Նազարբաեւը փոխանցում է իշխանությունը. ում, երբ եւ ինչպես

Մեկ շաբաթ առաջ՝ մարտի 19-ին Ղազախստանում ավարտվեց դեռեւս ԽՍՀՄ փլուզումից առաջ սկսված ժամանակաշրջանը. նախագահ Նուրսուլթան Նազարբաեւը հրաժարական տվեց զբաղեցրած պաշտոնից՝ դառնալով հետխորհրդային շրջանում առաջին միջինասիական ղեկավարը, որը լքեց երկրի ղեկավարի պաշտոնը ինքնակամ, ոչ թե մահվան, կամ հեղափոխության հետեւանքով: Մինչեւ նախագահական ընտրությունների անցկացումը նախագահի պարտականությունները կատարելու է խորհրդարանի վերին պալատի նախագահ Կասիմ-Ժոմարտ Տոկաեւը: Սակայն այս քայլով «յելբասիի»՝ ազգի առաջնորդի շուրջ 30-ամյա կառավարումը չի ավարտվում: Նազարբաեւը շարունակում է իր ձեռքում պահել հիմնական իշխանական լծակները:

Նախ եւ առաջ դա իշխող «Նուր Օտան» կուսակցության ղեկավարի պաշտոնն է: Կուսակցությունը գործնականում որեւէ ընդդիմություն չունի Ղազախստանի քաղաքական դաշտում եւ ընկալվում է որպես համաժողովրդական, ուստի դրա ղեկավարը, առավել եւս եթե դա «յելբասին» է, մեծ հարգանք ու հեղինակություն է վայելում: Սակայն, իրական իշխանություն Նազարբաեւին ապահովում է Առաջին նախագահ՝ ազգի առաջնորդի մասին օրենքը, որով նա իրավունք ունի դիմել Ղազախստանի ժողովրդին, պետական մարմիններին եւ պաշտոնյաներին`ցանկացած կարեւոր նախաձեռնությամբ, որոնք պարտադիր պետք է քննարկվեն: Նա իրավունք ունի նաեւ ելույթներ ունենալ խորհրդարանի եւ դրա պալատների առջեւ, կառավարության նիստերում: Բացի դրանից «յելբասին» ցմահ զբաղեցնում է Անվտանգության խորհրդի նախագահի պաշտոնը, որի ձեռքում է կենտրոնացած ուժային կառույցների նկատմամբ վերահսկողությունը:

Թեեւ իշխանությունը փաստացի մնում է Նազարբաեւի ձեռքում՝ երեւույթն ինքնին աննախադեպ է: Ղազախստանում իշխանության փոխանցման հարցը լայն քննարկումների առիթ դարձավ դեռեւս 2015 թ. արտահերթ ընտրություններից հետո, երբ Նազարբաեւը ստացավ ձայների 95%-ից ավելին՝ ինչն ի ցույց դրեց Ղազախստանի քաղաքական դաշտի ամայությունը եւ հարց առաջացրեց, թե ինչ է լինելու Նազարբաեւի հեռանալուց հետո:

Ամենահավանական տարբերակները երեքն էին. 1999 թ. Ռուսաստանի մոդելը, երբ նախագահի հրաժարականից հետո նշանակված ժամանակավոր պաշտոնակատարը հաղթում է ընտրություններում, 2003 թ. Ադրբեջանի մոդելը, երբ իշխանությունը փոխանցվում է ժառանգաբար, եւ գործող նախագահի մահվանը հետեւող անկառավարելի քաոսը՝ հիմնական դերակատարների պայքարի ֆոնին հյուսիսային շրջանների ռուսալեզու բնակչության անջատողական տրամադրությունների ակտիվացմամբ:

Ներկայումս Ղազախստանում տեղի է ունենում առաջին երկու մոդելների սինթեզված տարբերակը, ինչը զգալիորեն նվազեցնում է քաոսի հավանականությունը: Ընդ որում, որեւէ մոդելի «մաքուր» խաղարկմանը խանգարում են օբյեկտիվ պատճառներ: Ղազախստանի, նախկին ԽՍՀՄ եւ, ինչու ոչ, համաշխարհային մակարդակով Տոկաեւն, իհարկե, ճանաչված դիվանագետ է: Սակայն անցյալ տարի նա նշել է 65-ամյակը, եւ քիչ հավանական է, որ «յելբասին» նրան է տեսնում Ղազախստանի հաջորդ առաջնորդի դերում: Տոկաեւն ամենայն հավանականությամբ ժամանակավոր նախագահ է՝ մինչեւ հաջորդ տարվա ապրիլ, երբ կանցնեն նախագահական ընտրությունները:

Այդ ընտրություններին ամենամեծ ինտրիգը, թերեւս, Նազարբաեւի թեկնածուի հարցն է, քանի որ անկախ ամեն ինչից, հենց այդ թեկնածուն նախագահ դառնալու ամենամեծ շանսերն ունի: Առայժմ դիտարկվում է երեք տարբերակ՝ բոլորն էլ Նազարբաեւի կլանից. Նազարբաեւի ավագ դուստրը՝ Դարիգա Նազարբաեւան, որը Տոկաեւի՝ նախագահի ժամանակավոր պաշտոնակատար կարգվելուց հետո ընտրվեց խորհրդարանի վերին պալատի նախագահ, «յելբասիի» միջնեկ դստեր ամուսին, օլիմպիական կոմիտեի նախագահ եւ Ղազախստանի ամենահարուստ քաղաքացիներից մեկը՝ Տիմուր Կուլիբաեւը, որը համարվում է Ղազախստանի տնտեսության «համակարգողը», եւ Նազարբաեւի եղբոր որդի Սամաթ Աբիշը, որը 2015 թ. դեկտեմբերից զբաղեցնում է Ազգային անվտանգության կոմիտեի նախագահի տեղակալի պաշտոնը:

Արեւելյան ժառանգականության տրամաբանությունը ստիպում է որոշ փորձագետների ամենահավանական թեկնածու համարել Նազարբաեւի զավակին՝ տվյալ դեպքում դստերը, սակայն այդ քայլը չափազանց պարզունակ ու անհաշվենկատ կլիներ «յելբասիի» կողմից: Տրամաբանորեն ավելի նպատակահարմար կլինի որպես «թագաժառանգ» պատրաստել ուժային կառույցների ներկայացուցչի, որը Նազարբաեւի վերջնական հեռանալուց հետո կկարողանա ղեկավարել նաեւ ուժային կառույցները, իսկ այդ դերի համար քննարկվողներից ամենահարմար տարբերակը հենց Աբիշն է: Այդուհանդերձ, Աբիշը ամբողջովին չի ժառանգելու Նազարբաեւի իշխանությունը: Այն բաժանվելու է բոլոր դերակատարների միջեւ. Սամաթ Աբիշի նախագահ դառնալու պարագայում Դարիդա Նազարբաեւան կշարունակի պաշտոնավարել խորհրդարանի վերին պալատի ղեկավարի պաշտոնում, իսկ Կուլիբաեւն ամենահարմար թեկնածուն կլինի երկրի վարչապետի պաշտոնի համար: Ինչ վերաբերվում է նախագահի ներկայիս ժպ. Տոկաեւին, որը միշտ աչքի է ընկել Նազարբաեւի եւ նրա գաղափարների նկատմամբ ունեցած լոյալությամբ, ապա նա կարող է ստանձնել իշխանության անցնցում փոխանցման համակարգողի դերը:

Այդուհանդերձ, Նազարբաեւի կլանի գլխավոր մարտահրավերը ոչ թե սեփական թեկնածուի հարցն է, այլ առաջիկա մեկ տարվա ընթացքում այլ կլանների, ինչպես նաեւ արտաքին ուժային կենտրոնների հզորացումը կանխելը: Սպասելի է, որ ընտրություններին ընդառաջ Ղազախստանում իրենց ազդեցությունն են փորձելու ամրապնդել Չինաստանը, ԱՄՆ-ն եւ Ռուսաստանը՝ «սեփական» թեկնածուների միջոցով:

Տպել
4606 դիտում

Ավտոմեքենայի զննությամբ հայտնաբերվել են «Դերրինգեր» գրառմամբ լիցքավորված ատրճանակ, 50 փամփուշտ և փայտե մահակ

Փանիկում տուն է այրվել

Ժամը 06։30-ին ադրբեջանական ԶՈՒ- ն կրակ է բացել Երասխի հայկական դիրքերի ուղղությամբ.ՊՆ

Հաստատվել է կորոնավիրուսի 243 նոր դեպք, մահացել է 6 մարդ

Վերին Շորժայում մարդիկ ադրբեջանական ուղիղ նշանառության տակ են. ՄԻՊ

Փայտածխով բեռնված մեքենա է այրվել

Օրակարգային է Գյումրիում փողոցաշինության ընթացքում «Վեոլիա Ջուր» ընկերության հստակ համագործակցությունը. Շիրակի մարզպետ

ՀՀ տարածքում ավտոճանապարհներն անցանելի են

ՀՀ-ն հաստատակամ է տարածքային ամբողջականության ապահովման հարցում օգտագործելու ինքնապաշտպանության օրինական իրավունքը. ԱԳՆ

Չաուշի փողոցում մեքենա է այրվել. վարորդը հոսպիտալացվել է

Ադրբեջանցին հեռացավ առանց ձեռքսեղման. Հովհաննես Բաչկովի հաղթական մենամարտի տեսագրությունը (տեսանյութ)

Տոկիո-2020 Հովհաննես Բաչկովը հաղթեց ադրբեջանցուն ու դուրս եկավ քառորդ եզրափակիչ

Պատվաստվել, թե չեն պատվաստվել մշակույթի ու շոուբիզնեսի գործիչները. հարցում

Տեսչական մարմինը դիտարկումներ է իրականացրել հանրային տրանսպորտի հավաքակայաններում

Տիգրան Ավինյանն աշխատանքային շրջայց է կատարել Երևանի 33-րդ (Ֆիրդուսի) թաղամասում

Արմեն Սիմոնյանը Երկաթուղայինի օրվա առիթով պատվոգրեր է հանձնել համակարգի մի շարք աշխատողների

Արմեն Շեկոյանի հոգեհանգստի արարողությունը տեղի կունենա հուլիսի 31-ին, հուղարկավորությունը՝ օգոստոսի 1-ին

ԳԹԿ-ն նախաձեռնում է ստեղծել հայոց լեզվի ավարտական և միասնական քննությունների թեստերի նոր առաջադրանքների պաշարներ

Վահան Քերոբյանը Վրաստանի գործընկերոջ հետ խոսել է արագընթաց գնացքի գործարկման հնարավորության մասին

ՄԱԿ-ում Հայաստանի մշտական ներկայացուցիչը նամակ է հղել կառույցի Անվտանգության խորհրդի նախագահող Նիկոլա Դե Ռիվիերին

Սննդամթերքի ներմուծմամբ զբաղվող ընկերության 45 աշխատակից չի ենթարկվել նախնական և պարբերական բժշկական զննության

Մեկնարկեց ֆուտբոլի Հայաստանի առաջնությունը. «Փյունիկը» հաղթեց ԲԿՄԱ-ին

Ծաղկաշեն գյուղում այրվել է մոտ 500 հակ անասնակեր

Նիկոլ Փաշինյանի նվիրած 2 ճագարը Միքայելին տարավ երազանքի հետևից. գյումրեցի տղան Հայաստանի ամենափոքր ճագարաբույծն է

ԱԺ-ն ամբողջությամբ ընդունեց հայհոյանքը քրեականացնող նախագիծը

Նիկոլ Փաշինյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Կարմիր Խաչի Միջազգային Կոմիտեի նախագահ Փիթըր Մաուրերի հետ

Տոկիո-2020. Արմեն Մելիքյան և Կարեն Ասլանյան. Երիտասարդ ըմբիշների առաջին օլիմպիական փորձը

ՄԻՊ-ը միջազգային կառույցների ներկայացուցիչներին է ներկայացրել սահմանային բնակիչների իրավունքների խախտումները

18 տարեկանից բարձր սովորողները պետք է ներկայացնեն պատվաստման սերտիֆիկատ կամ 14 օրը մեկ թեստ հանձնեն․ նախագիծ

Նկարիչների միության շենքում տեղի է ունեցել Գրքի երևանյան չորրորդ փառատոնի բացման հանդիսավոր արարողությունը

Վանաձոր-Ալավերդի ավտոճանապարհին ավտոմեքենա է այրվել

Ճանապարհային երթեւեկության խախտման քանի դեպք են արձանագրել քաղաքացիները եւ ուղարկել ոստիկանություն

Հայտնի են թափուր մրցույթի ընդունելության արդյունքները. 2 փուլերից հետո բուհերին տրված տեղերի կեսն անգամ չի համալրվել

Թուրքիայի բնակիչներն աշխարհում ամենից քիչ են ժպտում. Gallup

Շիրակում ՔՈՓ թիմը դաշտային վարժանք է անցկացրել (տեսանյութ)

Երևանը համարում եմ շնչող էակ․ Մարությանը հյուրընկալել է համայնքին աջակցող անհատների և ընկերությունների ներկայացուցիչների

Վրաստանը կորոնավիրուսի նոր բռնկման վտանգի տակ է

Մեկ նամականիշով գեղաթերթիկ՝ նվիրված «Մեծանուն հայեր. Առնո Բաբաջանյանի ծննդյան 100-ամյակը» թեմային

«Պոլիտեխնիկը պետք է դառնա արդյունաբերության թիվ 1 հենարանը»․ Հայկ Չոբանյան

Վարանդայի շրջանում հայտնաբերվել և տարհանվել է մեկ զինծառայողի աճյուն