավելապես սկսեց տարածվել այն ժամանակ, երբ դպրոցների առարկայական նոր չափորոշիչներով նախատեսվում էր նրա ստեղծագործություններից մեկը՝ «Թափանցիկ շշեր» պատմվածքը, ներառել գրականության ծրագրում: 

Արամ Պաչյանի անկեղծ ու բացառիկ հարցազրույցը ներկայացնում ենք ստորեւ:

- Արամ, գիրք նվիրելու նախաձեռնությունը ո՞ւմ կողմից էր կազմակերպվել, ո՞րն էր միջոցառման հիմնական նպատակը, ինչպիսի՞ն էին գրքեր ստացողների արձագանքները: 

- Նախաձեռնությունն իմն էր, ինքս էի կազմակերպել, քանի որ «Գիրք նվիրելու օրը», առհասարակ, գիրք նվիրելու խորհուրդը ամենակարևոր իրողություններից մեկն եմ համարում Հայաստանում եւ Արցախում: Նախաձեռնությանը միացան «ԱՐԻ գրականության հիմնադրամը», «Էջ» հրատարակչությունը, միացան ընթերցողներ, գրողներ, որոնց անչափ շնորհակալ եմ: Սիրելի գրքերով փոխանակվելը, գրքի և ընթերցանության շուրջ հավաքվելը, զրուցելը, խորհելը. ահա, թե որոնք էին նախաձեռնության նպատակները: Իսկ արձագանքները տարբեր էին, շատ ջերմ էին, նաև արհամարհական էին, մերժողական. Իհարկե, այսօրինակ արձագանքները ևս հասկանալի են՝ հաշվի առնելով մի շարք հանգամանքներ և եղելություններ:

- Ձեր կարծիքով՝ գրականությունն այսօր որքանո՞վ է դիպչում երիտասարդների հոգուն: Ինչո՞ւ են քիչ կարդում երիտասարդները:

- Չեմ կարող որևէ հստակ պատասխան տալ, թե ժամանակակից մարդը մեր օրերում ինչպես է ընկալում գրականությունը: Իհարկե, այդ ընկալումը անդադար փոփոխությունների է ենթարկվում: Ժամանակակից մարդու կյանքում գրականության դերը և՛ հպանցիկ է, և՛ անմիջական, և՛ ստվերային: Գրականությունը կարծես հին աշխարհից մեզ բաժին հասած բրածո լինի, որը հանկարծ զարթոնք է ապրում, գործածվում է վերստին, իսկ հետո անհետանում՝ սպասելով մի նոր զարթոնքի:

Нет описания.

- Դերենիկ Դեմիրճյանն այն կարծիքին էր, թե գրելիս ու գրելուց առաջ չպետք է գիրք կարդալ, իսկ Դո՞ւք:

- Ըստ իս՝ Դեմիրճյանը միայն իր փորձառությունից է խոսում: Բայց եկեք չմոռանանք՝ որքան հեղինակ, այդքան էլ տարաբնույթ փորձառություն: Եվ ընդհանրապես, փորձառությունը վերջավոր չէ: Կարող ենք և հակառակը պնդել. օրինակ՝ «Գրելուց առաջ և գրելու ընթացքում հեղինակը պետք է գիրք կարդա»: Անշուշտ, եղել են ու կան գրողներ, որոնք հենց այս համոզմունքով են առաջնորդվել և հենց այս համոզմունքն են ճշմարիտ համարել:

- Կա՞ գիրք, որին պարբերաբար վերադառնում եք ու նորից վերընթերցում այն: Ո՞ր գրքերը խորհուրդ կտաք կարդալ մեր ընթերցողներին:

- Ես միշտ վերադառնում եմ «Հոբի գրքին», «Ոդիսականին», Ղազարոս Աղայանի սքանչելի հեքիաթներին… անուններ շատ կան: Խորհուրդներ տալ չեմ ուզում. ինձ համար ընթերցողը իր նավի միակ նավապետն է, իր նավի միակ նավաստին, ինքն է ծովը, ինքն է ծովի բնաշխարհը, ուրեմն ինքն էլ թող որոշի՝ որ ուղղությամբ է նավը տանելու և ում է հայտնաբերելու:

- Գրականությունը Ձեզ համար հոգեվիճակի բացահայտո՞ւմ է, ապրելակե՞րպ, թե՞ բողոքի արտահայտության ձեւ:

- Այս հարցը գրեթե պատասխան չունի: Չեմ ուզում պատասխան հորինել:

- Ինձ թվում է՝ այնպիսի անկեղծ պատմվածք, ինչպիսին է «Թափանցիկ շշերը», կարող է գրել այն մարդը, որը ավելի խորն է բացահայտել մարդու՝ միայնակ լինելու էությունը. ճի՞շտ եմ ենթադրում:

- Ես ուղղակի փորձել եմ խոսել: Այդքանը:

- «Թափանցիկ շշեր» պատմվածքը դպրոցական ծրագրերում ներառելու փորձը մեծ աղմուկ առաջացրեց: Ձեր կարծիքով՝ երիտասարդ գրողների ստեղծագործությունները դպրոցական ծրագրում ներառելը որքանո՞վ է կարեւոր. հիմա արժե՞ ժամանակակիցներին անդրադառնալ դպրոցներում, թե՞ հետո ժամանակը ցույց կտա՝ ով է արժանի, ով՝ ոչ:

- Իմ պիղծ, այլասերված պատմվածքը, որը արտագրել եմ, էստեղից-էնտեղից թխել, գրել քերականական, շարահյուսական կոպտագույն ու անամոթ սխալներով, չի կարող ընդգրկվել դպրոցական ծրագրերում: Գրական աղբը, ալկաշ հոր ու նրա մուտանտ որդու պատմությունը չի կարող տեղ ունենալ նման ծրագրերում: Աղմուկը ես եմ բարձրացրել, հայփ էի բռնում, ինձ զոհի տեղ էի դնում, համացանցերում անունս ու նկարներս էի ֆռռցնում (ինչպես միշտ եմ արել՝ համացանցի ծննդյան օրվանից): Ես ճկուն գտնվեցի, վայնասուն կապեցի, ֆեյքերով սարքեցի, թե հայրիկիս ու ինձ ամենավերջին բառերով հայհոյում են, որովհետև կյանքիս երազանքն էր ընդգրկվել դպրոցական ծրագրերում: Բայց ամենակարևորը ուզում էի՝ գրքերս շատ վաճառվեն, հետո մարդկանցից սեր էի աղերսում, ընթերցողական բանակներ մուրում: Ու մի քիչ ուրախացա, քանի որ վաճառքի թվերը բարձրացան: Կուզեի՝ էլի բարձրանան: Ես լավ փիառ անող եմ, օրորոցից կերպար ստեղծող՝ բանդանաս կապել նկարվել եմ, որ բանդանայով լուսանկար ունենամ, գնում եմ հատուկ սրճարաններ, որ ներս մտնողները տեսնեն՝ ոնց եմ սուրճս խմում (դառն եմ խմում): Սա օգնում է ինձ, որ մշտապես լինեմ մարդկանց տեսադաշտում: Ես շատ աշխատասեր եմ, նմանատիպ հազար ու մի բան եմ մտածում օրուգիշեր:

Իհարկե, կասեն՝ «Արամ Պաչյանը իր մասին ասաց գրեթե ողջ ճշմարտությունը»: Ես հիմա պատասխանեմ՝ «Ասացի բացարձակ ճշմարտությունը: Ու քֆուր եմ ուտում, երդվում եմ ամենաթանկ ու սիրելի մարդկանց անունով, որ սա ճշմարտություն է. սա է իմ հոգու իրականությունը: Ես չարիքն եմ: Ֆաուստն եմ: Կոկորդի ոսկորը: Նախանձ, երկերեսանի, իշխանատենչ, բամբասկոտ, իր ընկերներին դավաճանած, միշտ իրեն մինչև վերջ նվիրված ընկերներին լքող, գրողներին վատություններ արած տականքը»: Ահա Ձեր հարցի պատասխանը: Կներեք, փոքր-ինչ երկար ստացվեց, բայց անհրաժեշտ էր, որպեսզի պարզ դառնար, թե ինչու և ինչպես եղավ ողջ պատմությունը: Եվ, ի վերջո, ով եմ ես:

- Ձեր ստեղծագործության հերոսները հիմնականում մահվան ու կյանքի սահմանում գտնվող ոչնչացվող անհատականություններ են:  Պայքարելու հատկությունը ժամանակակից մարդու մոտ հազվադե՞պ հանդիպող որակ է:

- Ինտելեկտս ի ցույց դնեմ՝ իբր տեսեք, թե ինչ կարդացած գրող եմ, ավելին՝ իբր Ռոբերտ Մուզիլ կարդացած գրող. ահա, Մուզիլի «մարդը» 20-րդ դարում այլևս առանց հատկությունների է: Դժվար է, չէ՞, մարդուն առանց հատկության պատկերացնել. իմ գործերում հերոսները ոչ միայն ոչնչացող անհատականություններ են, այլև ոչնչություններ են՝ բառի ամենալայն իմաստով, որոնք, որպես չարիք, ցավոք, շարունակում են գոյություն ունենալ և ինչ-որ բան ասել, խոսելու փորձեր են անում: Ընդհանրապես գրականությունը մարդու էության արտացոլանքն է: Որպես ոչնչություն ինձ շատ նման են իմ հերոսները, մնացյալը հորինել եմ ու գողացել: Գալով բուն հարցին՝ ինձ թվում է՝ պայքարելու ջիղը ժամանակակից մարդու մոտ չափից դուրս շատ է:

- Նոր սերնդի մոտ գրքի ու ընթերցանության հանդեպ ինչպե՞ս կարելի է սեր արթնացնել:

- Իմ մանկության օրերին, երբ հայրս գիրք էր ընթերցում, ես երջանիկ էի: Հետո գիրքը շփոթեցի երջանկության հետ: Սա է իմ գիտեցած ճանապարհը:

Нет описания.

Լուսանկարները՝ Էռնա Թովմասյանի

Հ.Գ. Արամ Պաչյանի «Ցտեսություն, ծիտ» վեպը, որն առաջին անգամ հրատարակվել է 2012 թվականին, տարբեր տարիների ընդգրկվել է «Երևանյան բեսթսելեր» հեղինակային նախագծի վարկանիշային աղյուսակում:

Մարիամ Գեւորգյան

Տպել
9831 դիտում

ԵՄ-ն տնտեսական ոլորտային պատժամիջոցներ է սահմանել Բելառուսի նկատմամբ

Տեսչական մարմինը Սյունիքի մարզի Քաջարան համայնքում հայտնաբերված խախտումների հիմքով դիմել է գլխավոր դատախազություն

Ադրբեջանցի զինծառայողները սպառնացել են հայ-ադրբեջանական սահմանին իրենց աշխատանքը կատարող իսպանացի լրագրողներին

Վաղը միասնական վերջին քննությունների օրն է. դիմորդները քննություն կհանձնեն «Ռուսաց լեզու» եւ «Քիմիա» առարկաներից

Կեսարիայի Սբ. Թորոս հայկական եկեղեցին հայտնվել է գանձագողերի թիրախում

Դատախազը միջնորդեց Քոչարյանի և մյուսների գործի վարույթը կասեցնել և դիմել ՍԴ

Երևանի թափոնների տեսակավորման կետերից մինչև օրս անհետացել է 21 թափոնաման, վնասվել է մի քանիսը

Իսպանիայում հայազգի Սևան Ղարիբյանը թագուհի Սոֆիայի կողմից արժանացել է «Լավագույն ուսանող» դիպլոմի

Առաջիկայում կնկատվի COVID19 դեպքերի աճ. նախարարի պաշտոնակատար

ՏԻՄ-երի մի խումբ ներկայացուցիչներ այցելել են 5-րդ զորամիավորման պահպանության գոտու մարտական հենակետեր

Աշնանը Հայաստան կներկրվի «Ջոհնսոն և Ջոհնսոն», «Նովովակս» պատվաստանյութերը. Ավանեսյան

«Իզմիրլյան» Բ/Կ բուժաշխատողները շարունակում են բնականոն աշխատանքը. հայտարարություն

Ստորգետնյա ավտոկայանատեղին համայնքային սեփականություն է, և օգտվողների գումարները հոսում են միայն բյուջե. Մարության

Առաջին կոմերցիոն հակավիրուսի ստեղծող Ջոն ՄաքԱֆիին մահացած են գտել Բարսելոնայի բանտում

Կառավարությունը «ՄԻԿԱ» մարզահամալիրը տրամադրեց «Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիային»

ՁԻԱՀ-ով վարակված անձը, իմանալով այդ մասին, սեռական հարաբերություն է ունեցել 21-ամյա բնակչուհու հետ․ Արցախի ՔԿ

Պարեկային ոստիկանությունն իր աշխատաոճով, արդյունավետությամբ պիտի նոր խոսք բերի. Նիկոլ Փաշինյան (լուսանկարներ, տեսանյութ)

ԱՄՆ-ի զորքերի դուրս գալուց հետո կանխատեսվում է Աֆղանստանի կառավարության անկում

Բիզնեսմենների 90 տոկոսը ինձ խոստովանում էին, որ եթե հանկարծ իշխանափոխություն տեղի ունենա, իրենք կարտագաղթեն. Քերոբյան

Ատրճանակը հայտնաբերվեց, գումարը՝ դեռ ոչ. Վարդենիսի 55-ամյա բնակիչը կասկածվում է մեքենայից արված գողության մեջ

Մենք կարող ենք ռմբակոծել. ՌԴ ԱԳՆ՝ բրիտանական կործանիչի հետ կապված միջադեպի մասին

ՍԴ-ն Պաշտպանի դիմումով կասեցրել է 3 բուհերի հոգաբարձուների խորհուրդների կազմի փոփոխությունների մասին գործողությունները

Մեր մտահոգությունները ավելի շատ են, քան տրված խոստումները. գերեվարված շիրակցի աշխարհազորայինի եղբայրը նստացույց է սկսել

Ուսման հրավեր Վիետնամի Թայ Նգույեն տեխնոլոգիաների համալսարանից

Նախագահը գիտատեխնիկական ու տեխնոլոգիական ոլորտների զարգացման մասին քննարկում է ունեցել Քերոբյանի ու Օրուջյանի հետ

Արագածոտնում նոր արեւային ֆոտովոլտային կայանը կգործարկվի 2025 թվականին

«Հանուն Հանրապետության» կուսակցությունը պատրաստ է համագործակցել իշխանությունների հետ. հայտարարություն

Բունդեսթագի անդամը կոչ է արել դադարեցնել Թուրքիայի հետ ԵՄ-ին անդամակցելու հարցով բանակցությունները

Ուրիխանյանը կուսակցության հետ չի համաձայնեցրել Նիկոլ Փաշինյանի հետ հանդիպումը. Արա Աբրահամյան

«Մանախ» մականվամբ հայտնի Արթուր Այվազյանը կալանավորվել է

Թուրքական ապրանքների ներմուծման արգելքը եւս 6 ամսով երկարաձգվեց

Հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության 103 նոր դեպք

ՀՀ քաղաքացու համար այլեւս անառարկելի փաստ է, որ ինքն է իսկապես որոշում իշխանության ճակատագիրը. Փաշինյան

Արտակ Աղբալյանը հրաժարականի դիմում է ներկայացրել ԿԳՄՍ նախարարին

Աշխատատեղերի թվաքանակի նոր ցուցանիշ է արձանագրվել. Նիկոլ Փաշինյան

Սահմանափակումներին կազմակերպիչները չեն համաձայնել. նախարարը պարզաբանում է՝ ինչու համաձայնության գալ չի հաջողվել

Մեկնարկել է ՀՀ կառավարության հերթական նիստը. օրակարգում ներառված է 40 հարց

Տնտեսությունը զարգացնելու համար պետք են ոչ ստանդարտ լուծումներ, որոնք գուցե շատերին դուր չգան. Արմեն Քթոյան

Քիրաջյանը 29 տարի շարունակ ամեն ամիս իր վաստակածից 420 դոլար հատկացնում է հայրենիքին. հանդիպում Արցախում

Արմեն Սարգսյանին ծննդյան օրվա առթիվ շնորհավորել է Ամենայն հայոց կաթողիկոսը