Եվրահանաձնաժողովն իրավական գործընթաց է սկսում Մեծ Բրիտանիայի դեմ՝ Brexit-ի պայմանավորվածությունների խախտման համար

Եվրահանձնաժողովը դատական գործընթաց է սկսել Մեծ Բրիտանիայի դեմ՝ Եվրամիությունից Թագավորության անջատման մասին համաձայնագիրը  (Brexit) խախտելու համար: Այս մասին ասվում է ԵՀ-ի հայտարարության մեջ, որը տարածվել է մարտի 15-ին, Բրյուսելում:

«Եվրահանձնաժողովն այսօր պաշտոնական ծանուցագրով նամակ է ուղարկել Միացյալ Թագավորությանը ՝ Իռլանդիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի վերաբերյալ արձանագրության հիմնական դրույթները խախտելու, ինչպես նաև ԵՄ-ից դուրս գալու պայմանագրին համապատասխան բարեխղճության պարտավորության համար»-նշել է ԵՀ-ն ՝ շեշտելով, որ այս նամակի ուղարկումը նշանակում է իրավական գործընթացի սկիզբ:

Փաստաթղթում ասվում է, որ ուղարկված նամակին պատասխանելու համար Լոնդոնին տրվում է ուղիղ մեկ ամիս ժամանակ: «Նամակով Միացյալ Թագավորությանը խնդրում է արագ շտկող գործողություններ ձեռնարկել` արձանագրությանը համապատասխանությունը վերականգնելու համար: Միացյալ Թագավորությունը մեկ ամիս ժամանակ ունի՝  նամակին արձագանքելու և պատասխան գործողությունների կիրառման համար», - ասվում է տեքստում:

Բացի այդ, ԵՀ նախագահի տեղակալ Մարոս Սեֆչովիչը քաղաքական նամակ է ուղարկել Մեծ Բրիտանիայի հատուկ նշանակումների նախարարի տեղակալ Դեյվիդ Ֆրոստին, որում «հորդորում է թագավորությանը շտկել և զերծ մնալ 2021 թվականի մարտի 3-ին և 4-ին հրապարակված հայտարարություններն ու ուղեցույցները գործնականում կիրառելուց»: Նշվում է, որ Եվրամիությունից դուրս գալուց հետո Մեծ Բրիտանիայի նախաձեռնած  միակողմանի միջոցառումները խախտում են ԵՄ-ից ելքի համաձայնագրի 5-րդ հոդվածով նախատեսված բարեխղճության պարտավորությունը: Նամակը նաև կոչ է անում Միացյալ Թագավորությանը «բարեխղճորեն սկսել երկկողմ խորհրդակցություններ համատեղ կոմիտեում` փոխհամաձայնեցված լուծման հասնելու համար ցանկալի ժամկետում՝  այս ամսվա վերջին »:

Ինչպես բացատրվել է Եվրահանձնաժողովի հայտարարությունում, եթե համապատասխան լուծում չի գտնվի, ԵՄ-ն կարող է վեճը հանձնել պարտադիր արբիտրաժի:

«Ի վերջո, սա կարող է նաև հանգեցնել արբիտրաժային հանձնաժողովի կողմից ֆինանսական պատժամիջոցների կիրառմանը: Չվճարելու կամ պարտավորությունները համառորեն չկատարելու դեպքում ԵՄ-ն կարող է կասեցնել պայմանագրով նախատեսված իր պարտավորությունները (բացառությամբ պայմանագրի քաղաքացիների «իրավունքներ» հատվածի )  կամ առևտրի և համագործակցության համաձայնագրի 24 (4) հոդվածի համաձայն, մասնավորապես ՝ Մեծ Բրիտանիայից ապրանքների ներմուծման համար սակագներ մտցնելով », - ասվում է փաստաթղթում:

Խնդրի էությունը նրանում է, որ Միացյալ Թագավորության կառավարությունը միակողմանիորեն երկարաձգել է արտոնյալ ժամանակահատվածը մարտի 3-4-ից մինչև հոկտեմբերի 1-ը Միացյալ Թագավորության այլ մասերից Հյուսիսային Իռլանդիա ուղարկվող որոշ ապրանքների համար, որոնք նախատեսված են ներմուծվել Հյուսիսային Իռլանդիայի արձանագրությամբ ՝ Եվրամիությունից դուրս գալու համաձայնագրի  դրույթների համաձայն: Ի սկզբանե, ԵՄ-ի հետ բրիտանական համաձայնագիրը ենթադրում էր, որ արտոնյալ ժամանակահատվածը, որը թույլ է տալիս Մեծ Բրիտանիայի մատակարարներին խուսափել մաքսային բուսասանիտարական հավաստագրերի տրամադրումից Ուլսթեր ապրանքներ առաքելու համար, տևելու էր մինչև ապրիլի 1-ը:

Մեծ Բրիտանիայի կառավարությունը հարկադրված էր փոխել պայմանագրի պայմանները գործարարների ճնշման ներքո, որոնք նախազգուշացնում էին ապրանքների մատակարարման հնարավոր ընդհատման մասին `հաշվի առնելով մաքսային հայտարարագրերը լրացնելու և լրացուցիչ ստուգումներ անցնելու անհրաժեշտությունը, ինչը ապագայում սպառնում էր դատար թողնել խանութների դարակաշարերը:

Անցյալ տարվա դեկտեմբերին ԵՄ-ի և Մեծ Բրիտանիայի միջև առևտրային համաձայնագրի համաձայն, Հյուսիսային Իռլանդիան, որը ԵՄ-ն թողել է Միացյալ Թագավորության կազմում, մնացել է ԵՄ մաքսային տարածքի մաս: Այս երկակի կարգավիճակը թույլ էր տալիս խուսափել Ուլսթերի և Իռլանդիայի միջև սահմանի առաջացումից, բայց պահանջում էր հսկիչ ընթացակարգերի ներդրում Միացյալ Թագավորության այլ մասերից դեպի Հյուսիսային Իռլանդիա որոշակի ապրանքների տեղափոխման համար:

Եվրամիությունում բրիտանական իշխանությունների կողմից ընդունված որոշումը բուռն քննադատության է ենթարկվել: Շեֆչովիչը անմիջապես մեղադրել է Լոնդոնին Brexit- ի համաձայնագրի կետերը խախտելու մեջ:

Մեծ Բրիտանիան ԵՄ-ից դուրս է եկել 2020 թվականի փետրվարի 1-ի գիշերը: 2021 թվականի հունվարի 1-ին լրացավ Brexit- ի անցումային շրջանը, որի ընթացքում Միացյալ Թագավորությունը ենթակա էր եվրոպական բոլոր կանոնակարգերին