Արցախի տնտեսությունը դիվերսիֆիկացման կարիք ունի. որ ուղղություններն են առաջնահերթ

Արցախում տեղի ունեցած պատերազմը երկրի տնտեսությունը դիվերսիֆիկացնելու անհրաժեշտություն է առաջացրել։ Հիմնականում գյուղատնտեսությամբ զբաղվող եւ հիդրոէլեկտրակայաններով հարուստ տնտեսությունն այժմ չունի նախկին հնարավորությունները։ Հետեւաբար անհրաժեշտ է դառնում օր առաջ մտածել, թե ո՞ր ուղղությունը զարգացնել մնացած տարածքներում կամ ի՞նչը ներդրողներին ավելի հետաքրքիր կլինի։

Արցախի Հանրապետության էկոնոմիկայի եւ արտադրական ենթակառուցվածքների նախարարի պաշտոնակատար Արմեն Թովմասյանը ՀԺ-ի հետ զրույցում ասաց, որ Արցախը դեռեւս հատուկ ծրագիր չի կազմել, թե որ ուղղությամբ է շարժվելու, բայց հիմնականում կենտրոնանալու են տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտի վրա։

«Մենք մեզ մոտ ունենք այդ պոտենցիալը, աշխատում էինք։ Երեկ այստեղ էին եկել «Ջիջի» եւ «Էսէֆէլ» ընկերությունների հիմնադիրները՝ նրանք էլ են ուզում ներդրում ունենալ։ Պայմանավորվել ենք, որպեսզի գան Հայաստան, քննարկեն եւ նորից վերադառնան»,- նշեց նա։

Հարցին՝ ի՞նչ ներդրում են ցանկանում անել այդ 2 ընկերությունները, որոնց հետ հանդիպել են, Թովմասյանը պատասխանեց. «Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների՝ ծրագրավորման ուղղությունն են ցանկանում զարգացնել։ Ցանկանում են իրենց բիզնեսն ընդլայնել՝ կոնկրետ մասնագետներով հանդերձ։ Իրենք պատվերներ ունեն, այստեղ մասնագետների են փնտրում, որ կարողանան աշխատել»։

Անդրադառնալով հարցին, թե ի՞նչ արտոնություններ կունենան պոտենցիալ ներդրողները՝ Արցախում ներդրում կատարելու դեպքում, նա պատասխանեց. «Մենք տարբերակներ ենք քննարկում հարկային օրենսդրության վերաբերյալ, որպեսզի մի քիչ պարզեցված ընթացակարգ մտցնենք եւ ներդրողի համար ավելի նպատակահարմար լինի գալ Արցախում իր բիզնեսը հիմնել կամ շարունակել, քան մեկ այլ երկրում։ Այդ ծրագրի շուրջ մոտ օրերս քննարկումներ պիտի լինեն»։

Պաշտոնյան նշում է, որ նախկինում Արցախը ներդրումային առումով հետաքրքիր էր գյուղատնտեսությամբ եւ հիդրոէլեկտրաէներգիայով, սակայն հիմա այդ պոտենցիալը չունեն։

Հարցին՝ տնտեսությունը դիվերսիֆիկացնելու տարբերակներ կա՞ն՝ բացի ՏՏ ոլորտից, Թովմասյանը պատասխանեց. «Ճիշտն ասած հիմա քննարկման փուլում է, պետք է քննարկել, վերագնահատել, հետո արդեն երեւի գալիք տարում՝ ինչ-որ մի բան նախանշել։ Հիմա ամբողջ էկոնոմիկայի ոլորտի վերագնահատում է իրականացվում»։

Դիտարկմանը՝ Հայաստանում ՏՏ-ից բացի մշակող արդյունաբերության հիման վրա են նաեւ ցանկանում տնտեսությունն առաջ տանել, նա արձագանքեց, որ Արցախում եւս այդ ոլորտի վրա աշխատում են. «Գալիք տարի արդեն մենք կկողմնորոշվենք, թե որ ճյուղերը պետք է զարգացնել։ Հիմա ամբողջ պետությունն է վերագնահատման վրա, պիտի հասկանանք, թե ինչ ենք կորցրել, ինչ վնասներ ենք ունեցել այս պատերազմի ընթացքում։ Արդեն երկրորդ փուլում պիտի կոնկրետ ծրագրերի վրա աշխատենք»։

ՀՀ Ազգային ժողովի «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր, տնտեսագետ Արտակ Մանուկյանը մեր զրույցում նշեց, որ Արցախի տնտեսական կախվածությունը գյուղատնտեսության ոլորտից բավականաչափ մեծ էր, բացի այդ նաեւ զբոսաշրջության առումով էր դրական իրավիճակ եւ ՀՆԱ-ի 1 շնչի հաշվով գերազանցում էին Ադրբեջանի ցուցանիշը. «Այսինքն Արցախն ուներ բավականաչափ մեծ տնտեսական պոտենցիալ, որը շարունակաբար զարգանում էր։ Պարզ է, որ պատերազմը մեծ վնաս է հասցրել Արցախի տնտեսությանն ու ենթակառուցվածքներին եւ վերականգնողական առումով պետք է վերաիմաստավորում անել»։

Նրա խոսքով՝ առաջին հայացքից գրավիչ է թվում տեղեկատվական տեխնոլոգիաների հենքով տնտեսությունը զարգացնելը, բայց պետք է նաեւ նոր սեգմենտների առկայությունն ուսումնասիրել. «Հիմա ռուս խաղաղապահները այնտեղ գործունեություն են ծավալում, ինչը հնարավորություն է այդ սեգմենտի վրա վերաիմաստավորելու։ Սկսած ֆինանսաբանկային բնույթի ծառայություններից, որոնք տեղեկատվական տեխնոլոգիաների միջոցով կարող են լինել, վերջացրած հանրային սննդի օբյեկտներով»։

Պատգամավորն ընդգծեց՝ ակնհայտ է, որ Ռուսաստանից այցելուների որոշակի հոսք կարելի է ակնկալել դեպի Արցախ, որովհետեւ այդ սահմանապահներն ունեն ընտանիքներ եւ դրանից ելնելով պետք են ավելի թիրախային մոտեցումներ։

«Կարծում եմ՝ նաեւ Արցախի Կառավարությունը պետք է որոշակի ներդրումային մասնակցություն ունենա։ Եկամտաստեղծ ուղղությունների փնտրտուք պետք է անի եւ կարծում եմ՝ այս առումով հավելյալ աշխատանքներ կան իրականացնելու»,- նշեց Մանուկյանը։

Նա ասաց, որ Հայաստանում կա «Անիվ» հիմնադրամ, որը ծրագրեր է իրականացնում եւ իր կարծիքով՝ պետք է ծրագրերի որոշակի փաթեթ քննարկվի նաեւ Արցախի Կառավարության հետ, որ պոտենցիալ ներդրողները Արցախում եւս օգտվեն այն հնարավորություններից, որոնք առկա են Հայաստանում։

Հարցին՝ քանի որ Արցախը ռիսկային գոտի է համարվում ներդրումների համար, արդյո՞ք ներդրողի համար լրացուցիչ խթան հանդիսացող արտոնություններ չպետք է լինեն, պատգամավորը պատասխանեց. «Ամենահեշտ գործիքը, որն ի թիվս այլոց աջակցում է որեւէ գործունեության, արտոնություն տալն է։ Բայց միշտ չէ, որ ամենահեշտը նաեւ ամենաարդյունավետն է։ Իհարկե՛, գրավչությունը բարձրացնելու համար կարիք կա որոշակի քայլեր գեներացնելու, բայց կարծում եմ պոտենցիալ ներդրողների համար անորոշություններ դեռ կան»։

Նա հիշեցրեց, որ 5 տարի ժամանակահատվածի համար հայտարարության տեսքով խաղաղություն է ամրագրված, սակայն այն դեռ կյանքի չի կոչվել, թեկուզ հենց այն կետով, որ գերիների փոխանակման հարցով հստակություններ չկան. «Նաեւ չկա ապաշրջափակում ասածը, ինչը կարող է հավելյալ հնարավորություններ ընձեռել ենթակառուցվածքների, ինչու չէ՝ նաեւ տրանսպորտի բնագավառի խաղացողների համար։ Մամուլում կարդացի, որ Ստեփանակերտի օդանավակայանն է գործարկվելու, ինչը եւս հավելյալ հնարավորություն է, ՌԴ սեգմենտի համար՝ տարածաշրջան՝ այդ թվում նաեւ Հայաստան ճանապարհորդելու համար»։

Պատգամավորն ընդգծեց՝ այո՛, ռիսկերը բարձր են, բայց երբ կա պատշաճ գնահատված նախագիծ՝ այդ ռիսկերը ստանձնելու հատույցը ավելի բարձր կարող է լինել. «Կարծում եմ Արցախում կան ենթակառուցվածքներ, որոնք ներդրողներին կարող են որոշակիության պայմաններում հավելյալ հնարավորություններ բերել։ Ես լսել եմ նաեւ Արցախի նախագահի պատրաստակամության մասին՝ Կառավարության որոշակի միջոցներ ուղղորդել այս նպատակին»։

Հարցին՝ հաշվի առնելով, որ Արցախի տնտեսությունը գյուղատնտեսության եւ էներգետիկայի ոլորտներից կենտրոնանում է այլ ոլորտների վրա, արդյո՞ք կարիք չի առաջանում նաեւ կրթական ծրագրերն այդ ուղղությունների վրա դնել, Մանուկյանը պատասխանեց. «Շատ կարեւոր հարց եք բարձրացնում։ Այս հարցում կարծում եմ նաեւ Հայաստանի Կառավարությունը որոշակի անելիքներ ունի, որպեսզի համատեղ ծրագրեր իրականացվեն եւ Արցախի ուսանողները կարողանան արտոնյալ պայմաններով այստեղ համալսարան ընդունվել ու նաեւ պարտավորված լինել իրենց լուման ներդնել Արցախի տնտեսության զարգացման վրա»։

Տպել
1065 դիտում

Նախատեսվում է ստեղծել անկախ կյանքի կենտրոններ. Երևանում մեկնարկել է «Ներառական զարգացում» թեմայով երկօրյա աշխատաժողովը

Օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնում տեղի է ունենում Վանո Սիրադեղյանի հոգեհանգստի արարողությունը

Փարաքար խոշորացվող համայնքը ներառող 9 գյուղերի համար ՀՀ-ում իր մեծությամբ առաջին ինժիներական լաբորատորիան կբացվի

Հայաստանի և Ղրղզստանի ԱԳ նախարարներ խոսել են առևտրատնտեսական ոլորտում առկա ներուժը լիարժեք օգտագործելու հարցի մասին

27-ամյա երիտասարդին առևանգելու գործի նախաքննությունն ավարտվել է. ՔԿ

Գյումրին տոնածառ ու տոնական միջոցառում կունենա, կլինի հյուրասիրություն ավագանու անդամների և կառույցի աշխատակիցների համար

Մերձավանի համայնքապետի ԺՊ-ի և «Ադիբեկ» ՍՊԸ տնօրենի ջանքերով համայնքում ճանապարհների բարեկարգումներ են իրականացվում

Կոկաին ու մեթադոն Երևան առաքած տղամարդը կալանավորված է. ոստիկանության և ՊԵԿ բացահայտումը (տեսանյութ)

Գիտության ոլորտի ֆինանսավորման աճը պետք է նպաստի ոչ միայն աշխատավարձի բարձրացմանը, այլև կոնկրետ արդյունքներ արձանագրմանը

ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը հանդիպել է Վանո Սիրադեղյանի դստեր հետ

Աշխատանքներ են տարվում մոլորված և Ադրբեջանի ԶՈՒ վերահսկողության տակ հայտնված արցախցուն վերադարձնելու ուղղությամբ. ԱՀ ԱԱԾ

«Արմավիր» ՔԿ-ում կարկանդակների միջոցով թմրանյութեր փոխանցելու փորձ է արվել (լուսանկարներ)

Ռազմական օդաչուներն ուսումնավարժական թռիչքներ են իրականացնում (լուսանկարներ)

Այս ընտրությունները լոկ համայնքի ղեկավար ընտրելու համար չեն, դրանք քաղաքական թիմի ընտրություններ են. Արսեն Թորոսյան

Հայաստանում նոր մասնավոր թատրոն է հիմնադրվել. ովքեր են գաղափարի հեղինակները և հետագայում ում անունը կկրի այն

157 ապօրինի հատված ծառեր՝ «Տաշիրի անտառտնտեսության» մասնաճյուղերում. դատախազությունում քրեական գործ է հարուցվել

2022-ին գիտության ֆինանսավորումը այս տարվա համեմատ կաճի շուրջ 85 տոկոսով. վարչապետ (տեսանյութ)

Նախագահական նստավայրում տեղի է ունեցել դատավորների երդման արարողություն (տեսանյութ)

Երևան-Սպիտակ ավտոճանապարհին բազմաթիվ բեռնատարներ են արգելափակվել (լուսանկարներ)

Նախադպրոցական հաստատություններում մանկավարժները կընտրվեն մրցույթով. նոր նախագիծ

Պատերազմի վերաբերյալ Սամվել Բաբայանի հայտարարություններն ուղարկվելու են հետաքննության մարմնին. Գոռ Աբրահամյան

Թուրքիան նոր ռազմական գործողություն է սկսել քուրդ զինյալների դեմ

Հաշմանդամությունը՝ անկախ տեսանելի կամ ոչ տեսանելի լինելուց, մարդու մեկուսացման պատճառ չպետք է լինի. ՄԻՊ

Գյումրու բյուջեից Ամանորի առթիվ դրամական աջակցություն կստանան նաև անհետ կորած և գերեվարված զինծառայողների ընտանիքները

Հայաստանի ու Նիդերլանդների ԱԳ նախարարները խոսել են ղարաբաղյան պատերազմի հետևանքների ու հումանիտար խնդիրների մասին

Արմեն Սարգսյանն ընդունել է Հայաստանում Ռուսաստանի Դաշնության դեսպան Սերգեյ Կոպիրկինին

Մերկելը լքում է կանցլերի պաշտոնը պանկ ռոք-աստղ Նինա Հեյգենի երգի հնչյունների ներքո (տեսանյութ)

Մենք գալիս ենք՝ կյանքի որակի հեղափոխություն իրականացնելու. Պավել Ցուգունյան

Վանաձոր-Դիլիջան ճանապարհը փակ է, Հայաստանի մի մասի ավտոճանապարհներին՝ մերկասառույց

Արցախում կորոնավիրուսով վարակված 17 մարդու վիճակը ծայրահեղ ծանր է, գրանցվել է 1 մահ

Քարաթափման հետևանքով փակված Եղեգնաձոր-Գետափ ավտոճանապարհը միակողմանի բացվել է

Կորոնավիրուսի ցուցանիշները նվազում են. 1 օրում հաստատվել է 399 նոր դեպք, գրանցվել՝ 13 մահ

Հայաստանի և Հունաստանի ԱԳ նախարարները մտքեր են փոխանակել ԼՂ հակամարտության կարգավորման գործընթացի շուրջ

Նախագահի հրամանագրով՝ Եվրոպայի խորհրդում Հայաստանի մշտական ներկայացուցիչ է նշանակվել

Հերմինե Հարությունյանը վարչապետի աշխատակազմում պաշտոնի է նշանակվել

Խոշոր հրդեհ Չարենցավանում. բնակարանում հայտնաբերվել է կնոջ կիսամոխրացած դի

Նոյեմբեր ամսվա ընթացքում Արցախում 178 ծնունդ է գրանցվել. այս թիվը ռեկորդային է պատերազմից ի վեր. ԱՀ նախագահ

Հայաստանի մի շարք ավտոճանապարհների մերկասառույց է

Երևանի ու 7 մարզերի մի քանի տասնյակ հասցեներում հոսանքազրկումներ կլինեն

ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահող երկրների ԱԳ նախարարները ԼՂ-ի վերաբերյալ հայտարարություն են ընդունել (տեսանյութ)