«Իմ պիղծ, այլասերված պատմվածքը, որն արտագրել եմ, չի կարող ընդգրկվել դպրոցական ծրագրերում». Արամ Պաչյանի հարցազրույցը

22/02/2021 schedule13:52

Ժամանակակից գրող Արամ Պաչյանը Գիրք նվիրելու օրը Երեւանի Սիրահարների այգում իր անձնական գրադարանի գրքերից է նվիրել հավաքվածներին: Մի խումբ դպրոցականներ, որոնք առավելապես այգի էին եկել՝  երիտասարդ գրողի հետ ծանոթանալու եւ նրա ստեղծագործությունների մասին իրենց կարծիքը հայտնելու, հանդիպումից ուշացել էին: Հանդիպումից ուշացել էինք նաեւ մենք եւ արձակագրի հետ կապ հաստատեցինք ավելի ուշ: Նշենք նաեւ, որ գրողի անվան շուրջ առաջացած հետաքրքրությունն առավելապես սկսեց տարածվել այն ժամանակ, երբ դպրոցների առարկայական նոր չափորոշիչներով նախատեսվում էր նրա ստեղծագործություններից մեկը՝ «Թափանցիկ շշեր» պատմվածքը, ներառել գրականության ծրագրում: 

Արամ Պաչյանի անկեղծ ու բացառիկ հարցազրույցը ներկայացնում ենք ստորեւ:

- Արամ, գիրք նվիրելու նախաձեռնությունը ո՞ւմ կողմից էր կազմակերպվել, ո՞րն էր միջոցառման հիմնական նպատակը, ինչպիսի՞ն էին գրքեր ստացողների արձագանքները: 

- Նախաձեռնությունն իմն էր, ինքս էի կազմակերպել, քանի որ «Գիրք նվիրելու օրը», առհասարակ, գիրք նվիրելու խորհուրդը ամենակարևոր իրողություններից մեկն եմ համարում Հայաստանում եւ Արցախում: Նախաձեռնությանը միացան «ԱՐԻ գրականության հիմնադրամը», «Էջ» հրատարակչությունը, միացան ընթերցողներ, գրողներ, որոնց անչափ շնորհակալ եմ: Սիրելի գրքերով փոխանակվելը, գրքի և ընթերցանության շուրջ հավաքվելը, զրուցելը, խորհելը. ահա, թե որոնք էին նախաձեռնության նպատակները: Իսկ արձագանքները տարբեր էին, շատ ջերմ էին, նաև արհամարհական էին, մերժողական. Իհարկե, այսօրինակ արձագանքները ևս հասկանալի են՝ հաշվի առնելով մի շարք հանգամանքներ և եղելություններ:

- Ձեր կարծիքով՝ գրականությունն այսօր որքանո՞վ է դիպչում երիտասարդների հոգուն: Ինչո՞ւ են քիչ կարդում երիտասարդները:

- Չեմ կարող որևէ հստակ պատասխան տալ, թե ժամանակակից մարդը մեր օրերում ինչպես է ընկալում գրականությունը: Իհարկե, այդ ընկալումը անդադար փոփոխությունների է ենթարկվում: Ժամանակակից մարդու կյանքում գրականության դերը և՛ հպանցիկ է, և՛ անմիջական, և՛ ստվերային: Գրականությունը կարծես հին աշխարհից մեզ բաժին հասած բրածո լինի, որը հանկարծ զարթոնք է ապրում, գործածվում է վերստին, իսկ հետո անհետանում՝ սպասելով մի նոր զարթոնքի:

Нет описания.

- Դերենիկ Դեմիրճյանն այն կարծիքին էր, թե գրելիս ու գրելուց առաջ չպետք է գիրք կարդալ, իսկ Դո՞ւք:

- Ըստ իս՝ Դեմիրճյանը միայն իր փորձառությունից է խոսում: Բայց եկեք չմոռանանք՝ որքան հեղինակ, այդքան էլ տարաբնույթ փորձառություն: Եվ ընդհանրապես, փորձառությունը վերջավոր չէ: Կարող ենք և հակառակը պնդել. օրինակ՝ «Գրելուց առաջ և գրելու ընթացքում հեղինակը պետք է գիրք կարդա»: Անշուշտ, եղել են ու կան գրողներ, որոնք հենց այս համոզմունքով են առաջնորդվել և հենց այս համոզմունքն են ճշմարիտ համարել:

- Կա՞ գիրք, որին պարբերաբար վերադառնում եք ու նորից վերընթերցում այն: Ո՞ր գրքերը խորհուրդ կտաք կարդալ մեր ընթերցողներին:

- Ես միշտ վերադառնում եմ «Հոբի գրքին», «Ոդիսականին», Ղազարոս Աղայանի սքանչելի հեքիաթներին… անուններ շատ կան: Խորհուրդներ տալ չեմ ուզում. ինձ համար ընթերցողը իր նավի միակ նավապետն է, իր նավի միակ նավաստին, ինքն է ծովը, ինքն է ծովի բնաշխարհը, ուրեմն ինքն էլ թող որոշի՝ որ ուղղությամբ է նավը տանելու և ում է հայտնաբերելու:

- Գրականությունը Ձեզ համար հոգեվիճակի բացահայտո՞ւմ է, ապրելակե՞րպ, թե՞ բողոքի արտահայտության ձեւ:

- Այս հարցը գրեթե պատասխան չունի: Չեմ ուզում պատասխան հորինել:

- Ինձ թվում է՝ այնպիսի անկեղծ պատմվածք, ինչպիսին է «Թափանցիկ շշերը», կարող է գրել այն մարդը, որը ավելի խորն է բացահայտել մարդու՝ միայնակ լինելու էությունը. ճի՞շտ եմ ենթադրում:

- Ես ուղղակի փորձել եմ խոսել: Այդքանը:

- «Թափանցիկ շշեր» պատմվածքը դպրոցական ծրագրերում ներառելու փորձը մեծ աղմուկ առաջացրեց: Ձեր կարծիքով՝ երիտասարդ գրողների ստեղծագործությունները դպրոցական ծրագրում ներառելը որքանո՞վ է կարեւոր. հիմա արժե՞ ժամանակակիցներին անդրադառնալ դպրոցներում, թե՞ հետո ժամանակը ցույց կտա՝ ով է արժանի, ով՝ ոչ:

- Իմ պիղծ, այլասերված պատմվածքը, որը արտագրել եմ, էստեղից-էնտեղից թխել, գրել քերականական, շարահյուսական կոպտագույն ու անամոթ սխալներով, չի կարող ընդգրկվել դպրոցական ծրագրերում: Գրական աղբը, ալկաշ հոր ու նրա մուտանտ որդու պատմությունը չի կարող տեղ ունենալ նման ծրագրերում: Աղմուկը ես եմ բարձրացրել, հայփ էի բռնում, ինձ զոհի տեղ էի դնում, համացանցերում անունս ու նկարներս էի ֆռռցնում (ինչպես միշտ եմ արել՝ համացանցի ծննդյան օրվանից): Ես ճկուն գտնվեցի, վայնասուն կապեցի, ֆեյքերով սարքեցի, թե հայրիկիս ու ինձ ամենավերջին բառերով հայհոյում են, որովհետև կյանքիս երազանքն էր ընդգրկվել դպրոցական ծրագրերում: Բայց ամենակարևորը ուզում էի՝ գրքերս շատ վաճառվեն, հետո մարդկանցից սեր էի աղերսում, ընթերցողական բանակներ մուրում: Ու մի քիչ ուրախացա, քանի որ վաճառքի թվերը բարձրացան: Կուզեի՝ էլի բարձրանան: Ես լավ փիառ անող եմ, օրորոցից կերպար ստեղծող՝ բանդանաս կապել նկարվել եմ, որ բանդանայով լուսանկար ունենամ, գնում եմ հատուկ սրճարաններ, որ ներս մտնողները տեսնեն՝ ոնց եմ սուրճս խմում (դառն եմ խմում): Սա օգնում է ինձ, որ մշտապես լինեմ մարդկանց տեսադաշտում: Ես շատ աշխատասեր եմ, նմանատիպ հազար ու մի բան եմ մտածում օրուգիշեր:

Իհարկե, կասեն՝ «Արամ Պաչյանը իր մասին ասաց գրեթե ողջ ճշմարտությունը»: Ես հիմա պատասխանեմ՝ «Ասացի բացարձակ ճշմարտությունը: Ու քֆուր եմ ուտում, երդվում եմ ամենաթանկ ու սիրելի մարդկանց անունով, որ սա ճշմարտություն է. սա է իմ հոգու իրականությունը: Ես չարիքն եմ: Ֆաուստն եմ: Կոկորդի ոսկորը: Նախանձ, երկերեսանի, իշխանատենչ, բամբասկոտ, իր ընկերներին դավաճանած, միշտ իրեն մինչև վերջ նվիրված ընկերներին լքող, գրողներին վատություններ արած տականքը»: Ահա Ձեր հարցի պատասխանը: Կներեք, փոքր-ինչ երկար ստացվեց, բայց անհրաժեշտ էր, որպեսզի պարզ դառնար, թե ինչու և ինչպես եղավ ողջ պատմությունը: Եվ, ի վերջո, ով եմ ես:

- Ձեր ստեղծագործության հերոսները հիմնականում մահվան ու կյանքի սահմանում գտնվող ոչնչացվող անհատականություններ են:  Պայքարելու հատկությունը ժամանակակից մարդու մոտ հազվադե՞պ հանդիպող որակ է:

- Ինտելեկտս ի ցույց դնեմ՝ իբր տեսեք, թե ինչ կարդացած գրող եմ, ավելին՝ իբր Ռոբերտ Մուզիլ կարդացած գրող. ահա, Մուզիլի «մարդը» 20-րդ դարում այլևս առանց հատկությունների է: Դժվար է, չէ՞, մարդուն առանց հատկության պատկերացնել. իմ գործերում հերոսները ոչ միայն ոչնչացող անհատականություններ են, այլև ոչնչություններ են՝ բառի ամենալայն իմաստով, որոնք, որպես չարիք, ցավոք, շարունակում են գոյություն ունենալ և ինչ-որ բան ասել, խոսելու փորձեր են անում: Ընդհանրապես գրականությունը մարդու էության արտացոլանքն է: Որպես ոչնչություն ինձ շատ նման են իմ հերոսները, մնացյալը հորինել եմ ու գողացել: Գալով բուն հարցին՝ ինձ թվում է՝ պայքարելու ջիղը ժամանակակից մարդու մոտ չափից դուրս շատ է:

- Նոր սերնդի մոտ գրքի ու ընթերցանության հանդեպ ինչպե՞ս կարելի է սեր արթնացնել:

- Իմ մանկության օրերին, երբ հայրս գիրք էր ընթերցում, ես երջանիկ էի: Հետո գիրքը շփոթեցի երջանկության հետ: Սա է իմ գիտեցած ճանապարհը:

Нет описания.

Լուսանկարները՝ Էռնա Թովմասյանի

Հ.Գ. Արամ Պաչյանի «Ցտեսություն, ծիտ» վեպը, որն առաջին անգամ հրատարակվել է 2012 թվականին, տարբեր տարիների ընդգրկվել է «Երևանյան բեսթսելեր» հեղինակային նախագծի վարկանիշային աղյուսակում:

Մարիամ Գեւորգյան

Տպել
11648 դիտում

Ինչու է Արման Նազինյանի մահվան դեպքի առթիվ նախաձեռնվել քրեական վարույթ սպանության հատկանիշներով

3 անձի մահվան ելքով ճանապարհատրանսպորտային պատահարի դեպքի առթիվ նախաձեռնվել է քրեական վարույթ

Ադրբեջանն ու Թուրքիան հերթական համատեղ զորավարժությունն են անցկացնում

Հայաստանը կարևորում է Թաիլանդի հետ բարեկամական կապերի հետևողական զարգացումը. Վահագն Խաչատուրյան

Զալցբուրգի համալսարանի hայագիտության բաժինն աջակցում է Արցախի հայկական մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությանը

Գլխավոր դատախազը պետական միջոցներով և օրենքի խախտմամբ աշխատանքների վարույթներով պահանջել է առանց ձգձգման քննություն

Եղել են տարիներ, երբ դեկտեմբերի այս օրերին հանրապետության լեռնային մարզերում դիտվել է -25...-30 աստիճան ցուրտ. Սուրենյան

Ողբերգական ավտովթար Արագածոտնում. երիտասարդ ամուսիններն ու նրանց 3 տարեկան տղան մահացել են

Հայկական կողմը Ադրբեջանին է փոխանցել Ղարաբաղյան առաջին պատերազմի 10 զոհերի ոսկրեր և 4 դիերի գտնվելու վայրի քարտեզ. ԱԱԾ

Մերի Մարգարյանը նշանակվել է Երևանի քաղաքապետարանի մարդկային ռեսուրսների կառավարման վարչության պետ

Խոշոր ավտովթար Երևան-Մեղրի ավտոճանապարհին. հոսպիտալացվել է 2 վարորդ

Սաշա Կատվալյանը նշանակվել է Երևանի քաղաքապետի խորհրդական

Ժամը 15։00-ից հետո փակ են լինելու Հանրապետության հրապարակ մուտք գործող փողոցները

Հայաստանի մեծ մասում ձյան տեղումներ են, կան փակ ու դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ

Ալիևյան «բնապահպան ակտիվիստները» փաստորեն ոչ մի խնդիր չգտան հանքերով լի ու կոռումպացված իրենց երկրում. Բեգլարյան

«Մանկական Եվրատեսիլ»-ի 1000-ից ավելի տոմս հատկացվել է սահմանամերձ բնակավայրերի երեխաներին

Մահացել է Շիրակի երկրագիտական թանգարանի տնօրեն, վաստակաշատ երկրաբան ու հնագետ Համազասպ Խաչատրյանը

Բայրամովը վաղը կմեկնի Մոսկվա. նախատեսվում է հանդիպում Լավրովի հետ

Հայաստանի մեծ մասում ձյան տեղումները շարունակվում են, որոշ հատվածներում մառախուղ և մերկասառույց է

Հայկական Պոլիսը՝ նոր պատուհանից. Ստամբուլում տեղի է ունեցել լրագրող Սագօ Արեանի գրքի շնորհանդեսը

«Մանկական եվրատեսիլ 2022-ի» տոմսերի վաճառքի 2-րդ փուլը սկսված է

Ադրբեջանցիները սադրանքի են դիմել Մատաղիս-Քարվաճառ երթուղու Գետավանի տարածքում. կան թեթև վնասվածք ստացած անձինք

Ինչ հագուստ ընտրել, ինչպես դիմավորել «սև ջրային նապաստակ»-ին և ինչ սպասելիքներ ունենալ. ամենահետաքրքիրը՝ 2023-ի մասին

ՌԴ նախագահի աշխատակազմի ներկայացուցիչն այցելել է Քաջարան

Արայիկ Հարությունյանը պարգևատրել է իսպանացի պատգամավորին՝ Արցախին ցուցաբերած քաղաքական աջակցության համար

Բաքուն հիստերիա է բարձրացրել Իրանի 14 քաղաքացիների՝ Լեռնային Ղարաբաղ այցելելու կապակցությամբ, նրանց կոչել ահաբեկիչներ

ԶՈՒ զինծառայողի՝ հրազենային վնասվածք ստանալու դեպքի առթիվ նախաձեռնվել է քրեական վարույթ

Մակրոնը հեռախոսազրույց կունենա Պուտինի և Զելենսկիի հետ

Ինչ ունեցվածք ունի ՀՀ ԱԺ պատգամավոր Հրաչյա Հակոբյանը

Մառախուղ, մերկասառույց, ձյան տեղումներ. ինչպիսին է իրավիճակը ՀՀ ավտոճանապարհներին

«Շատերն են առիթավորվել ինչ-որ». Վլադիմիր Գասպարյանի 20-ամյա դուստրը հայտնել է քաղաքականությամբ զբաղվելու որոշման մասին

Երևանի Սիլիկյան թաղամասում ավտոմեքենան կամրջից շրջվել է. վարորդը հոսպիտալացվել է ծայրահեղ ծանր վիճակում

Սեյրան Օհանյանի կինը ծաղիկների հետ հերթական լուսանկարն է հրապարակել (լուսանկար)

Փարաքար գյուղի անասնագոմերից մեկի տանիքում այրվել է մեծ քանակությամբ անասնակեր

Թե՝ «մեր օրակարգով ենք եկել». ընդդիմության նպատակը հարցի շուրջ հայտարարի գալը չէր՝ մկան թակարդ են լարում. Սամսոնյան

Արցախում պատշաճ կերպով վերահսկվում է ընդերքօգտագործողների գործունեությունը․ ԱՀ բնապահպանության կոմիտեի հայտարարությունը

Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարությունը հերթական ապատեղեկատվությունն է տարածում. ՀՀ ՊՆ

Դեկտեմբերի 6-ին ու 7-ին չի գործելու Երևանի մետրոպոլիտենը

Հանրապետության հրապարակը հրաշքի մաս է դարձել, ամեն բան կանենք բացթողումները շտկելու համար. քաղաքապետ (լուսանկարներ)

Վահագն Խաչատուրյանը հրամանագրեր է ստորագրել դատավորներ նշանակելու մասին