Պետությունը պետք է մի քիչ բիզնես մտածելակերպով աշխատի եւ միշտ պահի եկամտի մասին չմտածի․ գործարար

Կորոնավիրուսի եւ պատերազմի պատճառով երկրում ստեղծված ճգնաժամային իրավիճակը բիզնեսներին տարբեր տեսակի խնդիրների առաջ է կանգնեցրել։ Այս վիճակից դուրս գալու համար բիզնեսը Կառավարությունից սպասելիքներ ունի։

«Հայկական ժամանակ»-ը զրուցել է էլեկտրոտեխնիկայի ներմուծմամբ զբաղվող «SSARM» ընկերության հիմնադիր, գործարար, փոքր եւ միջին բիզնեսի շահերի պաշտպան Սամսոն Գրիգորյանի հետ։

- Պարո՛ն Գրիգորյան, երկիրը կրկնակի ճգնաժամի առաջ է կանգնած՝ կորոնավիրուս եւ պատերազմի հետեւանքներ, ի՞նչ վիճակում է գտնվում բիզնեսը։

- Ներկա պահին, կարելի է ասել՝ շատ վատ վիճակում։ Իրավիճակը բավականին բարդ է բիզնեսի համար։ Առեւտրաշրջանառությունն է ընկել, խնդիրներ ունենք ներմուծումների հետ կապված, արտարժույթի կուրսերի հետ կապված։ Բիզնեսի խնդիրներն այսօր բազմաթիվ են։

- Ձեր բիզնեսը ի՞նչ խնդիրների առաջ է կանգնել այս շրջանում։

- Ես Չինաստանից էլեկտրատեխնիկա եմ ներկրում, այսօր մեր խնդիրն առաջին հերթին առեւտրաշրջանառության անկումն է, երկրորդ հերթին՝ դրամ-դոլար փոխհարաբերությունը, երրորդը՝ յուան-դոլար փոխհարաբերությունը։ Այսինքն՝ մի քանի կողմից էլեկտրոնիկայի ներմուծումը հարված է ստացել։ Բացի այդ ունենալով տնտեսական ճգնաժամ՝ վաճառքի հետ կապված խնդիր կա։ Մնացած խնդիրները, որոնք ր շարունակ եղել են՝ չեմ նշում։

- Այս օրերին հատկապես ո՞ր ոլորտներով են ցանկանում առաջ շարժվել գործարարները։ Ի՞նչ ակնկալիքներ ունեն Կառավարությունից։

- Այսօր Կառավարությունից սպասում են համարձակ քայլեր։ Եթե Կառավարությունը որոշի նույն ձեւով կիսաքնած մեթոդով շարունակել աշխատել՝ ինչպես արեցինք վերջին երկուսուկես տարում եւ ոչ մի լուրջ հաջողություն չարձանագրեցինք, դա արդեն կբերի բացասական դինամիկա բիզնեսի համար։ Իրավիճակն այնպիսին է երկրում այս պահին, որ ստանդարտ մեթոդները չեն աշխատի միանշանակ։ Այսինքն, պետք է կատարվեն համարձակ քայլեր, նոր հնարավորություններ ստեղծել՝ բիզնեսին նոր ոլորտներ եւ դաշտեր բացելու համար։ Որոշակի հարկերի ազատում, վարկավորումներ, տարբեր գործիքակազմեր կան, որոնք Կառավարությունը պարտավոր է հիմա օգտագործել, որպեսզի բիզնեսն այս սթրեսային վիճակից դուրս գա եւ նոր թափով՝ մանր ու միջին բիզնեսը կայանա եւ սկսի աշխատել։

- Խոսում եք նոր ոլորտներ ստեղծելու մասին, ի՞նչ ուղղությունների մասին է խոսքը եւ ո՞վ պետք է մտածի այդ մասին, ի վերջո պետությունը բիզնեսով չի զբաղվում։

- Պետությունը պետք է ստեղծի համապատասխան միջավայր, որտեղ կկարողանա բիզնեսը զարգանալ։ Մենք այսօրվա դրությամբ Թուրքիայից ներմուծվող թեթեւ արդյունաբերական ապրանքների հետ կապված խնդիր ունենք, հիմա պետությունը կարող է այնպես անել, որ զարգացնի թեթեւ արդյունաբերությունը։ Ամենահեշտ ոլորտն է, որն ինքնըստինքյան կզարգանա։ Պետությունն այստեղ անելիք ունի միայն այն առումով, որ պետք է ստեղծի համապատասխան հարմարավետ դաշտ։ Հարկավոր է պայմաններ ստեղծել, եւ բիզնեսն ինքնին կզարգանա։ Ունենք օրինակ՝ պատերազմական օրերին ինքներս տեսանք, թե ինչպես շատ արագ մարդիկ սկսեցին արտադրել անձրեւանոցներ, քնապարկեր, գլխարկ, ձեռնոց։ Մի քանի օրվա, նույնիսկ մի քանի րոպեի մեջ որոշեցին եւ արեցին։ Այդտեղ բարդ բան չկա ուղղակի պետք է հնարավորություն ստեղծել։

- Նշեցիք, որ դրա համար հարկային արտոնություններ են պետք, ի՞նչ արտոնությունների մասին է խոսքը։

- Պետք է նոր բիզնեսներ ստեղծելու համար արտոնություններ սահմանվեն, որ երբ կազմակերպությունը սկսի գործունեություն ծավալել, համոզված լինի, որ 5, 7 կամ 10 տարի խնդիր չի ունենալու։ Այսինքն, եթե իր բիզնեսը ոչ շահավետ էլ լինի՝ նա հետ չի գնալու, գոնե զրոյական կարգավիճակում է լինելու։ Այսինքն՝ նրա վրա չեն կուտակվի հարկային պարտավորություններ, վարկերը նրա համար էժան կլինեն։ Տնտեսական բավականին ռիսկային գոտում գտնվող երկրում բիզնես սկսելու համար որոշակի երաշխիքներ են հարկավոր։ Այստեղ մեր տնտեսվարողը կունենա երաշխիք, որ 5, 7 կամ 10 տարի կարտադրի այս ապրանքը, չի հարկվի, խնդիր չի ունենա, վաղը մյուս օրը տուն-տեղը չի կորցնի, բայց եթե չստացվի՝ շատ մեծ կորուստներով էլ դուրս չի գա։ Կունենա որոշակի մրցակցային ավելի լավ դիրք, քան հարեւան երկրները։

- Թուրքական արտադրության ապրանքների ներմուծումը հունվարի 1-ից կարգելվի, հիմա նոր հնարավորություն է բացվել, որպեսզի բիզնեսը սկսի տեղում արտադրության մասին մտածել։ Ծանոթ լինելով գործարար միջավայրին՝ տեղյա՞կ եք՝ քայլեր արվո՞ւմ են այս ուղղությամբ։

- Տարիներ շարունակ Հայաստանում ոչ ուղղակիորեն խրախուսվել է ներմուծումը, գործարարը հասկացել է, որ ավելի քիչ գլխացավանքի մեջ կընկնի, եթե ուղղակի ներմուծի ապրանքը։ Երբ դու բացում ես արտադրություն՝ ունենում ես շատ մեծ խնդիրներ, գլխացավանքներ՝ տարբեր պետական կառույցների հետ։ Երբ պետությունը նման խնդիրները զրոյական մակարդակի կբերի, գործարարը վախեր չի ունենա։ Իսկ Հայաստանում արտադրություն հիմնելուց գործարարը վախեր ունի, դրա համար ձեռնտու է դրսից ներմուծելը։ Բայց ինքներս համոզվեցինք, որ այստեղ արտադրելն ավելի ձեռնտու է։ Ինչո՞ւ պատերազմի օրերին իմ նշած ապրանքները արտադրեցին, որովհետեւ պետական մարմինները, հարկային մարմինները չընկան բիզնեսի հետեւից, նրանք ազատ էին իրենց գործողությունների մեջ։ Իսկ եթե դու ցանկանաս այդ ամենն անել հարկային դաշտում՝ պետականորեն գրանցված՝ քո համար ստեղծվում են բարդ խնդիրներ։

- Կառավարությունը վերջին տարիներին խրախուսում է մշակող արդյունաբերությունը, տարբեր տեսակի՝ մաքսային եւ հարկային արտոնություններ են տրամադրվում ապրանքներ ներմուծելիս։ Հիմա այդ նույն ոլորտը պատերազմից հետո հնարավո՞ր է առաջ տանել։

- Մինչ այս պետության քայլերը կիսաքայլեր էին։ Կիսախրախուսում էր, կիսահարկային արտոնություններ։ Պետք է արվի լուրջ՝ համատարած, օրենքի մակարդակով։ Կոնցեպտն այսպիսին է, թեթեւ արդյունաբերությունը 7 տարի ազատում ենք հարկերից, աշխատակիցների համար մուծվում է ընդամենը 15 հազար դրամ եկամտահարկ ամսական՝ ուրիշ ոչ մի գումար։ Ներքին շուկայում վաճառելու դեպքում հարկվում է ԱԱՀ-ով, բայց ոչ 20 տոկոսի չափով, արտաքին շուկա գնալու դեպքում՝ զրոյական հարկ, ԵԱՏՄ երկրներում կազմակերպում են ցուցահանդես վաճառքներ։ Սրանք պարզ քայլեր են։ 7 տարին ինքնանպատակ չէ, դա նրա համար է, որ վստահություն ձեռք բերի։ Այսօր գործարարը չի վստահում պետական համակարգին՝ վախենում է, որ կարող է սկսել եւ դառնալ ունեզուրկ՝ եկամուտ ստանալու փոխարեն։

- Նշում եք, որ 7 տարվա արտոնություն պետք է տալ, բայց պետությունն էլ իր հարցերը լուծելու համար հարկային եկամուտների անհրաժեշտություն ունի, չէ՞։

- Դրա պատասխանն էլ կա։ Մենք այսօր չունենք թեթեւ արդյունաբերություն, այսինքն պետությունն այսպես թե այնպես չունի այդ եկամուտը։ 7 տարի հետո պետությունը կունենա թեթեւ արդյունաբերություն, որը կսկսի եկամուտ բերել։ Պետությունը առեւտրականի հոգեբանությամբ է աշխատում՝ այս պահին ինչքան հնարավոր է շատ եկամուտ ունենան։ Չեն փորձում երկարաժամկետ ներդրում անել։ Պետությունը պետք է մի քիչ բիզնես մտածելակերպով աշխատի։ Այսինքն՝ որքան բիզնեսն է ներդրում անում՝ մի քանի տարի հետո եկամտի սպասելով, պետությունն էլ պարտավոր է այդպես սպասել, ոչ թե միանգամից փորձել եղածից եկամուտ ստանալ։