Անցյալի եւ ապագայի առջեւ

29/11/2020 schedule13:48

Հայաստանն այսօր լրջագույն ճամփաբաժանի առջեւ է կանգնած, ու մենք բոլորս միասին պիտի որոշենք՝ դեպի անցյա՞լ ենք շարժվում, թե՞ դեպի ապագա։ Ընդ որում՝ անցյալին վերադառնալու մասին խոսելիս ամենեւին էլ նկատի չունենք անցյալի քաղաքական ուժերը, նախկին իշխանություններին եւ այլն։ Այդ իմաստով այսօրվա իշխանություններն էլ կարող են դառնալ անցյալ, որովհետեւ ոչ ընդամենը մի քանի ամիս առաջվա վստահության պաշարն ունեն, ոչ հեղափոխության հռչակած բարեփոխումները շարունակելու ռեսուրսն ու կարողությունը, ոչ էլ երկարաժամկետ կամ միջնաժամկետ հեռանկարում իշխանությունն ամրապնդելու շանս։ Խոսքն անցյալին վերադառնալու ավելի լուրջ ու խորքային հավանականության մասին է, որովհետեւ նահանջն ամենուրեք է։

Արցախում վիճակը մոտավորապես այնպիսին է, ինչպիսին 1988-91-ին։ Նույնիսկ շատ ավելի վատ, որովհետեւ թեեւ Հայաստանին կապող միջանցք կա, բայց նախկին ԼՂԻՄ տարածքի մոտ 30 տոկոսն ադրբեջանցիների վերահսկողության տակ է, խաղաղ բնակավայրերն ավերված են, բնակիչները՝ տարհանված, անվտանգության երաշխավորներն էլ ռուս խաղաղապահներն են (Խորհրդային Միության վերջին տարիներին այդ դերը ստանձնել էին ԽՍՀՄ ներքին զորքերը)։ Հայաստանի տնտեսական վիճակը նույնքան ծանր է, որքան այն տարիներին, ու տնտեսական կոլապսի վտանգ կա։ Անգամ հասարակության բարոյահոգեբանական տեսանկյունից ենք վերադարձել այդ տարիների իրավիճակին, որովհետեւ զոհի բարդույթը, որ հազիվ հաղթահարել էինք արցախյան առաջին պատերազմում տարած հաղթանակի շնորհիվ, կրկին վերադառնում է։ Ու նորից հայտնվում ենք ցեղասպանվածի, հայի բախտից ու աշխարհի անարդարությունից դժգոհողի եւ մեզ հերթական անգամ ցեղասպանությունից փրկողի նկատմամբ անսահման երախտագիտության տիրույթում։ Եվ այդ ամենը՝ Ռուսաստանից գրեթե լիակատար կախվածության պայմաններում։

Հիմա մենք ոչ անցյալում ենք, ոչ ապագայում։ Հիմա մենք զրոյական կետում ենք։ Անցյալի իրողություններին վերադառնալը շատից-քչից կանխատեսելի է, առաջ շարժվելը՝ անորոշ ու մի քիչ էլ վախենալու։ Առաջինի դեպքում՝ արտաքին-քաղաքական ու անվտանգային հարցերում լիովին ապավինում ենք բացառապես Ռուսաստանին, նրանք, ի դեպ, Արցախի հայ բնակչության անվտանգությունը նույնպես կապահովեն (դա նաեւ իրենց է պետք), հետո կամաց-կամաց կհարմարվենք նոր իրողություններին, տնտեսական դժվարությունները կհաղթահարենք, քայլ առ քայլ կփորձենք հզորանալ՝ այնքանով, ինչքանով Ռուսաստանը թույլ կտա, մի խոսքով՝ լավից-վատից կգոյատեւենք։

Երկրորդ ճանապարհը շատ ավելի բարդ է, որովհետեւ մեզանից պահանջելու է ուժերի գերլարում, առավելագույն կշռադատվածություն բոլոր հարցերում, բացառիկ պատասխանատվություն՝ ցանկացած որոշում կայացնելիս, հրաժարում բոլոր տեսակի պատրանքներից ու աշխարհաքաղաքական իրողությունների հետ հաշվի նստելու սթափություն, տնտեսության բոլոր ոլորտների, գիտության, կրթության, աշխարհայացքի արմատական փոփոխություններ եւ այլն։ Ու ոչ մի երաշխիք չկա, որ կստացվի։ Հնարավոր է՝ այս անգամ նույնպես ձախողվենք, ինչպես ձախողվել ենք անկախությանը հաջորդած 29 տարիների արդյունքում՝ սկսելով ավելի նպաստավոր պայմաններում։

Բայց մենք այլ տարբերակ չունենք, մենք պիտի կատարենք մեր ընտրությունը։ Ընդ որում՝ միջանկյալ տարբերակներ կամ չկան, կամ կարող են շատ ավելի աղետալի հետեւանքների հանգեցնել, որովհետեւ աշխարհաքաղաքական կենտրոններին «ֆռցնելու» փորձերը սովորաբար հենց այդպես էլ ավարտվում են։ Ու դա պիտի լինի շատ լուրջ ընտրություն՝ առանց էմոցիաների եւ հիմնված բացառապես սթափ հաշվարկների վրա։

Արմեն Բաղդասարյան 

Տպել
884 դիտում

Բ. Սահակյանի նախկին թիկնապահի դին հայտնաբերվել է գլխի հրազենային վնասվածքով, հարուցվել է քրգործ. ԱՀ ՔԿ-ն մանրամասնում է

Հարևանությամբ այնպիսի դղյակներ կան, որ մեր տունը գոմի է նման․ Գագիկ Ջհանգիրյանը ՝ իր ունեցվածքի մասին

Ցավոք, նոր իշխանության եկած ուժը դատական համակարգի զտման ուղղությամբ գործնական քայլեր չի արել. Ջհանգիրյան (տեսանյութ)

Դատարանը մերժեց Քոչարյանի գործով Արթուր Դավթյանին եւ մյուս դատախազներին հայտնված բացարկի միջնորդությունը

Ակնկալում եմ, որ առաջ կմղվեն հայ-ամերիկյան բարեկամական հարաբերությունները. Ա. Սարգսյանը շնորհավորել է Ջո Բայդենին

Աշխատանք փնտրողներին կօգնեն դառնալ առավել մրցունակ. վերսկսում է «Զբաղվածության դպրոց» ծրագրի հայտերի ընդունումը

Գիշերը Ստեփանակերտում հայտնաբերվել է Բակո Սահակյանի անվտանգության ծառայության նախկին աշխատակցի դին

Մշակվել է դպրոցներում էլեկտրոնային ուսուցման կարողությունների զարգացման ծրագիր

Ջհանգիրյանն ու Խաչատուրյանը ԱԺ նիստերի դահլիճում են. հրապարակվեց Ջհանգիրյանի կենսագրությունը

ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը ֆինանսավորել է «Երևանի շամպայն գինիների գործարան» ԲԲԸ-ին

Պետական սահմանների որոշման գործընթացի ոչ լեգիտիմ լինելու և կոպիտ խախտումների մասին ՄԻՊ-ը դիմել է ԵԱՀԿ-ին, ՄԱԿ-ին, ԵԽ-ին

Խորհրդարանն այսօր ընտրելու է ԲԴԽ նոր անդամների․ մինչ այդ ընդդիմադիրները բողոքի ակցիա են իրականացնում ԱԺ-ի դիմաց

Լուրը, թե պաշտպանության նախարարությունը կրճատել է աշխատակիցների աշխատավարձերը, չի համապատասխանում իրականությանը

Հայաստանի ու Արցախի ղեկավարները ԱԽ խորհրդակցություն են անցկացրել

Google-ը սպառնացել է անջատել ինտերնետի որոնումը Ավստրալիայում

Շուշիի վերաբերյալ Նիկոլ Փաշինյանի խոսքը մանիպուլացվել և խեղաթյուրվել է. տեղեկատվության ստուգման կենտրոն

Երկու շաբաթ զինվորները հսկում էին Կապիտոլը և քնում այնտեղ. հիմա նրանց դուրս վռնդեցին փողոց. BBC

Կորցրած հէկերը ենթակայաններով մոտ 200 մլն դոլարի կարող են հասնել․ փոխնախարար

Հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության 183 նոր դեպք. գրանցվել է 9 մահ

19-ամյա երիտասարդի սպանության գործով ձերբակալվել է Օշականի 20-ամյա բնակիչ

Գողություն, սպանություն, ընտանեկան բռնություն. ոստիկանության 1-օրյա ամփոփագիրը

Չպայթած զենք-զինամթերքի վնասազերծման աշխատանքներ են այսօր նախատեսվում ԱՀ Մարտունի քաղաքում

Հրդեհ Դիլիջանում. դեպքի վայր է մեկնել հրշեջների 2 մարտական հաշվարկ

Լարսը շարունակում է փակ մնալ բեռնատարների համար. ռուսական կողմում 820 բեռնատար կա կուտակված

Վրաստանի վարչապետը ՄԻԵԴ-ի դատարանի որոշումը պատմության ամենակարեւոր օրերից է համարում

ՀՀ տարածքում կան փակ եւ դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ, մերկասառույց

Հայաստանի տարբեր մարզերում արգելափակումից դուրս է բերվել 15 ավտոմեքենա

Մայրաքաղաքում և մարզերում էլեկտրաէներգիայի մինչեւ 6-ժամյա պլանային անջատումներ են սպասվում

Երկրաշարժ Նախիջևան-Հայաստան սահմանային գոտում. էպիկենտրոնում ուժգնությունը կազմել է 5 բալ

Փետրվարին կուսակցությունների հիմնադրման բում է սպասվում. որոշները փոքր-ինչ տարօրինակ անուններ ու նպատակներ ունեն

Որ մարմիններն են ենթակա լինելու Ներքին գործերի նախարարությանը եւ ինչ կառուցվածքային ստորաբաժանումներ են լինելու․ նախագիծ

Պատերազմի ընթացքում Ադրբեջանի զինվորականների կողմից հայերին խոշտանգելն ու տանջելն ուներ խորքային պատճառ. ՄԻՊ

ՀՀ պետական սահմանի հայ-ադրբեջանական շփման գծի ամբողջ երկայնքով շարունակում է պահպանվել կայուն օպերատիվ իրավիճակ

Ավելի քան 2320 մարդ օգնության խնդրանքով դիմել է Ստեփանակերտում գործող ընդունելության կենտրոն

Կրկնակի ահաբեկչություն Բաղդադում. սպանվել է 32, վիրավորվել՝ ավելի քան 101 մարդ

Ովքեր են ապրում Փարաջանովի Թբիլիսիի տանը, ու ինչի է այն վերածվել․ ՀԺ-ի ռեպորտաժը՝ անվանի արվեստագետի ապրած տնից

Իջևանցու բեռնատարում թեփի պարկերով քողարկված ապօրինի փայտանյութ է հայտնաբերվել (տեսանյութ)

Եվրախորհրդարանը բանաձևով խիստ քննադատել է Թուրքիայի ապակայունացնող դերը Լեռնային Ղարաբաղում

ԱԱՏՄ-ն խախտումներ է արձանագրել Արարատի մարզի որոշ դպրոցներում

Ռեկորդային թվեր չեն լինի. Հայաստանը՝ օլիմպիական 32-րդ խաղերում