Թե՛ տարածքն է մեր ձեռքում, թե՛ կարգավիճակն է մեր ձեռքում, թե՛ հարցի լուծման բանալին է մեր ձեռքում. Բադասյան

Մարտի 12-ին Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի եւ Արցախի Հանրապետության նախագահ Բակո Սահակյանի համանախագահությամբ Ստեփանակերտում կայացել է Հայաստանի եւ Արցախի Անվտանգության խորհուրդների համատեղ նիստ: Օրակարգի հիմնական թեման վերաբերում էր Լեռնային Ղարաբաղի հիմնահարցի խաղաղ կարգավորման գործընթացում ներկա իրավիճակի համատեղ գնահատմանը եւ համակարգված գործողությունների ուրվագծմանը: Համատեղ նիստի շրջանակում ընդգծվել է, որ Լեռնային Ղարաբաղի հիմնահարցի շրջանակում Արցախի անվտանգության ապահովումն ու կարգավիճակը հայկական կողմերի համար եղել եւ մնում են բացարձակ գերակայություններ:

«Հայկական ժամանակ»-ը թեմայի վերաբերյալ զրուցեց Արցախի ռազմական-քաղաքական գործիչ Վահան Բադասյանի հետ:

- Պարոն Բադասյան, մարտի 12-ին Ստեփանակերտում տեղի ունեցավ ՀՀ եւ Արցախի Անվտանգության խորհուրդների համատեղ նիստը, որն իր ձեւաչափով աննախադեպ էր: Արդյո՞ք այս նիստը եւ նիստում հնչեցրած ՀՀ վարչապետի ելույթը Մինսկի խմբի համանախագահների վերջին հայտարարության պատասխան կարելի է համարել:

- Այո, կարելի է համարել ի պատասխան: Սա իսկապես աննախադեպ էր, որպես արտագնա նիստ Արցախում, այնպես, ինչպես նախադեպը չուներ, երբ Նիկոլ Փաշինյանը, 2018 թվականի մայիսի 8-ին ընտրվելով վարչապետ, հաջորդ օրը՝ մայիսի 9-ին, ասուլիս տվեց Ստեփանակերտում եւ առաջին անգամ այնտեղ էլ հայտարարեց Արցախը բանակցություններում ներգրավելու ձեւաչափի մասին: Այստեղ ես մի նկատառում ունեմ. այն ժամանակ Նիկոլ Փաշինյանի կոչը հզոր էր՝ հեղափոխության ֆոնի վրա, որպես փոքրամասնություն Ազգային ժողովում, որպես ընդդիմություն, բայց հեղափոխության շնչով իշխանության եկած մարդ: Սակայն ես կարծում եմ, որ հիմա այդքան հզոր չէ, ի՞նչ պատճառով. որովհետեւ Նիկոլ Փաշինյանը քաղաքական գնահատական չտվեց նախորդ իշխանություններին: Նա պետք է մայիսի 9-ից հետո այդ գնահատականը տար, որպեսզի միջազգային հանրությունը, այդ թվում նաեւ՝ Ռուսաստանը, ԱՄՆ-ն, Ֆրանսիան տեսնեին, որ Հայաստանում իշխանության է եկել մի ուժ, որը ժխտում է նախորդ բոլորի կատարված քաղաքականությունը:

Ինչն է ժխտում. ժխտում է տնտեսական լծակներն օտարին հանձնումը՝ անձնավորված եւ անօրեն կերպով, ժխտում է տնտեսական պայմանագրերը, որոնք ներպետական են եւ միմիայն ՀՀ քաղաքացու դեմ են ուղղված եւ Հայաստանի պետական շահերի դեմ են ուղղված: Պետք է ժխտվի նախորդ իշխանությունների վարած այն քաղաքականությունը, որ վերացրել են արտադրական ողջ պոտենցիալը եւ արտագաղթն է սկսվել՝ դեռեւս 90-ականների սկզբից:

Այսինքն առաջին, երկրորդ եւ երրորդ նախագահների վարած քաղաքականությունը ամբողջովին պետք է ժխտվեր: Քաղաքական գնահատականը հենց դա է, որ միշտ ասում եմ: Չտրվեց այդ քաղաքական գնահատականը: Քաղաքական գնահատականից հետո պետք է, որ նոր կառավարությունը հանցակազմի պարագաներում քրեական պատասխանատվության կանչեր այդ ընթացքի գլխավոր պատասխանատուներին: Իսկ այդ պատասխանատուները, ժողովուրդը լավ գիտի, երեք նախագահները միասին վերցրած են: Ցավոք սրտի, երկրորդ նախագահին մի հանցանքի գծով է միայն մեղադրանք առաջադրվել, որը տարբեր ուժերի կողմից սկսվել է մանիպուլյացիայի ենթարկվել: Այսպիսի իրավիճակում սպասելով եւ տեսնելով, որ Նիկոլ Փաշինյանի դիրքերը այնքան հզոր չեն, որքան որ եղել է մեկ տարի առաջ, իրենք արդեն տվեցին համապատասխան հայտարարությունը՝ հրաժարվելով եւ բացառելով Արցախի՝ որպես բանակցային կողմ հանդես գալուն: Նիկոլ Փաշինյանի դիրքերը այս տեսանկյունից թույլ են, բայց նա ժամանակ ունի շտկելու, հանրության պահանջը դեռ կա, հանրության հարգանքը դեռ կա Նիկոլ Փաշինյանի հանդեպ եւ ինքը հնարավորություն ունի գոնե հիմա քաղաքական գնահատական տալու:

Քաղաքական գնահատական պետք է տրվի նաեւ ամենակարեւորը՝ Արցախի հարցին, այսինքն Մադրիդյան սկզբունքների ընդունմանը: Ամբողջ հարցերը տրամաբանության մեջ են եւ տրամաբանության մեջ պետք է շարժվել: Տալ քաղաքական գնահատական, ժխտել բոլոր ընդունված սկզբունքները եւ սկսել նոր տողից: Այդ դեպքում արդեն Արցախն էլ կբերեն բանակցությունների փուլ, հարցը կլուծվի ոչ թե տարածքային ամբողջականության սկզբունքների շրջանակներում, այլ ազգային ինքնորոշման սկզբունքների շրջանակներում:

- Նիկոլ Փաշինյանը շարունակում է պնդել, որ Արցախը պիտի վերադառնա բանակցային սեղանի շուրջ: Սա իրատեսակա՞ն է: Եւ Փաշինյան-Ալիեւ առաջիկա հանդիպմանը կարո՞ղ է այս հարցը լուծում ստանալ:

- Սա իրատեսական է, եթե Նիկոլ Փաշինյանը քաղաքական գնահատական տա եւ հրաժարվի նախորդ բոլոր ձեռքբերումներից եւ պայմանավորվածություններից: Ոչ թե իր անձնական քմահաճույքի պատճառով, այլ ժողովրդի պահանջից ելնելով:

- Պնդումներ կան, որ Մինսկի խումբն ու Բաքուն հայտնվել են փակուղու առաջ, համամի՞տ եք այս գնահատականի հետ, այդպիսի իրավիճակ կա՞:

- Հարցը, իհարկե, փակուղի պետք է մտներ եւ փակուղի է մտել 1994 թվականին Բիշքեկում, երբ սկիզբը դրվել է հրադադար եւ տարածքային ամբողջականության սկզբունքն է դրվել հիմքում: Սա արդեն պիտի տանի փակուղի՝ նորից պատերազմի: Որովհետեւ պատմական հիմքը, սկիզբը սխալ է դրված: Ես համոզված եմ, որ մեր դիվանագետներից մեծ մասը Արցախի հարցը չեն ճանաչում: Արցախի հարցը զուտ Արցախի հարցը չէ: Արցախի հարցը, Կարսի հարցը, Նախիջեւանի հարցը եւ թե ցեղասպանության հարցերը տրամաբանորեն ուղիղ ձեւով իրար հետ կապված են եւ պետք է բոլորը սերտեն այս հարցերը: Պետք է բոլորը ճանաչեն արցախյան հարցը: Հենց Բիշքեկից ճիշտ չի դրված հարցը, դրա համար էլ հարցը գնալու է փակուղի: Որպեսզի պատերազմ չլինի մենք պետք է բանակը հզոր պահենք: Բայց 25 տարի ժամանակ ունեինք եւ այդ ընթացքում 3 նախագահները այնպիսի քաղաքականություն են վարել, որ բանակը ցավոք սրտի չի կարողացել գոնե ժամանակակից սպառազինությունները ժամանակին ձեռք բերի՝ բացառությամբ վերջին 3 տարիների 2016 թվականից հետո: Ապրիլյանից հետո, երբ մենք սկսեցինք փոխել մարտավարությունը, արդեն հակառակորդը սկսեց բացառել պատերազմական վիճակը:  

- Վերջին օրերին մտավախություններ են հնչում ռազմական գործողությունների վերսկսման մասին, կգնա՞ Բաքում էսկալացիայի, թե՝ ոչ:

- Ես համոզված եմ, որ հնարավորություն ունենք եւ այդ բոլոր հնարավորությունները մեր ձեռքում են: Թե տարածքն է մեր ձեռքում, թե կարգավիճակն է մեր ձեռքում, թե հարցի լուծման բանալին է մեր ձեռքում: Պատերազմի սկսման բանալին նույնպես մեր ձեռքում է: Եթե մենք փոքր ինչ ավելի շատ ուշադրություն դարձնենք բանակի սպառազինմանը, բանակի կազմի բարելավմանը, համոզված եմ, որ Ադրբեջանն արդեն կվախենա պատերազմի գնալուց:

- Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց, որ առաջիկա բանակցային գործընթացում պետք է հստակեցվի կոնցեպտը, տրվի 3 սկզբունքների եւ 6 տարրերի պարզաբանումը: Ի՞նչ պրոցես է սկսվել եւ ինչպես կարող է այն զարգանալ:

- Միեւնույն է, ինչ փոփոխություն էլ տեղի ունենա, պետք է հարցը միանշանակ լուծվի ինքնորոշման սկզբունքի վրա: Բայց, եթե խոսքը գնում է շարունակությունը՝ Մադրիդյան սկզբունքների քննարկման, անպայման լինելու է փակուղի: Պետք է արագ կերպով Փաշինյանը քաղաքական գնահատական տա այդ ամենին: Եթե նույնիսկ հրաժարվում են Արցախին բանակցային կողմ ներգրավելուց, պետք է Արցախը հայտարարվի Հայաստանի անբաժանելի մաս եւ Հայաստանն արդեն ամբողջովին իր վրա վերցնի հարցը: