Սահմանադրությունը խանգարում էր երկրի ինքնիշխանությունը մաս-մաս հանձնել օտարներին եւ հաղթահարել լեգիտիմության խնդիրը

Ցանկացած քաղաքակիրթ պետության եւ ժողովրդի համար Սահմանադրությունը կարեւորագույն փաստաթուղթ է, որովհետեւ դրանով են սահմանված խաղի այն կանոնները, որոնց շուրջ համաձայնություն է կայացել տվյալ երկրի իշխանությունների եւ հասարակության միջեւ։ Հայաստանում, ցավոք, երկար ժամանակ այդպես չի եղել։ Սահմանադրության նկատմամբ մի տեսակ քամահրական վերաբերմունք են ունեցել ե՛ւ իշխանությունները, ե՛ւ հասարակությունը։ Առաջին հերթին, իհարկե, իշխանությունները, որովհետեւ նրանք Սահմանադրությունն ընկալել են որպես իրենց բացարձակ իշխանությունը կաշկանդող տհաճ հանգամանք։ Իսկ հասարակության զգալի մասն էլ լուրջ չի ընդունել Սահմանադրությունը, որովհետեւ համարել է, որ միեւնույն է՝ ի վիճակի չի լինելու իշխանություններին ստիպել հարգել մայր օրենքը, հետեւաբար՝ շատ դեպքերում դա ընդամենը ձեւական փաստաթուղթ է։

Եվ իսկապես էլ, երկար ժամանակ գործող իշխանությունները կոպտորեն խախտել են Սահմանադրության կարեւորագույն հոդվածները, որոնց համաձայն՝ Հայաստանի Հանրապետությունն ինքնիշխան, ժողովրդավարական, սոցիալական, իրավական պետություն է, եւ Հայաստանի Հանրապետությունում իշխանությունը պատկանում է ժողովրդին, որն այդ իշխանությունն իրականացնում է ազատ ընտրությունների միջոցով։ Երկար տարիներ իշխանությունները խախտել են այս կարեւորագույն սահմանադրական նորմերը՝ կեղծելով ընտրությունները։ Իսկ երբ հնարավոր չի եղել կեղծիքների միջոցով պահպանել իշխանությունը (օրինակ՝ ոչ մի կերպ հնարավոր չէր շրջանցել Սահմանադրության այն դրույթը, որի համաձայն նույն անձը չի կարող ավելի քան երկու անգամ անընդմեջ զբաղեցնել ՀՀ նախագահի պաշտոնը), նրանք պարզապես Սահմանադրությունն են փոխել։

Սահմանադրության նկատմամբ նախկին իշխանությունների թշնամական վերաբերմունքի միակ պատճառն, իհարկե, ընտրությունները չէին։ Նրանց խանգարում էին նաեւ մարդու իրավունքների եւ հիմնարար ազատությունների վերաբերյալ հոդվածները, ՀՀ ինքնիշխանության արձանագրումը (դա փոքր-ինչ խանգարում էր երկրի ինքնիշխանությունը մաս-մաս հանձնել օտարներին՝ լեգիտիմության հետ կապված պրոբլեմները հաղթահարելու նպատակով), եւ այլն։ Բայց նրանց համար ամենամտահոգիչը, միեւնույն է, «իշխանությունը պատկանում է ժողովրդին» արձանագրումն էր։

Գործող Սահմանադրությունը կատարյալ է, թե պարտադիր պիտի փոփոխությունների ենթարկվի՝ այլ քննարկման թեմա է։ Այս պահին շատ ավելի կարեւոր է այն հարցը, թե թավշյա հեղափոխությունից հետո ինչպե՞ս է փոխվել իշխանությունների վերաբերմունքը Սահմանադրության նկատմամբ ընդհանրապես։ Միանգամից ասենք՝ վերաբերմունքը փոխվել է արմատապես։ Եթե նախկին իշխանությունները Սահմանադրությունն ընկալում էին որպես իրենց «ազատությունը կաշկանդող», «ձեռուոտը կապող» հանգամանք, նոր իշխանությունների համար հակառակը՝ Սահմանադրությունը լեգիտիմության միակ աղբյուրն է։ Որովհետեւ հեղափոխությունից հետո Հայաստանում տեղի են ունեցել երկու կարեւորագույն ընտրություններ, որոնք իսկապես եղել են ազատ եւ արտահայտել են ժողովրդի կամքը (ինչպես եւ նախատեսված է Սահմանադրությամբ), ու հենց այդ ընտրությունների արդյունքներն են նորերի իշխանության աղբյուրը։ Այսինքն՝ օբյեկտիվորեն ստեղծվել է մի վիճակ, որ ի տարբերություն նախորդների՝ այսօրվա իշխանություններին ձեռնտու է պահպանել Սահմանադրությունն ու ոչ մի շեղում թույլ չտալ։

Հասկանալի է, որ արդյունքում փոխվելու է նաեւ հասարակության վերաբերմունքը Սահմանադրության նկատմամբ, որովհետեւ մի բան է, երբ գործ ունես ձեւական փաստաթղթի հետ, եւ բոլորովին այլ բան, երբ գիտես, որ գործ ունես պետության ու հասարակության կյանքը կարգավորող «խաղի կանոնների» հետ, ու իշխանություններն այդ կանոնները չեն խախտելու։

Հենց այս փոփոխության արդյունքում է, որ ունենալու ենք իրավական առումով որակապես այլ պետություն եւ հասարակություն, ու նաեւ սա է, որ ստիպում է Սահմանադրության օրն ընկալել որպես պետության կարեւորագույն տոներից մեկը։

Տպել
12629 դիտում

Առաջին անգամ Հայաստանում իրականացվել է նոր կորոնավիրուսի 12 ամբողջական գենոմի վերծանում

Տեխնոլոգիական ոլորտի հայրենադարձներն աշխատանքով կապահովվեն

Արդարադատության փոխնախարար Քրիստիննե Գրիգորյանն ընդունել է շվեդական Ազգային դատարանների վարչության պատվիրակությանը

UCOM-ում գործում է «մատչելին՝ զեղչով» առաջարկը

Ղազախստանում կայացել է եռակողմ հանդիպում Հայաստանի, Ռուսաստանի և Ադրբեջանի գլխավոր դատախազների միջև

Արտաշես Խալաթյանը նշանակվել է ՔԿԱԳ պետ

Մալաթիա-Սեբաստիայում հայտնաբերվել է հակահամաճարակային կանոնների խախտման 16 դեպք

Վարանդայից հայտնաբերվել է ևս մեկ զինծառայողի աճյուն

Հատուկ նշանակության ստորաբաժանումների զորավարժությունները շարունակվում են (լուսանկարներ)

Ստեփանակերտում բնակելի առանձնատուն է այրվել (լուսանկարներ)

Մայրաքաղաքի «Երեւան» ձուլվածքով նստարանների մեծ մասը կոտրված են, որոշներն արդեն պիտանի չեն նստելու համար

Ալեն Սիմոնյանն առաջիկայում պաշտոնական այցով կմեկնի Ռուսասաստան․ ԱԺ նախագահն ընդունել է դեսպան Սերգեյ Կոպիրկինին

Հայ խաղաղապահները Կոսովոյում նշել են Անկախության օրը (լուսանկարներ)

Զրո հանդուրժողականություն բոլոր ապօրինությունների նկատմամբ․ Կարեն Անդրեասյանը ներկայացրել է ՔԿ ծառայության նոր պետին

Զորամասերի պատասխանատուների հավաք-խորհրդակցություն է անցկացվել

Գազալցակայաններում իրավունք չեն ունենա լիցքավորել Էլեկտրոնային շտեմարանում չգրանցված մեքենաներին. որքան է տուգանքի չափը

Արտաշես Խալաթյանն ազատվել է վարչապետի աշխատակազմի հանրային խորհրդի քարտուղարության պետի պաշտոնից

Համոզված եմ, որ Ուզբեկստան-Հայաստան փոխշահավետ համագործակցությունը կշարունակի զարգանալ. Շավքաթ Միրզիյոևի ուղերձը

Խախտվել են պահպանվող բնական օբյեկտների պահպանության կանոնները. տեսչական մարմինը հաշվետվություն է ներկայացրել

Արբանյակային մոնիթորինգի տվյալներով «Արևիք» ազգային պարկում այրվել է մոտ 423 հա տարածք. առկա են ծխացող օջախներ

Խաղողագործները բողոքի ակցիա են իրականացնում Կառավարության դիմաց. նրանց հետ հանդիպման դուրս եկավ էկոնոմիկայի նախարարը

Երևանում կկատարվի երթևեկության կազմակերպման փոփոխություն

ՀՀ շրջանների զգալի մասում այսօր ու առաջիկա օրերին անձրև կտեղա. ցրտելու է 7-10 աստիճանով

«Արևիկ» ազգային պարկի տարածքում հրդեհաշիջման աշխատանքները վերսկսվել են

Երևանի քաղաքապետարանը պնդում է՝ «Դվինի» շինություններն ապօրինի են, հյուրանոցից ապատեղեկատվություն են որակում (տեսանյութ)

Ռուսական կողմը պատրաստ է բոլոր ոլորտներում համագործակցել. հանդիպել են ՌԴ դեսպանն ու ՀՀ փոխվարչապետը

Անդրեա Վիկտորինին վերահաստատում է ԵՄ շարունակական աջակցությունը Հայաստանի ժողովրդավարական բարեփոխումներին

Չնայած բազում դժվարություններին, հայ ժողովուրդը կշարունակի հզոր պետություն կերտել. Ղարիբաշվիլիի ուղերձը

Խաբարովսկում կործանված Ան-26 օդանավի անձնակազմի բոլոր անդամները զոհվել են

Հայաստանի և Հունաստանի արտգործնախարարները մտքեր են փոխանակել տարածաշրջանային և միջազգային օրակարգի մի շարք հարցերի շուրջ

Երևանի 39-ամյա բնակչին մեղադրանք է առաջադրվել վեճի ժամանակ կրակոցներ արձակելու համար. նա կալանավորվել է

Թալիբները ցանկություն են հայտնել մասնակցել ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի հանդիպումներին

Քննարկվել են մաքսային վարչարարության ոլորտում կառույցների միջև համագործակցությանն առնչվող հարցեր. հանդիպում ՊԵԿ-ում

Ապատեղեկատվության եւ հակաքարոզչության հետեւանքով պատվաստումային գործընթացը հապաղել է. նախարար

Որ դեպքում կարող են աշխատանքից ազատել կորոնավիրուսի դեմ չթեստավորված կամ չպատվաստված աշխատակցին. նոր նախագիծ

Գլխավոր դատախազ Արթուր Դավթյանը Նուր-Սուլթանում մասնակցել է ԱՊՀ անդամ-պետությունների ԳԴՀԽ նիստին

Ավարտվել է Վանաձորի բնակչին ծանր մարմնական վնաս պատճառելու դեպքի առթիվ հարուցված քրգործի նախաքննությունը

Մահացել է «Ո՞վ է ուզում դառնալ միլիոնատեր» շոուի երաժշտության հեղինակը

Գերմանիան այսուհետ էլ ամուր կկանգնի Հայաստանի կողքին. շնորհավորական ուղերձ է հղել Գերմանիայի նախագահը

Ժենյա Ավետիսյանի մահվան կապակցությամբ ստեղծվել է կառավարական հանձնաժողով. հայտնի է հոգեհանգստի օրն ու ժամը