«Բնապահպանական ակցիան» նպաստելու է Արցախի՝ «անջատում հանուն փրկության» հարցի լուծմանը․ Վահան Վարդապետյանի դիտարկումները

Բժիշկ, հասարակական գործիչ Վահան Վարդապետյանի կարծիքով՝ Լաչինի միջանցքում Ադրբեջանի կողմից կազմակերպված «բնապահպանական ակցիան» ադրբեջանական կողմի սպասված արդյունքների փոխարեն նպաստելու է Արցախի սուբյեկտայնության բարձրացմանը, միջազգային հանրության կողմից «ինքնորոշում, անջատում հանուն փրկության» հարցի լուծման անխուսափելիության ընկալմանը։

Վարդապետյանի հոդվածն ամբողջությամբ ներկայացնում ենք ստորև.

Միջազգային հանրության արձագանքը շատ հստակ է. «Լաչինի միջանցքը պետք է անհապաղ բացվի, և գազամատակարարումը վերականգնվի»: Դատապարտող կոչով հանդես են եկել ԱՄՆ-ը, Եվրամիությունը, Ֆրանսիան, Կանադան... վստահաբար կմիանան շատ այլ երկրներ ու միջազգային կազմակերպություններ։ Ուշացումով հայտարարությամբ հանդես եկած ՌԴ ԱԳՆ ներկայացուցիչ Զախարովան հայտարարեց, որ «ռուս խաղաղապահները կատարում են իրենց առջև դրված խնդիրը»: Տարածաշրջանի հիմնական դերակատարի և եռակողմ համաձայնության գլխավոր կողմի արձագանքը, որը նաև իր հեղինակած համաձայնագրի վեցերորդ կետով իր խաղաղապահ զորախմբի միջոցով ստանձնել է Լաչինի միջանցքի վերահսկողությունը, առնվազն ուշացած է և ոչ համարժեք։

Հնչել են ՀՀ նախագահի, կառավարության, ԱԺ-ի, ԱԳ նախարարության հրատապ հայտարարությունները, որոնք լիարժեքորեն բխում են ստեղծված իրավիճակից։ Նկատելի է դիվանագիտական ակտիվություն, որն ավելի հզոր հնչեղություն կստանա դիվանագիտական բոլոր կառույցների, սփյուռքահայ կազմակերպությունների և նրանց բարեկամների, ազդեցիկ անհատների գործուն աջակցությամբ։

Սակայն այս ամենը կլինի արդյունավետ, եթե հաշվի նստենք մի շարք իրողություններ հետ և դրսևորենք դրանք մատուցելու հմտություններ.

Ադրբեջանի վերջին գործողությունները ևս մեկ անգամ և վերջնականապես համոզում են, որ արցախահայությանը սպառնում են հումանիտար աղետն ու ցեղասպանության վտանգը, ուստի Արցախի կարգավիճակի քննարկումը առավել քան հրատապ է, և այն անորոշ ժամկետով հետաձգելու ռուսական առաջարկն ակնհայտորեն հանգեցնելու է Արցախի հայաթափմանն ու կորստին։

Ռուսական խաղաղապահ առաքելությունը, զուրկ լինելով միջազգային մանդատից, որերորդ անգամ «չկարողանալով» զսպել ադրբեջանական սադրանքները, իր վերահսկողության տարածքում հանգեցնելով հայկական կողմի դիրքերի ու մարդկային կորուստների, կենսական անհրաժեշտություն է առաջանում միջազգային հանրության քննարկմանը դնել ՄԱԿ-ի մանդատով օժտված միջազգային խաղաղապահ առաքելության հարցը։ Դա նաև կկանխի ադրբեջանական դիվանագիտության շանտաժի և կեղծիքների հնարավորությունը, թե իբր իրենք են դեմ ռուսական խաղաղապահ առաքելության առկայությանը՝ ի տարբերություն հայկական կողմի։

․ Միջազգային հանրությանը պետք է ընկալելի լինի, որ ադրբեջանական կողմը առհասարակ դեմ է խաղաղապահ առաքելությանը, իսկ դրա անխուսափելիության դեպքում իր համար ամենաձեռնտուն ռուսական խաղաղապահների առկայությունն է։

․ Հայանպաստ սպասելիքներ չպետք է ունենալ մեզ պարտության պարտադրած և միջանցք պոկելու ամենաշահագրգիռ կողմերից:

․ Վերջապես պետք է ընդունել, որ ՌԴ շահերը պատմական այս ժամանակահատվածում համընկնում են թուրք-ադրբեջանական շահերին և հանգեցնում մեզ համար ցավալի կորուստների։

․ Ոչ թե նեղանալ ու զարմանալ, թե ինչպես կարելի է «մեզ նման մինչև վերջ նվիրված ու հավատարիմ դաշնակցին» չգնահատել ու «գցել», այլ ընդամենը իրատեսորեն գնահատել մեր և մնացյալ աշխարհի (ԱՄՆ, Եվրոպա, Իրան Հնդկաստան, Չինաստան) համընկնող շահերը։

․ Եթե մինչև այսօր ցուցաբերել ենք արդարացված զգուշավորություն և իրավացիորեն վտանգավոր համարել ՀԱՊԿ-ից դուրս մեր գոյությունը, ապա այսօր աշխարհաքաղաքական բացարձակ նոր իրողությունների շեմին շարունակել զգուշավորությունը և հապաղել, նշանակում է համակերպվել ծանր կորուստների հետ և մերժել ու զրկվել ակնկալվող աջակցությունից ու ապագայի հնարավորություններից:

․ Վերջին իրադարձությունները ապացուցում են, որ Եվրամիության դիտորդական գործունեության կասեցման հարցը հրատապ վերանայելու կարիք ունի: