Առաջարկվում է «Զինծառայողների ապահովագրության հիմնադրամ»-ի դրոշմանիշային վճարի չափը մեղմացնել ցածր վարձատրվողների համար

ՀՀ Ազգային ժողովի «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավորներ Գեւորգ Պապոյանը եւ Արտակ Մանուկյանը դրոշմանիշային վճարման այլ տարբերակ են առաջարկում, որն ուղղված է ցածր աշխատավարձ ստացող քաղաքացիների բեռը նվազեցնելուն։

2020 թ. տարեվերջին Ազգային ժողովը ընդունեց Կառավարության ներկայացրած նախագիծը, ըստ որի՝ «Զինծառայողների ապահովագրության հիմնադրամին» վճարվող դրոշմանիշային վճարները նախկին 1000 դրամի փոխարեն պետք է դառնա՝ ըստ աշխատավարձի չափի, չնայած մինչ այդ Կառավարությունն առաջարկում էր 1000 դրամները համընդհանուր դարձնել 3000՝ անկախ աշխատավարձի չափից։

Այս դեպքում պատգամավորները առաջարկում են, որ դրոշմանիշային տարբերակը լինի դարձյալ ըստ աշխատավարձի չափի, սակայն՝ ավելի մեղմ տարբերակով։

Նախագծով մինչեւ 100 հազար դրամ հաշվարկման բազայի դեպքում դրոշմանիշային վճարը կլինի 1500 դրամ,

100 հազար 1 դրամից մինչեւ 150 հազար դրամի դեպքում՝ 2000 դրամ,

150 հազար 1 դրամից մինչեւ 300 հազար դրամի դեպքում՝ 3000 դրամ,

300 հազար 1 դրամից մինչեւ 500 հազար դրամի դեպքում՝ 5000 դրամ,

500 հազար 1 դրամից մինչեւ 750 հազար դրամի դեպքում՝ 7500 դրամ,

750 հազար 1 դրամից մինչեւ 1 մլն 500 հազար դրամի դեպքում՝ 15 հազար դրամ,

1 մլն 500 հազար 1 դրամ եւ ավելիի դեպքում՝ 20 հազար դրամ։

Նրանց առաջարկով անհատ ձեռնարկատերերը եւ նոտարները մինչեւ 2 միլիոն 400 հազար դրամ հարկման բազայի դեպքում կվճարեն տարեկան 18 հազար դրամ,

2 միլիոն 400 հազար 1 դրամից մինչեւ 6 մլն դրամ հարկման բազայի դեպքում՝ 24 հազար դրամ,

6 միլիոն 1 դրամից մինչեւ 12 միլիոն հարկման բազայի դեպքում՝ 48 հազար դրամ,

12 միլիոն 1 դրամի եւ ավելի հարկման բազայի դեպքում՝ 120 հազար դրամ:

Արդեն իսկ ընդունված եւ պատգամավորների կողմից առաջարկվող տարբերակների մեջ մի շարք տարբերություններ կան. Կառավարության առաջարկում 100 հազար 1 դրամից մինչեւ 200 հազար դրամի դեպքում դրոշմանիշային վճարը սահմանվում էր 3000 դրամ, 200 հազար 1 դրամից մինչեւ 500 հազար դրամի դեպքում՝ 5500 դրամ։

Նախագծի հեղինակներից Գեւորգ Պապոյանը «Հայկական ժամանակԻ» հետ զրույցում ասաց, որ իրենց ներկայացրած նախագծով գրեթե նույնչափ գումար մուտք կլինի հիմնադրամ, որքան Կառավարության առաջարկի դեպքում։

«Մենք էականորեն ավելացրել ենք 1.5 մլն դրամ եւ ավելի աշխատավարձ ստացողների դրոշմանիշային վճարը, որոշակիորեն ավելացել է նաեւ 750 հազար դրամից մինչեւ 1.5 մլն դրամ ստացողների դրոշմանիշային վճարը։ Դրա հաշվին մենք 150-ից 200 հազար դրամ եւ 200-ից 300 հազար դրամ աշխատավարձ ստացողների համար մի փոքր մեղմացրել ենք չափը»,- նշեց նա:

Նրա խոսքով՝ գործող տարբերակով, եթե բաշխենք աշխատավարձի վրա, կստացվի 0.85-3%-ի չափով, ընդ որում՝ այդ 3 տոկոսը ցածր աշխատավարձ ստացողների համար էր, իսկ 0.85-ը՝ բարձր։ Այս նախագծով տատանվում է աշխատավարձի 1-2%-ի սահմաններում։

Պապոյանն ասաց, որ իրենց նախագծով հիմնականում իջել է ցածր աշխատավարձ ստացողների վճարելիք գումարը. «Պայմանական ասենք՝ 750 հազար դրամ աշխատավարձ ստացող մարդու կյանքի որակի վրա շատ ավելի քիչ կազդի 7500 դրամը, քան, ասենք, 150 հազար դրամ աշխատավարձ ստացող մարդու վրա՝ 3000 դրամը»։

Հարցին՝ արդյոք Կառավարության հետ քննարկում եղե՞լ է նախագծի վերաբերյալ, պատգամավորը նախ նշեց, որ Կառավարության առաջարկած տարբերակն ընդունվել է 2 արտահերթ նիստով, եւ այդ ժամանակ պատգամավորները, ըստ էության, զրկված են եղել առաջարկներ ներկայացնելու հնարավորությունից. «Քանի որ այդ ժամանակ օբյեկտիվ եւ սուբյեկտիվ պատճառներով ժամանակ չկար, մենք հայտարարեցինք, որ այս կետերով գնալու ենք առաջ։ Որոշ կետերի շուրջ Կառավարությունը ուներ համաձայնություն, որոշ կետերի շուրջ նախնական այդքան էլ դրական տրամադրված չեն, պետք է քննարկել»։

Նա ընդգծեց՝ եթե բերվեն այնպիսի անառարկելի փաստարկներ, ապա նախագծում ինչ-որ փոփոխություններ կլինեն, իսկ եթե ոչ, իրենց առաջարկը կներկայացնեն, եւ, իր կարծիքով, Կառավարությունը կհամաձայնի դրան։

Հարցին՝ ի վերջո ո՞ր տարբերակն է ճիշտ՝ դրոշմանիշային վճարը բոլորի համար նույնչա՞փ սահմանել, թե՞ ըստ աշխատավարձի, Պապոյանը պատասխանեց. «Եթե նայենք տնտեսագիտական տեսանկյունից, բնականաբար, սա դրոշմանիշային վճար է, եւ պետք է լինի ֆիքսված թիվ։ Բայց բոլորի համար 3 հազար դրամ սահմանելը սոցիալական խնդիր էր առաջացնելու, օրինակ՝ ե՛ւ 100 հազար դրամ ստացողն էր 3000 վճարելու, ե՛ւ 2.5 մլն դրամ ստացողը։ Մենք այս իրավիճակում ավելի շատ սոցիալական բաղադրիչ ներդրեցինք եւ ոչ թե մասնագիտական»։

«Զինծառայողների ապահովագրության հիմնադրամ»-ի տնօրեն Վարուժան Ավետիքյանը ՀԺ-ի հետ զրույցում նշեց, որ հիմնադրամի տեսանկյունից կարեւոր է, որ տարեկան 23 մլրդ դրամ գումար լինի. «Հիմա, թե դա ինչ տարբերակով կլինի, այլ հարց է։ Ես իմ կարծիքը ասել եմ, թե որն է ճիշտ տարբերակը. ինձ հետաքրքրում է, որ տարեկան 23 մլրդ դրամ ապահովի դա»։

Ավետիքյանը նշեց՝ կարծիք է հայտնել, որ պետք է բոլորի համար սահմանվեր 3000 դրամ, սակայն այդ կարծիքը հաշվի չի առնվել, եւ սա արդեն Կառավարության ու ԱԺ-ի դաշտում է։

Դիտարկմանը, թե սոցիալական իրավիճակը հաշվի առնելով է որոշվել ըստ աշխատավարձի չափի սահմանել, որպեսզի ցածր աշխատավարձ ստացողները շատ չտուժեն, հիմնադրամի տնօրենն արձագանքեց. «Աշխատողների 90 տոկոսը ցույց չեն տալիս իրենց իրական աշխատավարձը, եւ, իմ կարծիքով, դա ֆիկցիա է մեծ մասամբ»։

Տնտեսագետ Հայկազ Ֆանյանը մեր զրույցում ասաց, որ պատգամավորները փորձում են դեկտեմբերին ընդունված որոշման մեջ աշխատավարձերի միջակայքի տատանումը կարգավորել. «Կախված, թե այդ միջակայքի որ հատվածում ես գտնվում, տոկոսային առումով դրոշմանիշային վճարի մեծությունը կարող է էականորեն տատանվել։ Ես համոզված եմ, որ սա ամեն դեպքում սոցիալապես արդար չէ»։

Ֆանյանը համաձայն չէ նաեւ բոլորի համար 3000 դրամ սահմանելու տարբերակին. նա հայտնեց, որ «ACSES« վերլուծական կենտրոնն առաջարկել է այլ տարբերակ՝ «Համերաշխության հարկ» սահմանել։

«Մենք սահմանված կարգով առաջարկ ենք ներկայացրել պատկան մարմիններին ֆիքսված տոկոսադրույք սահմանել ոչ միայն աշխատավարձից, այլեւ եկամուտների այլ տեսակներից՝ դիվիդենտից, ռենտայից, տոկոսից։ Ներկայումս, այդ բեռը դրված է վարձու աշխատողների վրա, բայց այդ «պաշտպանության ծառայություններից» օգտվում են նաեւ մարդիկ, ովքեր այլ տեսքով են եկամուտ ստանում: Օրինակ՝ քաղաքացին, որը վարձու աշխատող չէ, բայց ունի ավանդ բանկում կամ բիզնեսի սեփականատեր է, հետեւաբար, մեր կարծիքով, նրանք էլ իրենց եկամուտների 1.5%-ը պետք է ուղղեն հիմնադրամին, ես նկատի ունեմ իրենց ստացած տոկոսից ու դիվիդենտից»,- նշեց նա։

Ֆանյանի խոսքով՝ արվել են կոնկրետ ֆինանսական հաշվարկներ, եւ 1.5 տոկոս սահմանելու դեպքում հնարավոր կլինի հիմնադրամի ծախսերը լիարժեք փակել։ Նա հավելեց, որ առաջարկի վերաբերյալ որեւէ արձագանք չեն ստացել։