Ով ում «քցեց» ապրիլյան պատերազմում. Սարգսյանը գիտեր, որ Ադրբեջանը հարձակվելու է

Ապրիլյան պատերազմից անմիջապես հետո Հայաստանում սկսեց շրջանառվել վարկած, որ չորսօրյա պատերազմը պայմանավորված պատերազմ էր, որի ընթացքում հայկական կողմը պետք է ազատագրված մեկ-երկու շրջան «վերադարձներ» Ադրբեջանին: Նման խոսակցությունների հիմքում առաջին հերթին այն անմխիթար վիճակն էր, որ տիրում էր առաջնագծում: Զինվորների ոչ պատշաճ հանդերձանքի, կապի միջոցների բացակայության, դիզվառելիքի, փամփուշտների սահմանափակ քանակության եւ բազմաթիվ այլ խնդիրների մասին սահմանից եկող տեղեկությունները այլ բան չէին վկայում:

Բանն այն է, որ ապրիլյան քառօրյան հանկարծակի չեղավ: Ադրբեջանի կողմից հնարավոր հարձակումը կանխատեսվում էր արդեն երկար ժամանակ: Սերժ Սարգսյանը անձամբ էր ահազանգում այդ մասին: Քառօրյայից ընդամենը մի քանի ամիս առաջ՝ 2015-ի հոկտեմբերին, նա Վաշինգտոնում «Քարնեգի» հիմնադրամի կազմակերպած՝ «առանց հղումների» ձեւաչափով քննարկման ժամանակ ասում է. «Չեմ կարող թաքցնել, որ սահմանին թույլ արտահայտված պատերազմ է ընթանում. դա բոլորդ եք տեսնում»:

Երկու ամիս անց`դեկտեմբերին, նա Մոսկվայում ՀԱՊԿ Հավաքական անվտանգության խորհրդի նստաշրջանում ունենում է հայտնի ելույթը, որտեղ ՀԱՊԿ գործընկերներին մեղադրում է, որ հայ-ադրբեջանական սահմանային միջադեպերի ժամանակ չեն վերցնում լսափողը եւ հետաքրքրվում, թե ինչ է կատարվում դաշնակից Հայաստանում:

«Ադրբեջանի քաղաքականությունն ուղղված է կոնֆլիկտի սրացմանը (...) Դեկտեմբերի 8-ին Ադրբեջանի զինված ուժերը 1994թ. հրադադարի ռեժիմի հաստատումից ի վեր առաջին անգամ անցան տանկային ռմբակոծության, ինչը լարվածությունը բարձրացնում է նոր եւ շատ վտանգավոր մակարդակի։ Հաշվի առնելով տարածաշրջանում վերջին շրջանում ձեւավորված լարված մթնոլորտը՝ պետք չէ բացառել, որ այդ քայլին Ադրբեջանը գնացել է դրսի կողմի հուշումով կամ աջակցությամբ»,- ասում է Սարգսյանը: Ավելին, նա այս մասին խոսում էր դեռեւս 2010 թ., երբ Աստանայում ԵԱՀԿ գագաթնաժողովում իր ելույթում ասում էր. «Ադրբեջանի կողմից ռազմական ագրեսիան վերսկսելու դեպքում Հայաստանը չի ունենա այլ ընտրություն, քան ճանաչել Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը դե յուրե եւ իր բոլոր հնարավորությունները ներդնել Արցախի ժողովրդի անվտանգության ապահովման համար»:

Ադրբեջանի մոտալուտ հարձակման մասին վերջին տարիներին խոսում էին նաեւ վերլուծաբանները, քաղաքական եւ ռազմական գործիչները: 2014-ի հունվարի լույս 19-ի գիշերվա դիվերսիոն հարձակումը վերլուծաբաններից մեկը այն ժամանակ գնահատում է որպես «կայծակնային պատերազմի իմիտացիա՝ միջազգային հանրության ռեակցիան ստուգելու եւ հետագայում պատերազմի ճիշտ պահը որսալու նպատակով»:

2014-ի օգոստոսին ԼՂՀ ԱԺ նախկին պատգամավոր Ներսես Օհանջանյանը լրատվամիջոցներից մեկի հետ զրույցում սահմանային լարվածությունն անվանում է «պատերազմի նախապատրաստման գործնական քայլեր հակառակորդի կողմից»: «Ինչպես բռնցքամարտիկներն են մարտի նախնական փուլում ուսումնասիրում իրար թույլ ու ուժեղ կողմերը, այնպես էլ հակամարտ ուժերը: Դա է պատճառը, որ Ադրբեջանը հաճախակի է դարձրել իր ռազմական գործողությունները, որպեսզի հայտնաբերի հայկական կողմի թույլ կողմերը՝ լայնածավալ ռազմական գործողություններ սկսելու համար»,- ասում է Օհանջանյանը:

Վերջինս «սահմանին տիրող լարվածությունը համարում է ռուսական կողմից հրահրվող գործընթաց, որի նպատակն է պատերազմական թատերականացված սցենարով ազատագրված երեք շրջանները նվիրել Ադրբեջանին` վերջինիս Եվրասիական միություն մտնելու փոխարեն»:

Այսինքն, առնվազն 2010 թվականից Հայաստանում բոլոր մակարդակներում ահազանգում էին, որ պատերազմ է սպասվում: Վերջին երկու տարվա ընթացքում այդ ահազանգը հնչում էր գրեթե ամենօրյա ռեժիմով: Իսկ ինչ էր կատարվում այդ ընթացքում բանակում՝ բոլորին հայտնի դարձավ ապրիլի առաջին օրերին: Օրեր առաջ էլ պարզվեց, որ Հայաստանի կառավարությունը վերջին 6-7 տարիների ընթացքում մի քանի տասնյակ միլիարդ դրամով թերակատարել է Հայաստանի զինված ուժերի ռազմավարական զարգացման պլանը: Այս մասին խորհրդարանում խոսեց պատգամավոր Նիկոլ Փաշինյանը: Իսկ պաշտպանության նախարար Վիգեն Սարգսյանը պատասխանեց, որ այդ տեղեկությունը պետական գաղտնիք է:

Հարց է առաջանում, եթե Սերժ Սարգսյանից սկսած՝ վերլուծաբանով վերջացրած, խոսվում էր Ադրբեջանի նոր մոտալուտ ագրեսիայի մասին, ինչու առաջնագիծը չէր բերվում իդեալական վիճակի: Ինչու էր բանակի փողը այլ տեղ ուղղվում: Ահա այս հարցն է, որ դեռեւս պատասխան չի ստացել ու բազմաթիվ ենթադրությունների հիմք է տալիս:

Մյուս կողմից, եթե իսկապես ապրիլին տեղի ունեցավ պայմանավորված պատերազմ, որի նպատակը տարածքների վերադարձն էր, ինչու ընդամենը «երկու բլուր» վերադարձվեց: Այսինքն, եթե Սարգսյանը համաձայնել էր երկու շրջան «կորցնել», ինչո՞ւ Ալիեւը մարդ ուղարկեց Մոսկվա զինադադարի խնդրանքով, երբ դեռ ընդամենը 800 հեկտար էր հետ ստացել: Կամ եթե Սարգսյանը միտումնավոր չէր զինում բանակը, որպեսզի Ադրբեջանի հաղթանակը հեշտանա, ինչու էր բանակը այդ նույն ընթացքում 18-ամյա տղաներին «վերածում» բահով ու քարով, ինքնազոհության գնով հայրենիքի պաշտպանների: 

Չի բացառվում, իհարկե, որ պայմանավորվածությունն իսկապես եղել է, պարզապես մեկն ու մեկը վերջին պահին խախտել է այն (պայմանավորվածություն ասելով նկատի չունենք, որ երեք երկրների նախագահները նստել են կլոր սեղանի շուրջ, հարձակման օր ու ժամ որոշել, իրար ձեռք սեղմել եւ հեռացել: Խոսքը գործընթացների տրամաբանությունը գիտակցելու եւ դրա մեջ տեղավորվելու մասին է): Դա չէր կարող Ադրբեջանը լինել, որովհետեւ Ալիեւին օդուջրի պես պետք են այդ տարածքները, եւ եթե կարողանար եւս չորս օր կպատերազմեր: Ռուսաստանը նույնպես  պատճառներ չուներ կեսից ամեն ինչ դադարեցնելու: Մնում է Հայաստանը: Ինչ խնդիր լուծեց սրանով Հայաստանը, ինչի հասավ: Ինչու ամեն ինչ արեց, որպեսզի ադրբեջանական հարձակումը տեղի ունենա: Այս հարցերի պատասխանները այս պահին  չկան այն պարզ պատճառով, որ ամեն ինչ կիսատ է մնացել, շարունակությունը դեռ առջեւում է:

Տպել
14658 դիտում

Արմեն Սարգսյանը Մոսկվայում հարգանքի տուրք է մատուցել լեգենդար հետախույզներ Գևորգ և Գոհար Վարդանյանների հիշատակին

Մայիսյան եռատոնը պետք է մնա եռատոն, թեկուզև ժամանակավորապես խեղված խորհրդով. Արտակ Բեգլարյան

Խաշոկջիի սպանությունից ի վեր Թուրքիայից առաջին անգամ պաշտոնյա կմեկնի Սաուդյան Արաբիա

3800-4200 մարդ է մասնակցում Քոչարյանի «հեռահավաքին» 16:25-ի դրությամբ. Civic

Այս գիշեր ցուրտ ցիկլոն է ներթափանցելու Հայաստան. սպասվում է ինտենսիվ անձրև, կարկուտ, ձյուն, ուժգին քամի

Երևանում երթուղայինի հրդեհումից այրվել է նաև մոտակա կանգառի գովազդային վահանակը (լուսանկարներ)

Նիկոլ Փաշինյանը պետական պարգևներ է հանձնել մի շարք զինծառայողների (լուսանկարներ, տեսանյութ)

Հարգանքով ենք հիշում մեր ընդհանուր հերոսներին. ՀՀ նախագաhին շնորհավորել է Տաջիկստանի նախագահը

Մաղթանքս մեկն է՝ խաղաղ երկինք. Գյումրիում անցկացվեց ՀՀ և ՌԴ զինված ուժերի զինծառայողների համատեղ շքերթ (լուսանկրաներ)

Նիկոլ Փաշինյանը չնախատեսված կանգառներ է ունեցել Վարդենիս եւ Ծովակ համայնքներում

Քոչարյանն ու դաշինքը մարդկանց հավաքել են Ազատության հրապարակում, իրենք ելույթ են ունենում «Գրանդ հոթել Երևան»-ից. Civic

Իսպանիայում ՀՀ դեսպանը Մադրիդում ներկա է գտնվել Մեծ հայրենականի տարելիցի միջոցառումներին

Հայրենական պատերազմում հաղթանակի տարեդարձի առթիվ Ա. Սարգսյանին շնորհավորական ուղերձներ են հղել Ղազախստանի նախագահները

Հաղթանակի ու խաղաղության տոնին Սուրբ պատարագ է մատուցվել Գայանե վանքում

Հրդեհ Գյումրի քաղաքում. այրվել է տան տանիք

Նիկոլ Փաշինյանը ԶՈւ ԳՇ պետ Արտակ Դավթյանի ուղեկցությամբ այցելել է Գեղարքունիքի մարզի N զորամաս

Երևանում թիվ 31 երթուղին սպասարկող ГАЗель-ում հրդեհ է բռնկվել. վարորդը էվակուացրել է ուղևորներին

Արմավիրում 28-ամյա վարորդը ոչ սթափ վիճակում Toyota Camry-ով մխրճվել է հոտի մեջ. 31 գառ տեղում սատկել է, 7-ը՝ վիրավորվել

Երևանում կանխվել է ինքնասպանության փորձը Հաղթանակի կամրջից

Արայիկ Հարությունյանն ու Գագիկ Ծառուկյանը քննարկել են Արցախում սոցիալ-տնտեսական և հումանիտար ծրագրերի իրականացումը

Կյանքից հեռացել է Հասմիկ Կիրակոսյանը

Արցախի նախագահը Մայիսյան եռատոնի առթիվ այցելել է Ստեփանակերտի հուշահամալիր

Վլադիմիր Պուտինը Հայրենական մեծ պատերազմում հաղթանակի 76-ամյակի առթիվ ուղերձ է հղել Արմեն Սարգսյանին

Համոզված եմ, որ մենք կվերակենդանանանք և, անկասկած, կկերտենք մեր հաղթական ապագան. Արթուր Թովմասյան

Արցախում Մայիսի 9-ի միջոցառումները մեկնարկել են խաչերթով

Արմեն Սարգսյանի անունից ծաղկեպսակ է դրվել Անհայտ զինվորի հուշակոթողի մոտ

Հաղթանակի և խաղաղության տոնի առթիվ Նիկոլ Փաշինյանն այցելել է «Հաղթանակ» զբոսայգի (լուսանկարներ)

Նիկոլ Փաշինյանը Մայիսի 9-ի առթիվ շնորհավորական ուղերձներ է հղել Վլադիմիր Պուտինին և Միխայիլ Միշուստինին

Նիկոլ Փաշինյանը Եռաբլուրում հարգանքի տուրք է մատուցել հանուն Հայրենիքի կյանքը զոհաբերածների հիշատակին (լուսանկարներ)

Մենք պարտք ունենք մեր նահատակների ու նոր սերնդի առջև. Ամենայն հայոց կաթողիկոս

Շորժա գյուղում բնակելի տունէ հրդեհվել

Հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության 178 նոր դեպք. առողջացածների թիվը գրեթե եռակի է

Դավաճանած կլինենք նրանց հիշատակը, եթե չկառուցենք ամուր պետություն, որը կապահովի Արցախի վերածնունդը. Նիկոլ Փաշինյան

Նոր հաղթանակներ գրանցելու համար պետք է հիշել և արժևորել պատմական հաղթանակները. Արցախի ԱԳՆ

Նիկոլ Փաշինյանն այցելել է Եռաբլուր

Մենք պարտավոր ենք հաղթել. ՀՀ նախագահի ուղերձը Հաղթանակի և խաղաղության տոնի առթիվ

Շուշին այսօր էլ պիտի լինի հայկական վերածննդի կարևորագույն խորհրդանիշներից մեկը. Արարատ Միրզոյան

Ֆիորին France 3-ի եթերում չկարողացավ զսպել հուզմունքը Ազնավուրի «Քեզ համար Հայաստան» երգի կատարման ժամանակ (տեսանյութ)

Աննա Հակոբյանն այցելել է անմահացած ժամկետային զինծառայող Վահան Աղախանյանի ընտանիքին

Ցավում եմ, որ այս բարձրագույն կոչումը հանձնում եմ ոչ թե անձամբ Կոմանդոսին, այլ Ձեզ, և հանձնում ենք հետմահու. Փաշինյան