Մտքում վատ, սարսափելի երեւույթներ, հրեշներ մի՛ ստեղծեք․ մասնագետի հոգեբանական խորհուրդները բոլորին

Արցախի դեմ Ադրբեջանի սանձազերծած պատերազմը կարող է պատճառ դառնալ ոչ միայն մարդկային կորուստների, բազմաթիվ ավերածությունների, այլեւ հոգեբանական խնդիրների։ Հայկական հոգեբուժական ասոցիացիայի նախագահ, բժշկական գիտությունների թեկնածու Արմեն Սողոյանն իր խորհուրդներով կիսվել է լրագրողի ու քաղաքացիների հետ առցանց հանդիպման ժամանակ։

Ի՞նչ չանել պատերազմական իրավիճակում

Մասնագետ Սողոյանի կարծիքով՝ պետք չէ կարդալ, լսել չճշտված տեղեկատվություն, մտքում վատ երեւույթներ, հրեշներ ստեղծել, հետո էլ այդ հրեշներից վախենալ ու ընկնել դեպրեսիայի մեջ, չկարողանանալ գործ անել։ Հակառակը պետք է հիմնվել ներկայի ու ճշտված տեղեկատվության վրա։ Եթե նույնիսկ ծանոթներից լսել ենք սարսափելի պատմություններ, նախ կարեւոր է հասկանալ՝ ո՞վ է պատմում, ինչո՞ւ, միգուցե չափազանցված է, արդյո՞ք պատմողը տվյալ պահին հուզական խնդիրներ ունի։

«Կարեւոր է սեփական վախերը, հույզերն ընկալել այնպես, ինչպես կան, լրացուցիցչ չվախենալ սեփական վախերից, բոլորս մարդ ենք, կարող ենք վախենալ, կան իրավիճակներ, որ վախը նույնիսկ օգտակար է։ Պարզապես պետք է կարողանանք կառավարել մեր վախերը։ Կառավարելու գործիքը մեր գիտակցությունն է։ Եթե շարունակ վախենալու բաներ ենք մտածում, աստիճանաբար ավելի զգայուն ենք դառնում այդ ամենի նկատմամբ»,- նշեց մասնագետը՝ հավելելով, որ այդ դեպքում ներկայացվող տեղեկատվությունը ավելի դժվար ենք ընկալում, քան այն դեպքում, երբ մտքում շարունակ վախենալու իրավիճակներ չենք ստեղծում։

Ինչպե՞ս շփվել վիրավոր զինվորների հետ

Ինչպես նշեց Սողոյանը, չկա այսօր որեւէ վիրավոր զինվոր, որը պառկած է հիվանդանոցում եւ չի ստանում հոգեբանական աջակցություն։ Մարտական գործողությունների առաջին օրվանից մասնագետներն աշխատում են։

Դուրս գրվելուց հետո ծանոթները պետք է նախ հասկանան՝ այդ մարդն ուզո՞ւմ է հիշել վնասվածքի մասին, թե՝ ոչ։ Կան մարդիկ, որ պատմելիս թեթեւանում են, մարդիկ էլ կան՝ հակառակը։ Պետք է հասկանանք՝ ինչի մասին է ուզում խոսել, եթե նեղվում է խոսակցությունից, ապա փորփրել, ճշտել պետք չէ, թեման փոխել է անհրաժեշտ։

Նույնը նաեւ Արցախից այստեղ տեղափոխված ընտանիքների դեպքում։ Կարելի է չեզոք հարցեր տալ ու հասկանալ․ մեկը սիրում է, որ իրեն կարեկցում են, մյուսը կարող է դա չընդունել։ Ինչպես հավելեց Արմեն Սողոյանը, այսօր մասնագետները կամավորության սկզբունքով պատրաստ են օգնություն տրամադրել նաեւ այդ ընտանիքներին ու հատկապես այն մարդկանց, որոնք այս օրերին զինվոր են կորցրել։

Դժվար է բոլոր ընտանիքներին գտնել, սակայն կարիք ունեցողները կարող են զանգահարել 060 83-47-77 հեռախոսահամարով։

«Մի՛ մնացեք ձեր վշտի հետ մենակ, ամբողջ ժողովուրդը, մեր մասնագետները ձեր կողքին են»,- խոսքն ուղղեց զինվոր կորցրած ընտանիքներին։

Տրամադրություն չունեմ, չեմ կարողանում երեխաներիս հետ նորմալ չփվել, անգամ ճաշ պատրաստել, ի՞նչ անեմ

Վերոնշյալ հարցը մասնագետին ուղղված էր քաղաքացիներից մեկի կողմից։ Այսօր նման իրավիճակը Արմեն Սողոյանը համարում է բնական։ Նա խորհուրդ տվեց աստիճանաբար ուշադրությունը կենտրոնացնել այն խնդիրների վրա, որոնք պետք է լուծել։ Օրինակ, սկսել մտածել ճաշ եփելու մասին, հետո եփել, սկզբում հնարավոր է՝ ոչ շատ հավեսով։ Կարեւորն այն է, որ ընթացքում սկսում ես մտածել կերակուրի բաղադրիչների մասին։

Ըստ նրա՝ պետք չէ կռվել վախենալու մտքերի հետ, պարզապես պետք է աստիճանաբար մտածել այն բաների մասին, ինչ ուզում ենք, ինչը մեզ չի վախեցնում։ Կարելի է մի հետաքրքիր պատմություն հիշել, քթի տակ երգ դնդնալ։ Կարեւոր է նաեւ որեւէ նախաձեռնության միանալ, որեւէ օգտակար գործով զբաղվել, քանի որ այսօր շատերի մոտ է մեղքի զգացում առաջանում, թե հաղթանակի համար ոչինչ չեն անում։

Շարունակ երազ եմ տեսնում, թե նշանառության տակ եմ, ի՞նչ անեմ

Հարցը մասնագետին ուղղել էր քաղաքացիներից մեկը։ Ըստ Սողայանի՝ եթե նման բան մեկ-երկու անգամ է լինում, կանցնի․ մտքերը պետք է շեղել, ուշադրություն չդարձնել։ Եթե ինչ-որ տեսարան առաջացնում է վախ, կարելի է փորձել այդ տեսարանը մտքում ներկայացնել ծաղրելով։

Օրինակ՝ երբ երեխան ընկնում է, սկսում ես գոռալ, ասել, թե այս ինչ եղավ, երեխան սկսում է լացել, բայց հենց իրեն համոզում ես, որ շատ ծիծաղելու ընկավ, քեզ հետ միասին սկսում է ծիծաղել։

Ամեն դեպքում եթե վերը նշված գանգատը մի քանի անգամ շարունակվում է, նա խորհուրդ տվեց դիմել մասնագետի։