Ի՞նչ «հստակ գաղափարներ» է ակնկալում ԵՄ-ն Հայաստանի կառավարությունից

Հեղափոխությունից հետո եւ մասնավորապես այս ամսվա ընթացքում կտրուկ աճ են գրանցել Հայաստանում Եվրոպական Միության պատվիրակության ղեկավար, դեսպան Պյոտր Սվիտալսկու շփումները ՀՀ կառավարության անդամների հետ: Հուլիսի ընթացքում նա հասցրել է հանդիպել մի քանի նախարարների, ինչպես նաեւ Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Արմեն Գրիգորյանի եւ առաջին փոխվարչապետ Արարատ Միրզոյանի հետ:

Իսկ հուլիսի 16-ին Երեւանում տեղի է ունեցել դեսպան Սվիտալսկու մամուլի ասուլիսը, որի ընթացքում նա ներկայացրել է «Հանրային կարծիքի ուսումնասիրություն-2018. Հայաստան»-ի արդյունքները եւ պատասխանել լրագրողների հարցերին: Ուսումնասիրության համաձայն՝ հայաստանցիների 48%-ը դրական է տրամադրված ԵՄ-ի հանդեպ, 8%-ը՝ բացասական: Մեր հայրենակիցների 80%-ը դրական է գնահատում ԵՄ-ի հետ հարաբերությունները, իսկ շուրջ 66%-ը գտնում է, որ ԵՄ ֆինանսական աջակցությունն արդյունավետ է: ԵՄ նկատմամբ վստահության են հայտնել հարցվածների 70%-ը:

Ներկայացված թվերն, իհարկե, հաջող հիմք են հետագայում Հայաստան-ԵՄ հարաբերությունները խորացնելու եւ որակապես նոր մակարդակի բարձրացնելու համար: Խնդրահարույց է այն, որ ուսումնասիրության արդյունքները ներկայացնելու ընթացքում, խոսելով ԵՄ նկատմամբ վստահությունից, դեսպան Սվիտալսկին համեմատականներ տարավ հայաստանցիների՝ ԵԱՏՄ նկատմամբ ունեցած վստահության հետ: Ըստ դեսպանի` ԵԱՏՄ նկատմամբ վստահություն է հայտնում հայաստանցիների 48%-ը:

ԵՄ-ի եւ ԵԱՏՄ-ի հետ հարաբերությունները տարբեր մակարդակի են եւ տարբեր նպատակներ են հետապնդում: Բացի այդ, ԵԱՏՄ-ն, ոչ անհիմն, ասոցացվում է Ռուսաստանի եւ ՀԱՊԿ-ի հետ, ուստի սերտորեն կապված է Հայաստանի անվտանգության հետ: Այս իրողությունը չափազանց զգայուն է դարձնում ՀԱՊԿ անդամների կամ Ռուսաստանի ու Ադրբեջանի միջեւ շփումները: Բնական է, որ ԵԱՏՄ-ի նկատմամբ, որի հետ համագործակցությունը ենթադրում է նաեւ որոշակի ինտեգրացիոն գործընթաց, հայ հասարակությունն ավելի խստապահանջ է: Հետեւաբար ԵԱՏՄ-ի նկատմամբ հայ հասարակության արտահայտած վստահությունն անհամադրելի է ԵՄ-ի նկատմամբ վերաբերմունքի հետ:

Դեսպանի՝ Հայաստան-ԵՄ հետագա համագործակցությանը վերաբերվող խոսքում կարմիր գծով անցնում էր նոր կառավարության կողմից «հստակ գաղափարներ» ներկայացնելու մասին միտքը:

ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, ամփոփելով բրյուսելյան այցի արդյունքները, նշել էր, որ ԵՄ առաջնորդների կողմից հնչել են միայն հաճոյախոսություններ: Ըստ նրա՝ Հայաստանի ուղղությամբ քաղաքականությունը նույն է, ինչ չորս ամիս առաջ էր: Մեկնաբանելով վարչապետի հայտարարությունը՝ Սվիտալսկին հավաստիացրեց, որ ԵՄ-ն բաց է լսելու կառավարության ակնկալիքները: Նա նաեւ նշել է, որ կառավարության ներկայացուցիչների հետ հանդիպումների ընթացքում հստակեցնում է, թե ինչ սպասելիքներ ունեն իրենք ԵՄ-ից: Նրա խոսքով՝ միայն համապարփակ պատկեր ունենալուց հետո իրենք կքննարկեն, թե ինչպես կարող են օգնել Հայաստանին:

«Մենք ցանկանում ենք հայկական մեր գործընկերներից հստակ գաղափարներ լսել՝ ինչ ձեւով, ինչպես ԵՄ-ն կարող է օգնել։ Որոշ նախարարություններից մենք նախնական գաղափարներ ստացել ենք, մենք կցանկանանք համապարփակ պատկեր ունենալ, երբ ունենանք այդ պատկերը, կքննարկենք ինչպես կարող ենք օգնել»,- ասել է դեսպանը նա։

Խոսելով Հայաստան-ԵՄ հետագա հարաբերությունների մասին, Սվիտալսկին շեշտել է, որ հարաբերությունների հիմքը համապարփակ եւ ընդլայնված գործընկերության մասին համաձայնագիրն է, ինչպես նաեւ «մինչեւ ապրիլյան իրադարձությունները ընդունված` համագործակցության առաջնահերթյունների մասին փաստաթուղթը»: Այդուհանդերձ, նա չի բացառել, որ առաջնահերթությունները կարող են փոխվել:

«Եթե հայկական կողմը կարծում է, որ այս փաստաթղթերը կարիք ունեն լրացվելու, նոր որակի բերվելու՝ մենք սպասում ենք հստակ գաղափարների», - նշել է Սվիտալսկին:

Սակայն, Սվիտալսկու խոսքով, հայկական կողմի ուղերձն այն է, որ ԵՄ հանդեպ քաղաքականության մեջ փոփոխություն չկա, եւ ծագել է արդարացի հարց՝ ինչո՞ւ պետք է փոփոխություն լինի Հայաստանի հանդեպ ԵՄ քաղաքականության մեջ:

ԵՄ դեսպանի մոտեցման մեջ նկատվում են եվրոպական տեսանկյունից միգուցե արդարացի, սակայն Հայաստանի համար առայժմ անընդունելի՝ արտաքին վեկտորի փոփոխության որոշակի ուղերձներ: Արտաքին վեկտորի փոփոխությունն անընդունելի է այնքանով, որ քաղաքական ուղղվածությունը սերտորեն կապված է Հայաստանի անվտանգության ապահովման հետ: Իսկ Եվրոպական միությունը, որն անգամ ՆԱՏՕ-ի շրջանակներում սեփական անվտանգությունն ապահովելու գործում ֆինանսական խնդիրներ ունի, ցավոք, չի կարող երաշխավորել Հայաստանի անվտանգությունը:

Ինչ վերաբերվում է արտաքին քաղաքականության ուղղվածության վրա չազդող համագործակցությանը եւ «հայկական կողմի հստակ գաղափարներին», ապա դրանք, ամենայն հավանականությամբ կհստակեցվեն կառավարության ներկայացուցիչների եւ ԵՄ դեսպանի շարունակական հանդիպումների ընթացքում, եթե իհարկե վերջինիս մոտեցումը ցանկալիին հակառակ արդյունք չտա: