2008թ.-ին պետական պարտքն ավելի շատ էր աճել, քան 2020-ին` պատերազմի եւ կորոնավիրուսի պայմաններում. պատգամավոր

Հայաստանի պետական պարտքը 2021 թվականի մարտի 31-ի դրությամբ կազմել է 8 մլրդ 652 մլն դոլար: Այն շուրջ 690 մլն դոլարով ավելի է 2020 թ. տարեվերջի ցուցանիշից:

Մինչ հեղափոխությունը ՀՀ արտաքին պարտքը հասնում էր 7 մլրդ դոլարի եւ փաստորեն այս շուրջ 3 տարիներին այդ պարտքն աճել է եւ այս տարվա վերջում կանխատեսվում է, որ կհասնի 9 մլրդ դոլարի:

Իհարկե, այս առումով պետք է հաշվի առնել, որ 2020 թվականը ճգնաժամային տարի էր, ինչի պատճառով պետությունն ավելի քիչ եկամուտ է ստացել, բայց միեւնույն ժամանակ ավելի շատ ծախս է իրականացրել:

Նշենք, որ «Պետական պարտքի մասին» օրենքը սահմանում է, որ յուրաքանչյուր տարվա դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ Կառավարության պարտքի եւ Հայաստանի Հանրապետության համախառն ներքին արդյունքի հարաբերակցության սահմանային շեմը 60 տոկոս է։ Նախորդ տարի ճգնաժամային իրավիճակով պայմանավորված՝ պարտքը ՀՆԱ-ի նկատմամբ հասել է 63.5 տոկոսի, եւ Կառավարությունը փորձելու է այս տարի այն նվազեցնել հնարավորինս:

ՀՀ Ազգային ժողովի «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր, տնտեսագետ Արտակ Մանուկյանի կարծիքով՝ ոչ թե կարեւոր է պետական պարտքի չափը, այլ դրա եւ ՀՆԱ-ի հարաբերակցությունը:

«Մեր պետական բյուջեն մշտապես եղել է դեֆիցիտային, թե՛ մինչեւ պատերազմը, թե՛ նաեւ պատերազմից հետո՝ պայմանավորված Արցախում հավելյալ սոցիալական խնդիրներով: Այս առումով մենք ժառանգել ենք մեծ ենթակառուցվածքներ, որոնք բավականաչափ «մաշված» են»,- նշեց Մանուկյանը:

Նա ընդգծեց՝ 2018- 2020 թթ. ենթակառուցվածքների վերականգնմանը միտված քայլեր են եղել:

Պատգամավորի խոսքով՝ պետական պարտքի մեջ Կառավարության պարտքը կազմում է 8.1 մլրդ դոլար: Նա լուրջ ձեռքբերում է համարում այն, որ Կառավարության պարտքի մեջ 2019 թվականին ներքին ռեսուրսներից գեներացվող պարտքի մասնաբաժինն էականորեն ավելացել էր, ինչը խոսում է վստահության մասին:

«2020 թ. համավարակի եւ պատերազմի պատճառով պարտքային բեռի էլ ավելի մեծ չափով կարիք առաջացավ, չնայած արդեն բյուջեն դեֆիցիտային էր: Ողջ աշխարհում հատկապես զարգացող երկրների համար բավականաչափ ընդլայնվել են պետական պարտք-ՀՆԱ սահմանաչափերը: ԵՄ-ն էլ է քննարկում, որպեսզի այդ ցուցանիշը վերանայվի»,- ներկայացրեց նա:

Հարցին՝ նախկին իշխանություններն էլ էին պետական պարտք կուտակել, ներկաներն էլ, որքանո՞վ են դրանք համեմատելի, Մանուկյանը պատասխանեց, որ ՀՀ-ն ունի բավականաչափ մեծ ծախսային ուղղություններ, բայց դրան զուգընթաց՝ այն եկամուտները, որոնք հավաքագրվում են՝ ամբողջությամբ այդ ծախսերը չեն կարող փակել:

«Դաշտում «փորձագետների» պակաս չկա, նրանք կարող են բացել, 2008 թվականի միջազգային ֆինանսական ճգնաժամի ցուցանիշները ստուգել: ՀՀ արտաքին պարտքի ցուցանիշն այդ ժամանակ 18.5 տոկոսով աճեց ու ՀՀ-ն աշխարհում 3-րդ վատագույն տնտեսական անկումը գրանցեց»,- ասաց նա:

Պատգամավորն ընդգծեց՝ ներկա իրավիճակում՝ շատ ավելի ուժեղ ճնշումների ֆոնին պետական պարտքն ավելացել է 13.6 տոկոսով ու դրան զուգընթաց տնտեսական անկումը եղել է 7.6 տոկոս. «Այսինքն միջոցների ծախսման եւ կառավարման արդյունավետության առումով, կարծում եմ, սա ցցուն ապացույց է: Մեր ընդդիմադիր գործընկերները ասում էին՝ հարկային համաներում արեք, բայց 2008-ի մեծ ճգնաժամի ժամանակ լուռ էին: Այդ ժամանակ ինչ-ինչ «հետագծեր» ունեցող ձեռնարկություններն են աջակցություն ստացել, բայց մասշտաբային միջոցառումներ չեն իրականացվել, որ հանրության մեծամասնությունն օգտվի»:

Մանուկյանի խոսքով՝ կորոնավիրուսն ու պատերազմը շատ ավելի մեծ ազդեցություն ունենալով ՀՀ տնտեսության վրա՝ հանգեցրել են նրան, որ Կառավարությունն ավելի արդյունավետ է ծախսել ներգրաված միջոցները, քան պակաս ցնցում առաջացրած 2008-ի ճգնաժամի ժամանակ:

Հարցին՝ տարեվերջին պետական պարտքը կհասնի 9 մլրդ դոլարի, ՀՀ-ն այն էականորեն մեղմելու խնդիր չի՞ դնում իր առաջ, նա պատասխանեց, որ Կառավարությունն ունի պետական պարտքի կառավարման ռազմավարություն, եւ այն ներդրումները, որոնք ուղղվում են ենթակառուցվածքներին՝ բերելու են նրան, որ տնտեսությունն ավելի մեծանա, ավելի շատ եկամուտ ստանա, ինչի հաշվին պարտքային բեռը կկարողանան նվազեցնել:

«Բայց գայթակղությունների մեջ չընկնենք, որովհետեւ կորոնավիրուսի պատճառով մի շարք երկրներ վերանայում են իրենց նախկին բյուջետային կանոններն ու սահմանաչափերը արտաքին միջոցների ներգրավման: Օրինակ՝ կան չնախատեսված ծախսեր, կորոնավիրուսի պարտադրած վերազինումները, կեցության ծախսերը չնախատեսված ծախսեր են, եւ դրանք պետք է ինչ-որ աղբյուրի միջոցով ֆինանսավորել: Բոլոր երկրներն այս մարտահրավերներից ելնելով՝ փորձում են դրսի շուկաներից միջոցներ ներգրավել»,- ասաց պատգամավորը:

Տնտեսագետ Արզուման Հակոբյանը ՀԺ-ի հետ զրույցում նշեց, որ եթե կա պարտք տվող մեր երկրին, ապա պարտք վերցնելը երբեք վնաս չէ, եթե այն նպատակային է օգտագործվում:

«Օրինակ՝ մի 2 տարի առաջ ԱՄՆ-ի պետական պարտքը ՀՆԱ-ի նկատմամբ 112 տոկոս էր հասել: Եթե տնտեսությունն աշխատում է, երկրին ճանաչում են, վստահում են, այդ դեպքում պարտք վերցնելը նպատակային օգտագործելու տեսանկյունից ոչ մի վատ հետեւանք չի կարող ունենալ»,- ասաց նա:

Հակոբյանը ոչ մի խնդիր չի տեսնում պետական պարտքի աճելու հարցում. «Եթե պարտքը վերցնում ես, անարդյունավետ փոշիացնում ես, դա է վտանգավոր: Բայց եթե պարտքը վերցնում ես տնտեսության զարգացման համար՝ դա շատ օգտակար է»:

Հարցին՝ ներկայումս ՀՀ կառավարությունն արդյունավե՞տ է օգտագործում այն գումարները, որը պարտք է վերցնում, տնտեսագետը պատասխանեց, որ 2018 թվականից հետո ինչպես միջազգային պարտատերերն են բարձր գնահատում ՀՀ վճարունակությունը, այնպես էլ ինքն է բարձր գնահատում. «Մենք հետպատերազմական վիճակում գտնվող երկիր ենք, թեկուզ պետական պարտքը ՀՆԱ-ի 100 տոկոսից էլ անցնի՝ ես ոչ մի ռիսկ ու վտանգ չեմ տեսնի: Ես տեսնում եմ, որ դա չի փոշիացվում, չի մսխվում, դա օգտագործվում է տնտեսության, բանակի վերականգնման նպատակներով»: Հակոբյանի կարծիքով՝ նախորդ եւ ներկա իշխանությունների վերցրած պարտքերը համեմատելի չեն. «Ե՛վ նպատակի, ե՛ւ արդյունավետության տեսանկյունից համեմատելի չեն: Ներկա իշխանությունների վերցրած պարտքի նպատակներն ու արդյունավետությունը անզեն աչքով էլ անգամ տեսանելի է, եւ անգամ ոչ մասնագետը կարող է նշել, թե ինչու է վերցվել, որտեղ է ծախսվել, իսկ նախկինում վերցրած 7 մլրդ դոլարը չգիտենք, թե ինչպես է ձեւավորվել, ինչ նպատակներով է օգտագործվել»:

Ըստ նրա՝ ո՛չ ռիսկայնություն կա վերջին տարիներին վերցված պարտքի մեջ, ո՛չ էլ աննպատակայնություն: Տնտեսագետն ընդգծեց՝ պետական պարտքը, եթե վերադարձելիության, վճարելիության ռիսկեր չունի, ապա դա տնտեսագիտական տեսանկյունից շատ օգտակար է, եւ այն պետք է վերցնել:

Տպել
570 դիտում

Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը օրեր առաջ հանդիպել է Սերժ Սարգսյանին եւ առաջարկել ՀԱԿ-ՀՀԿ դաշինք ստեղծել

Ոչ նախկիններին ենք սպասարկել, ոչ ներկաներին ենք սպասարկում, ոչ էլ ապագաներին ենք սպասարկելու. Վազգեն Ռշտունի

Գեղամ Հովեյանը ընտրվեց Հաշվեքննիչ պալատի անդամ

Տեղի է ունեցել Անասնաբույժների ազգային ասոցիացիայի տարեկան հաշվետու ժողովը

Վերականգնվում է Մ-1-Ներքին Սասնաշեն-Մեծաձոր մոտ 9.8 կմ երկարությամբ ճանապարհահատվածը

Արմեն Սարգսյանը հյուրընկալել է Հայրենական մեծ պատերազմի մի խումբ վետերանների

Ունեմ հիմքեր կարծելու՝ սա միջամտություն է իմ ազատությանը. դատավորը՝ իր դեմ հարուցված կարգապահական վարույթի մասին

Մանկապարտեզներում սահմանափակումները հանվում են. նախարարի հրամանն ուժի մեջ կմտնի վաղվանից

Ցուցակների 1-ին համարների միջև հեռուստաբանավեճը պարտադիր կլինի. այլ կարևոր փոփոխություններ ևս «Ընտրական օրենսգրքում» կան

Սակրավորներն այսօր աշխատում են Ստեփանակերտի և Մարտունիի տարածքներում. պայթեցումներ կլինեն այլ համայնքներում

Ուժեղ իմունային համակարգը կարևոր է. Դավիթ Բաբայանը պատվաստվել է կորոնավիրուսի դեմ

Վերականգնվում է Ներքին Սասնաշեն-Մեծաձոր մոտ 9.8 կմ երկարությամբ ճանապարհահատվածը. Պապիկյան

Օրիգինալն է, այնքան էլ ծանր չէ, ես եմ բերել. Արամ Խաչատրյանի հետմահու դիմակն արդեն Երեւանում է՝ իր տուն-թանգարանում

Կոմանդոսի ողջ կյանքը հայրենիքին անմնացորդ նվիրվելու օրինակ էր. նախագահն ընդունել է նրա անվամբ ՀԿ-ի նախագահին

Դեռահասների շրջանում կախվածությունների թվի ավելացումը անհանգստացնող է. դասընթացներ Երևանի դպրոցներում

Հակամարտությունից տուժած Հայաստանում գտնվող ընտանիքները կստանան Համաշխարհային բանկի աջակցությունը

Պատգամավորները ԱԺ-ում պատվաստվում են կորոնավիրուսի դեմ

Պատերազմից հետո անհրաժեշտ է փոխել մոտեցումները գյուղատնտեսական ոլորտի խնդիրների լուծման նկատմամբ. ԱՀ նախագահ

Բարի ճանապարհ եմ մաղթում, իրենք ինձ կհետաքրքրեն, երբ իմ լիազորությունների տիրույթում հայտնվեն. Դավթյանը՝ Վանեցյանի մասին

Այսօր ու առաջիկա օրերին անձրևն ու ամպրոպը կշարունակվեն. հնարավոր է կարկուտ

Ձերբակալվել է «օրենքով գողի»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձ. դատախազություն

Համայնքներում կարող են ծառայողական Range Rover կամ Lexus գնել, ոչ ոք չի կարող ասել՝ ինչո՞ւ ես գնել. Գեղամ Հովեյան

Կանադայի ԱԳՆ-ն երկրորդ անգամ կոչ է անում Ադրբեջանին ազատ արձակել բոլոր հայ գերիներին

Սյունիքի դեպքերով քաղաքական որոշումը բացառված է. ամեն ինչ տեղի է ունեցել հրապարակային, կարող են նայել. գլխավոր դատախազ

Հայտնաբերվել է Ադրբեջանի ՊՆ-ի հետ կապ ունեցող մեծ ֆեյքերի խումբ. ոչնչացվել են հարյուրավոր կեղծ էջեր

Ի՞նչ ազդեցություն են ունեցել պատերազմի վրա լրտեսության դեպքերը, քանի գործ կա հարուցված. գլխավոր դատախազի պարզաբանումները

Ֆրանսիան կոչ է անում անհապաղ ազատ արձակել Ադրբեջանում պահվող բոլոր հայ գերիներին

Երևանում ծննդաբերությունից հետո ծննդկան է մահացել

Նիկոլ Փաշինյանը պատվիրակություն է գործուղել Ստավրոպոլ

ՊԵԿ-ը հրապարակել է զբոսաշրջության և առևտրի վերաբերյալ հարկային ուղեցույցներ

«Հայաստանն այն երկիրն է, որտեղ մենք գտնում ենք ճիշտ գործընկերներ»,- Հուիբ-Յան դը Ռույթեր:

Խորհրդարանը քննարկում է Հաշվեքննիչ պալատի անդամի թեկնածուի ընտրության հարցը. ի՞նչ կենսագրություն ունի նա

Դպրոցի տնօրենը կընտրվի կառավարման խորհրդի ձայների առնվազն երկու երրորդով. նոր նախագծի հանրային քննարկում

ՍԴ-ի անդամները Սահմանադրությանը ծառայելու փոխարեն իրենց ծառայեցրին սահմանադրական կարգի տապալմանը․ Բաբաջանյան (տեսանյութ)

Աբովյան պուրակից դեպի Մյասնիկյան պողոտա տանող թունելը վաղը 9 ժամով փակ է լինելու

Իսպանիայի ազգային գրադարանից անհետացել է Գալիլեո Գալիլեյի 5 գիրք

Հայաստան-Լատվիա բարեկամական խմբի ղեկավարը շնորհակալություն հայտնեց Հայոց ցեղասպանության ճանաչման համար

«Չարի վերջը» հեքիաթը և արդարադատությունը. Գևորգ Պապոյանն իր ելույթը սկսեց հեքիաթով (տեսանյութ)

Հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության 356 նոր դեպք. դարձյալ բարձր է մահերի մեկօրյա ցուցանիշը

Գյումրիում COVID19-ի դեմ պատվաստումներ իրականացնող շարժական կլինիկան կսկսի գործել այսօրվանից