Ավելի քան 2 մլրդ դրամի խնայողություն՝ գործուղման մեկնող պաշտոնյաների ավիատոմսերից

2 տարվա ընթացքում պետական գործուղումների համար ձեռք բերվող ավիատոմսերի գնումների գործընթացում խնայվել է մոտ 2 մլրդ 100 մլն դրամ: Այս մասին «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում հաղորդեց Էլեկտրոնային կառավարման ենթակառուցվածքների ներդրման գրասենյակի (ԷԿԷՆԳ) ֆինանսական գծով փոխտնօրեն Տատյանա Մարկարյանը:

Ի տարբերություն նախկինում գնումների ընթացակարգով կատարվող ավիատոմսերի ձեռքբերման գործընթացի՝ հիմա ԷԿԷՆԳ-ի համապատասխան հարթակում ավտոմատ կերպով ներկայացվում են ավիատոմսերի նվազագույն արժեքները, որոնք էլ հիմնականում ձեռք են բերվում պետական գործուղումների մեկնող պաշտոնյաների համար: Պարտադիր չէ, որ գործուղման մեկնող պաշտոնյան գնի հենց այստեղ առաջարկվող տոմսը, նա կարող է գնել այլ հարթակից, եթե այնտեղ լինի ավելի էժան. ԷԿԷՆԳ-ի ավիատոմսի արժեքի էկրանապատճենը պահելով՝ նա կարող է գնել իր համար առավել ցանկալի, սակայն բացառապես ավելի էժան ավիատոմս:

«Վարչապետի աշխատակազմի հանձնարարությամբ դիտարկվել է մի խոշոր ավիաընկերություն, որ հարթակին միացած չէ եւ անում է տոմսերի վաճառք: Վերցվել է նրա առաջարկած միջին գինը, վերցվել է նախարարությունների համար ձեռք բերված տոմսերի միջին գինը: Աշխատել ենք պարզեցված ձեւով, որովհետեւ այդտեղ հնարավոր չէր անել խոր վերլուծական աշխատանք: Արդյունքում պարզ է դարձել, որ մոտ 8000 տոմսի պարագայում եղել է նվազագույնը 2.1 մլրդ դրամի խնայողություն: Այսինքն, եթե չլիներ այս հարթակը եւ շարունակվեր գործուղումների համար ավիատոմսերի տարերայնորեն ձեռքբերումը, հավանականությունը, որ մենք կունենայինք կորուստ, մոտ այսքան է: Միջինը 300 հազար դրամ է եղել ավիատոմսի արժեքն այն կազմակերպությունում, որ չի օգտվել այս համակարգակից, իսկ մեր հարթակում տոմսի միջին արժեքը եղել է 180-190 հազար դրամ»,- Տատյանա Մարկարյանը:

Ավիատոմսերի ձեռքբերման գործընթացը, ըստ Մարկարյանի, լիովին թափանցիկ է, եւ հնարավոր է տեսնել, թե ինչ ավիատոմսերի մասին է խոսքը: «Բացի Ազգային անվտանգության ծառայության եւ Անվտանգության խորհրդի քարտուղարի գործուղումներից, մնացած ամեն ինչը երեւում է: Ըստ այդմ՝ հաշվետվություններում կարող ենք վերջին 2 տարում տեսնել ձեռքբերումների էական աճ, սակայն դա չի նշանակում, թե գործուղումներն են շատացել, այլ՝ որ հաշվետվությունները դարձել են թափանցիկ»:

Ավիատոմսերի արժեքի վերահսկողության համակարգը ներդրվել է 2016 թվականին, քանի որ ակնհայտ է դարձել, որ պետական գործուղումների համար գնումների ընթացակարգով ավիատոմսերի ձեռքբերման գործընթացը վերահսկելի չէր. «Չկար ստուգող գին, եւ հետագայում աուդիտ անելիս չգիտեին՝ ինչն ինչի հետ համեմատեն, որովհետեւ ավիատոմսերը ծնվում-մահանում են մեկ ակնթարթում, իսկ դրանց արժեքի ստեղծումը վերահսկելի չէ: Պետությունն ինչ-որ կերպ պիտի վերահսկեր՝ պաշտոնյաները էկոնոմ դասի տոմսով են մեկնում, թե՝ բիզնես դասի: Չգիտեր՝ ինքն ինչի համար է վճարում, այդ թվերն իրական են, թե նկարված»:

Այդպես էլ ստեղծվել է ԷԿԷՆԳ-ի այս հարթակը, որի միջոցով, եթե նույնիսկ ԷԿԷՆԳ-ը չի անում վաճառքը, ապա գոնե վերահսկում է: Հարթակին են միացել բոլոր ուղիղ թռիչք ապահովող ավիաընկերությունները՝ տոմս ստեղծողները: «Սկզբում մեծ աղմուկ բարձրացրին տուրիստական գործակալությունները, թե իրենց շուկան է վերցվում, սակայն իրականում մենք տոմսի խնդիր չենք լուծում. անգամ դեսպանի կնոջ համար, եթե գործուղման շրջանակում չէ, վաճառք չի արվում: Սա հարթակ է բացառապես պետբյուջեից գնումների համար»,- ասաց Մարկարյանը:

Այս համակարգի գոյությունը հանգեցրել է նրան, որ տոմսերը կտրուկ էժանացել են, եւ ձեռք բերվող տոմսի որակն ընկել է, քանի որ եթե նախկինում բիզնես դասի, առաջին, երկրորդ կարգի տոմսերով էին գործուղումների մեկնում, ապա հիմա արդեն հարթակը բերում է ամենաէժան տոմսերը, իսկ դա բնականաբար միշտ չէ, որ ամենահարմարն է. պետական պաշտոնյաները նույնիսկ առաջարկել են գնել լավ տոմս՝ անձամբ վճարելով տոմսերի արժեքների տարբերությունը, սակայն նման հնարավորություն պետությունը չի նախատեսում:

Հարցին, թե պետական պաշտոնյաները շա՞տ են դժգոհել եւ դժգոհում այս փոփոխությունից, Մարկարյանը պատասխանեց, որ 2016-2017թթ. դժգոհների թիվն այդ առումով բավական մեծ էր, իսկ 2018-ից՝ աղմուկը մարել է: «Հիմա պաշտոնյաները չեն դժգոհում, տուրիստական գործակալություններն են դժգոհ՝ կոռուպցիոն ռիսկեր են տեսնում, սակայն դա հեքիաթ է, քանի որ այստեղ գործում է ավտոմատ համակարգ»,- նշեց նա:

ԷԿԷՆԳ-ի գինը ոչ միշտ է, որ ամենաէժանն է. «Եթե, օրինակ, տուրիստականները փակում են Մոսկվա-Երեւան թռիչքը, տոմսերի արժեքը բարձրանում է, քանի որ մնում են բարձր դասերը: Մենք էլ առաջարկում ենք, որ չվերցնեն ԷԿԷՆԳ-ից, այլ մեր գինը դիտարկելով՝ գնան-գնեն ուրիշ տեղից: ԷԿԷՆԳ-ի գործառույթը ոչ թե վաճառքն է, այլ՝ վերահսկողությունը: Մենք ապահովում ենք տեխնիկական մասը»:

Տատյանա Մարկարյանի դիտարկմամբ՝ այս համակարգը կարող է շատ բարձր արդյունավետությամբ կիրառվել բոլոր այն դեպքերում, երբ գնումների գործընթացում կա հրատապություն: