Ձեթի եւ շաքարավազի գները նոյեմբերին 20 տոկոսից ավելի աճ են արձանագրել․ որն է պատճառը

Ամանորին ընդառաջ որոշ ապրանքատեսակներ էականորեն թանկացել են։ Փաստն արձանագրում են ոչ միայն քաղաքացիները, այլեւ պետական համապատասխան գերատեսչությունը։

ՀՀ վիճակագրական կոմիտեն օրեր առաջ հրապարակել է 2020թ. հունվար-նոյեմբեր ամիսների սպառողական գների ինդեքսը, ըստ որի՝ այս ժամանակահատվածում նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ գնաճը կազմել է 1%, իսկ միայն նոյեմբերին 2019-ի նոյեմբերի համեմատ՝ 1.6%։ Սրանք թվեր են, որոնք տեղավորվում են տարվա կտրվածքով հնարավոր գնաճի մինչեւ 4 տոկոսի մեջ։ Բայց, այնուամենայնիվ, որոշ առաջնային ապրանքատեսակների առումով արձանագրվել է երկնիշ թվով գնաճ։ Այդ ապրանքներից են ձեթը, որի գինն այս տարվա նոյեմբերին 2019-ի նույն ամսվա համեմատ աճել է 20.9 տոկոսով, շաքարավազը դարձյալ նույն ամիսների համեմատությամբ աճել է 26.6 տոկոսով։ Ոչ առաջնային, սակայն լայն սպառման ապրանքներից ծխախոտի եւ ալկոհոլային խմիչքների գնաճը նոյեմբերին կազմել է 10.2%։ Ձվի գինն աճել է 6%-ով։ Այս ամենի ֆոնին բանջարեղենի գնի 9.5% գնանկում է արձանագրվել։ Վերջին օրերին քաղաքացիները բարձրաձայնում են նաեւ ԱԳԼՃԿ-ներում եւ բենզալցակայաններում 10-20 դրամի չափով բենզինի եւ գազի թանկացման մասին։ Չնայած դրան՝ բենզինի գինը նախորդ տարվա նոյեմբերի համեմատ, ըստ ՎԿ-ի տվյալների, գնանկում է արձանագրել 13.9 տոկոսով։

ՀՀ տնտեսական մրցակցության պաշտպանության պետական հանձնաժողովից մեկնաբանելով գների բարձրացումը՝ ՀԺ-ին հայտնեցին. «Հանձնաժողովը գնային քաղաքականության կարգավորման գործառույթ չի իրականացնում եւ վերահսկողություն է իրականացնում տնտեսվարող սուբյեկտների գնային քաղաքականության նկատմամբ միայն այն պարագայում, երբ առկա են հնարավոր գերիշխող դիրքի չարաշահման կամ հակամրցակցային համաձայնության դրսեւորման երեւույթներ։ Եթե լինեն գերիշխող դիրք ունեցող տնտեսավարողների կողմից գների բարձրացման հիմքեր, ապա ՏՄՊՊՀ-ն համապատասխան քայլեր կձեռնարկի։ ՀՀ ՏՄՊՊՀ-ն շուկայում մոնիթորինգ է իրականացնում, որի արդյունքների վերաբերյալ կտեղեկացնենք աշխատանքները ամփոփելուն պես»։

Թանկացումների վերաբերյալ ՀԺ-ն զրուցել է տնտեսագետ, ՀՊՏՀ վիճակագրության ամբիոնի վարիչ Արմեն Քթոյանի հետ։

- Պարո՛ն Քթոյան, նոյեմբերին 2019-ի նոյեմբերի համեմատ մի շարք առաջնային օգտագործման ապրանքատեսակներ՝ ձեթ, ձու, շաքարավազ, էականորեն թանկացել են։ Ինչո՞վ է սա պայմանավորված։

- Կարելի է ենթադրել, որ դա մի քանի ասպեկտ ունի։ Առաջին հերթին մենք համավարակային սահմանափակումների պայմաններում ունեինք պահանջարկի նվազում, ու չի բացառվում, որ սկզբնական շրջանում սպառողները որոշ պաշարներ էին կուտակել, իսկ հիմա այդ պաշարների սպառմամբ պայմանավորված՝ պահանջարկն ավելացել է, եւ դա որոշ գնաճային ճնշումներ է ստեղծում։ Մյուս ասպեկտը, քանի որ ձեր նշած ապրանքատեսակները ներմուծվող են, եւ արժութային շուկայում դրամի թուլացումն իր ազդեցությունն ունի ներմուծվող ապրանքների գների ավելացման վրա, չի բացառվում, որ ներմուծողները իրենց ապահովագրում են այս հնարավոր ռիսկերից։ Պարզ է՝ այն, ինչը հիմա վաճառվում է, ավելի վաղ ձեռք բերված խմբաքանակներ են ավելի ցածր փոխարժեքով։ Բայց հիմա փորձում են իրենց ապահովագրել ապագա անկայունության հնարավոր ռիսկերից։

- Վերջին օրերին բենզինի եւ ավտոմեքենայի գազի գնի որոշակի թանկացում է նկատվում։ Ո՞րն է դրա պատճառը։

- Դա կարելի է դարձյալ նույն պատճառով պայմանավորել։ Փոխարժեքի ավելացումը բերում է նրան, որ ներմուծումը թանկանում է, արտահանումը՝ էժանանում։ Բոլոր այն ապրանքատեսակները, որոնք ներմուծվող են մեզ մոտ, եւ տեղում այդ ապրանքների փոխարինիչներ չկան կամ մրցակցություն չկա, այդտեղ գնաճային որոշակի դրսեւորումներ են լինում։ Նույն բենզինի կամ դիզվառելիքի շուկայում նույնիսկ որոշակի աճի պայմաններում, եթե երկարաժամկետ կտրվածքով ենք դիտարկում, մենք դեռեւս գտնվում ենք վառելիքի գնի նվազման ընդհանուր միտումների մեջ։ Այս աճի պայմաններում բենզինի, դիզվառելիքի գների մակարդակն ավելի ցածր է, քան վերջին 5 տարվա կտրվածքով միջին գները։

- Աշխարհում ինչպիսի՞ միտումներ կան առաջնային օգտագործման ապրանքների գների։

- Այն երկրներում, որտեղ կա ակտիվ մրցակցություն, գնաճի մակարդակն ընդհանուր առմամբ ցածր է։ Հիմնականում, եթե Եվրամիության երկրներում նայենք, այդտեղ տարեկան գնաճը չի գերազանցում 1 տոկոսը։ Այն երկրներում, որտեղ մրցակցության խնդիրներ կան եւ անկատար ինստիտուտներ, այդտեղ գնաճը 2, 3, 5 եւ ավելի բարձր տոկոս է կազմում։ Նույնիսկ ձեր նշած ապրանքատեսակների թանկացման ֆոնին Հայաստանի ընդհանուր գնաճային ֆոնը մնում է ցածր, եւ գների մակարդակը համեմատաբար ցածր միջակայքում է գտնվում, եթե նոյեմբերը նոյեմբերի հետ համեմատենք։ Մենք վերջին տարիներին խոսում ենք այն մասին, որ գնաճի ընդհանուր մակարդակը Հայաստանում էականորեն ցածր է, եւ ավելի գերիշխող են այն գործոնները, որոնք նպաստում են գների նվազմանը, եւ այդ ցածր գնաճային ֆոնը դեռեւս շարունակվում է պահպանվել։

Պետք է նկատի ունենալ, որ, այո՛, այս կարգի փոփոխություններ մեզ մոտ ինտենսիվորեն կլինեն, քանի որ շուկայում կան գերիշխող խաղացողներ, կամ 1-2 շուկայից է ներմուծում իրականացվում, ինչն էլ կարող է հանգեցնել գների ավելացման։ Պետք է ներմուծման աղբյուրների բազմազանեցում լինի՝ ըստ երկրների, տարածաշրջանների։ Նաեւ լոգիստիկ խնդիրներ կան։ Իմ կարծիքով՝ ավելի կարեւոր է ընդհանուր գնաճին նպաստող գործոնները կառավարելիության տիրույթում պահելը։ Իսկ դրա համար միայն մի ձեւ կա՝ մրցակցությունը զարգացնել, խթանել եւ դիվերսիֆիկացնել ներմուծման աղբյուրները, նաեւ տեղում ավելի էֆեկտիվ, հակամրցակցային քաղաքականություն իրականացնել։ Գաղտնիք չէ, որ այդ ինստիտուտը մեզ մոտ այդքան էլ զարգացած չէ, խոսքը ՏՄՊՊՀ-ին է վերաբերում։

- Այս ամենով հանդերձ՝ Վիճակագրական կոմիտեն 11 ամսվա կտրվածքով արձանագրել է 1, իսկ նոյեմբերը նոյեմբերի համեմատ՝ 1.6 տոկոս գնաճ։ Ի՞նչ մեթոդաբանությամբ է այդ գնաճի ֆոնին ընդհանուր գնաճն այսքան ցածր:

- Հիմնական ապրանքատեսակները մի քանի տասնյակ են, որոնք ձեւավորում են գնաճային զամբյուղը։ Այդ ապրանքատեսակները զամբյուղում ավելի բարձր կշիռ ունեն, եւ դրանց գների կշռված միջին մեծությունը ներկայացում է սպառողական գների մակարդակը։ Հիմա կարող է որոշ ապրանքատեսակների գներն աճեն, շատ ավելի մեծ թվով ապրանքատեսակների գները նվազեն, եւ միջինում այդ աճը կազմի 1 կամ 1.5 տոկոս... Ընդհանուր առմամբ, տարեկան կտրվածքով նոյեմբերը նոյեմբերի համեմատ գնաճային ֆոնը այդքան էլ բարձր չէ։ Այո՛, 1-2 ամսվա կտրվածքով կարող է ինչ-որ ապրանքատեսակների կտրուկ աճի դրսեւորում լինել, բայց տարվա կտրվածքով այդ աճը տարրալուծվելու է նախորդ ամիսներին արձանագրված, ենթադրենք, գնանկմամբ։ Օրինակ՝ բենզինի դեպքում վերջին 2-2.5 տարվա ընթացքում գնանկում է արձանագրվել, եւ հիմա, եթե նույնիսկ գների աճ է արձանագրվում, այս պահին այն ավելի ցածր է, քան այն ժամանակ էր։

Տպել
701 դիտում

Վստրեչի Ապերը 2 միլիոն դրամ գրավով ազատ է արձակվել. դատախազությունը բողոք է ներկայացրել

Գիլոյանը Սոֆիայում քննարկել է Տոկիոյի Օլիմպիական խաղերի մրցավարական կազմում Հայաստանից ներկայացուցիչ ունենալու հարցը

Հայաստանի բացառիկ կենդանական աշխարհը․ գորշ արջերը՝ Վայոց ձորում (լուսանկարներ)

Արսեն Զախարյանն ընդգրկվել է Ռուսաստանի հավաքականի ընդլայնված ցուցակում

Ծեծկռտուքի դեպքով ձերբակալվել են Կենտրոնի փոխթաղապետն ու գլխավոր մասնագետը

Բաղրամյան պողոտայից բերման ենթարկված Աչաջուրի բնակչի մոտ կանեփի նմանվող զանգված է հայտնաբերվել (տեսանյութ)

Գիտակրթական ոլորտում հայ-ռուսական համագործակցությունը մեծ ներուժ ունի. Արմեն Սարգսյանն այցելել է Լոմոնոսովի համալսարան

Վրաստանի վարչապետ Իրակլի Ղարիբաշվիլին Հայաստանում կհանդիպի Նիկոլ Փաշինյանի հետ. օրակարգը հայտնի է

Ուկրաինական Ռադան դավաճանության մեղադրանքներ է առաջադրել պատգամավորներ Վիկտոր Մեդվեդչուկի և Տարաս Կոզակի դեմ

Արման Թաթոյանը ցավակցել է ՌԴ ՄԻ դաշնային հանձնակատարին՝ Կազանում տեղի ունեցած ողբերգական դեպքի հետ կապված

Հատկապես ծանր է գիտակցումը, որ հրեշավոր հարձակումը կատարվել է դպրոցում. Արմեն Գրիգորյանը ցավակցական հեռագիր է հղել

ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը ցավակցական հեռագիր է հղել ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինին Կազանի ողբերգության կապակցությամբ

Ամենայն հայոց կաթողիկոսն իր ցավակցություններն է հղել Կազանի ողբերգության կապակցությամբ

Առցանց ապառիկ գնումներ ՎՏԲ-Հայաստան Բանկի և «ԻԴԵԱԼ համակարգ»-ի միջոցով

Թուրքիայում հակաիսրայելական ցույցերով խախտվել են հակահամաճարակային սահմանափակումները

Արցախի ՄԻՊ-ը մասնակցել է Եվրոպական խորհրդարանի պատգամավորների կողմից կազմակերպված առցանց համաժողովին

Իրավիճակը սահմանին կայուն մարտավարական է

Ադրբեջանը փորձում է գերիների վերադարձի պարտավորության չկատարումն արդարացնել անհիմն մեկնաբանություններով. Մանե Գևորգյան

Հունիսին Իրանում կանցկացվեն նախագահի ընտրություններ

Համակարգիչս կոտրեցին, 15 հոգով խփում էին. Կենտրոնի թաղապետարանի ծեծված աշխատակիցը մանրամասներ է հայտնում

Ալիեւը մոռանում է, որ Արցախն Ադրբեջանի տարածք չէ․ Արտակ Բեգլարյանի արձագանքը

Խորապես ցնցված եմ տեղի ունեցած ողբերգության լուրից․ Նիկոլ Փաշինյանը ցավակցական հեռագիր է հղել Վլադիմիր Պուտինին

Ադրբեջանի նախագահի հայատյացություն պարունակող ելույթները Հայաստանի ՄԻՊ-ն ուղարկել է ՄԱԿ, ԵԽ և միջազգային այլ մարմինների

Երևանի տներից մեկում կազմակերպվել են կենդանի պոկեր տեսակի շահումով խաղեր․ պետությանը պատճառվել է 5,5 մլրդ դրամի վնաս

Ընտրության կարգը փոխվում է. տեղամասում գրիչ չի լինի, քվեաթերթիկի կողքի մասում կլինի սեւ նիշ. Մուկուչյանի պարզաբանումները

ԲԴԽ-ն Գագիկ Ջհանգիրյանի գլխավորությամբ աշխատանքային այցով եղել է Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանի նստավայրերում

ԱԺ փոխխոսնակն ու Բուլղարիայի դեսպանն անդրադարձել են Ադրբեջանի հսկողության տակ անցած հուշարձանների պահպանության հարցին

Ռազմագերիների վերադարձի հարցը պետք է լուծվի առանց նախապայմանների. Լավրով

ՊԵԿ նախագահի տեղակալն ընդունել է ԱՄՆ ՄԶԳ հայաստանյան գրասենյակի տնօրենի պաշտոնակատարին

Անահիտ Ավանեսյանը Հյուսիսային պողոտայի պատվաստումային շարժական կայանում ծանոթացել է պատվաստումների գործընթացին

ՀՀ ԱԳՆ-ն ցավակցություն է հայտնել Կազանի դպրոցում տեղի ունեցած ողբերգության կապակցությամբ

Քարոզարշավը կմեկնարկի հունիսի 7-ից. ԿԸՀ-ն հրապարակեց ընտրությունների նախապատրաստման միջոցառումների ժամանակացույցը

Նիկոլ Փաշինյանն այսօր հանդիպում է ունեցել ոչ մարտական պայմաններում մահացած զինծառայողների հարազատների հետ

Այս տարի դիմորդների թիվը նվազել է. օտար լեզու հանձնողները ավելի շատ կլինեն, քան հայոց լեզու հանձնողները

ԿԸՀ-ն նիստ է անցկացնում. օրակարգում արտահերթ ընտրությունների անցկացման միջոցառումների ժամանակացույցը հաստատելու հարցն է

Կայացել է ՌԴ և Ադրբեջանի արտգործնախարարների հանդիպումը

Հարութ, Մուշեղ, Հրաչ. նույն թաղամասում ապրած եւ Արցախյան պատերազմում զոհված երեք հերոսները

Վրաերթի ենթարկված քաղաքացին 7 օր անց հիվանդանոցում մահացել է

Իտալիայում աղջիկը սխալմամբ միանգամից ստացել է COVID-19-ի դեմ վեց դեղաչափ պատվաստանյութ

Ոստիկանները Ձորաղբյուրի առանձնատներից մեկում հրազեն են հայտնաբերել (տեսանյութ)