Միջազգային հանրության ու լրատվամիջոցների ուշադրության կենտրոնում են մնում ղարաբաղյան հակամարտության զարգացումները

Ինչպես արդեն 45 օր շարունակ, այնպես էլ երեքշաբթի, նոյեմբերի 10-ին Հայաստաննու Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունն ամբողջ աշխարհի ուշադրության կենտրոնում էին: Ադրբեջանի,  Ռուսաստանի նախագահների եւ Հայաստանի վարչապետի միջեւ զինադադարի մասին ստորագրված համաձայնագիրը շարունակում է քննարկվել, քննադատվել, մեկնաբանվել տարբեր փորձագետների, պաշտոնյաների ու հասարակ քաղաքացիների կողմից:

ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտերեշը հայտնել է, որ ուրախ է Լեռնային Ղարաբաղի մարտերի դադարեցման համար:

«Գլխավոր քարտուղարը թեթեւությամբ է ընդունել լուրն այն մասին, որ խաղաղության համաձայնագիր է ստորագրվել: ՄԱԿ-ը սերտ կապի մեջ է ՌԴ ներկայացուցչի հետ՝ հասկանալու համար, թե ինչպես կարող ենք աջակցել  համաձայնագրի ընթացքին»,-ասել է ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի պաշտոնական ներկայացուցիչ Ստեֆան Դյուժարիկը:

Համաձայնագրին անդրադարձել է նաեւ Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը:

Նա նշել է, որ Ղարաբաղի հարցով ցանկացած երկարաժամկետ որոշում պետք է հաշվի առնվի Հայաստանի շահերի տեսանկյունից:

«Ֆրանսիայի ղեկավարությունը կոչ է անում Թուրքիային դադարեցնել սադրանքները տարածաշրջանում եւ ձեռնպահ մնալ գործողություններից, որոնք կարող են վնասել համաձայնությանը:

Ղարաբաղի հարցով ցանկացած երկարաժամկետ որոշում պետք է հաշվի առնվի Հայաստանի շահերի տեսանկյունից: Ֆրանսիայի նախագահի աշխատակազմն ուսումնասիրում է Ղարաբաղում կրակի դադարեցման ձեւաչափերը»,-այս մասին, Reuters-ի փոխանցմամբ, ասված է Ելիսեյան պալատի հաղորդագրության մեջ:  Ֆրանսիայի արտաքին գործերի նախարար Ժան Իվ Լե Դրիանն էլ երեքշաբթի ասել է, որ Թուրքիան պետք է ընդունի Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կողմերի միջեւ կնքված զինադադարի պայմանները, հակառակ դեպքում ԵՄ-ն կարող է լրացուցիչ պատժամիջոցներ կիրառել այդ երկրի նկատմամբ։ 

Համաձայնագրին եւ դրա իրականացման համար Ղարաբաղի տարածքում տեղակայվող ռուս խաղաղապահներին է անդրադարձել պաշտոնական Իրանը:

Irna-ի փոխանցմամբ, երկրի ԱԳՆ-ի հրապարակած հաղորդագրության մեջ ասվում է, որ Իրանը ողջունում է համաձայնագրի դրույթները, որոնք առաջարկել է նաեւ Իրանի Իսլամական հանրապետությունը՝ հավելելով, որ այն կբերի կայուն խաղաղության Կովկասում՝ «խաղաղություն եւ բարգավաճում  ապահովելով» հակամարտության կողմ հանդիսացող բոլոր երկրներում:

Ստորագրված համաձայնագիրը ողջունելու մասին է հայտարարել նաեւ պաշտոնական Վրաստանը: «Վրաստանը ողջունում է Ադրբեջանի եւ Հայաստանի միջև հրադադարի մասին համաձայնագրի ընդունումը եւ հույս հայտնում, որ հետագա բանակցությունների ճանապարհով հակամարտության կարգավորման հարցերում կհաջողվի գրանցել առաջընթաց և հաստատել կայուն խաղաղություն, որը կնպաստի ողջ տարածաշրջանի անվտանգության ամրապնդմանը եւ բարօրությանը»,- ասվում է Վրաստանի ԱԳՆ-ի տարածած հայտարարության մեջ: Վրասատանի նախագահ Սալոմե Զուրաբիշվիլին էլ թվիթերի իր էջում գրել է, որ Կովկասում նոր դարաշրջան եւ համագործակցության նոր ժամանակաշրջան է մեկնարկում:

Ի թիվս այլ երկրների, ակտիվ արձագանքներ կան Թուրքիայից եւս:  Տարբեր թուրքական աղբյուրներ շտապել են հայտարարել, որ թուրք խաղաղապահներ եւս տեղակայվելու են ղարաբաղում: Ըստ TACC գործակալության, ՌԴ ԱԳՆ-ից ի պատասխան, հայտնել են, որ Թուրքիայի դերը Լեռնային Ղարաբաղի կարգավորման գործընթացում սահմանափակված է ռուս-թուրքական զինադադարի վերահսկման կենտրոնի շրջանակներում եւ անմիջականորեն կապված չէ այս տարածաշրջանում խաղաղապահ գործողության հետ:

«Թուրքիայի դերը սահմանափակվում է ռուս-թուրքական զինադադարի վերահսկման կենտրոնի շրջանակներում, որը ստեղծվում է Ադրբեջանի տարածքում, ոչ թե Լեռնային Ղարաբաղին հարակից: Ենթադրվում է, որ այս կենտրոնից ռուս զինվորականները, թուրք գործընկերների հետ միասին, հետեւելու են հրադադարի ռեժիմի պահպանմանը`օգտագործելով իրենց տրամադրության տակ եղած տեխնիկական միջոցները», -ասել է գործակալության ԱԳՆ զրուցակիցը:

Ամերիկյան The New York Times-ը, անդրադառնալով երկուշաբթի կնքված համաձայնագրին, գրում է, որ սրանով Հարավային Կովկասի անվտանգության քարտեզը շատ ավելի հարատեւ եւ արմատական վերափոխման է ենթարկվել: Անդրադարձում նշվում է, որ Ադրբեջանին ողջ պատերազմի ընթացքում աջակցած Թուրքիայի աճող հավակնությունները այս տարածաշրջանում ամրապնդվում են, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտը հնարավոր եղավ փրկել, սակայն ապագայում այն ռուս խաղաղապահների պահպանությանն է հանձված:

Միջազգային լրատվամիջոցներն անդրադառնում են ոչ միայն կնքված համաձայնագրին, այլեւ դրանից հետո ողջ գիշերվա ընթացքում եւ առավոտյան սկիզբ առած բողոքի ցույցերին, անկարգություններին: Իրադարձությունները ակտիվորեն լուսաբանում են ռուսական, ուկրաինական, վրացական, ամերիկյան, շվեյցարական, գերմանական, թուրքական ու ադրբեջանական, ինչպես  նաեւ տասնյակ այլ լրատվամիջոցներ:

Բրիտանական The Guardian-ը, ներկայացնելով համձայնագրի կնքումից հետո Հայաստանում ծայր առած բողոքի ալիքը, գրում է, որ Ադրբեջանը տեղի հայկական կառավարությունից զգալի տարածքային զիջումների կարողացավ հասնել՝ 6 շաբաթ շարունակ ձգվող պատերազմի, հազարավոր զոհերի ու հարյուր հազարի հասնող տեղահանվածների գնով:

Շվեյցարական Neue Zeitung-ը, անդրադառնալով ղարաբաղյան հակամարտության շուրջ վերջին զարգացումներին, գրել է, որ Բաքվի ռեժիմը նոր տեխնոլոգիաներ էր բացահայտել պատերազմ վարելու համար՝  օգտագործելով մեծ թվով մահաբեր անօդաչու թռչող սարքեր։

«Բացի այդ, ադրբեջանցիներն ու նրանց թուրք դաշնակիցները հստակ հաշվարկել էին, որ հենց այս տարվա այս ժամանակահատվածը ռազմական գործողություններ սկսելու իդեալական պահն է. Կոչերից բացի գործուն քայլերի անցնելու համար ԱՄՆ-ն չափազանց զբաղված էր նախընտրական եւ ընտրական արշավով, Եվրոպան՝ կորոնավիրուսի համաճարակով, իսկ Ռուսաստանը՝ բելառուսական ճգնաժամով, ներքին խնդիրներով»,-նշված է հոդվածում:

Նաեւ ասվում է, որ Ադրբեջանը հավակնություններ ուներ իբր իր պատմական տարածքների նկատմամբ, սակայն Լեռնային Ղարաբաղի տարածքն ավանդաբար բնակեցված է եղել մեծամասամբ հայերով: Բացի այդ, Ադրբեջանը օգտագործում էր միջազգային իրավունքը՝ որպես ագրեսիայի արդարացում՝ միաժամանակ խախտելով այդ իրավունքն ու հրադադարի մասին համաձայնագրերը, գնդակոծելով բնակելի շրջանները եւ կիրառելով արգելված զենք: Միջազգային հանրությունն էլ, լրատվամիջոցի փոխանցմամբ, բախումների դադարեցման համար նվազագույն քայլեր է գործադրել:

Այս ամենին զուգահեռ, Ռուսաստանն իր խաղաղապահներին արդեն ուղարկում է Լեռնային Ղարաբաղի տարածք՝ այնտեղ տեղակայելու համար: Արդեն ավելի քան 22 Իլ-76 ռազմական տրանսպորտային ինքնաթիռ է մեկնել Ռուսաստանից, ինքնաթիռների մի մասն արդեն վայրէջք են կատարել Էրեբունի օդանավակայանում, մյուս մասը պատրաստ է թռիչքի:

ՌԴ ՊՆ-ում շեշտել են, որ ընդհանուր առմամբ, խաղաղապահ առաքելության իրականացման համար Լեռնային Ղարաբաղ է մեկնելու 1960 զինծառայող, ինչպես նաեւ 90 զրահափոխադրիչ ու 380 միավոր ավտոմոբիլային և հատուկ տեխնիկա։