France 24-ը Ղարաբաղում սիրիացի վարձկանների առկայությունը հավաստող ապացույցներ է հրապարակել

Պատերազմի 24-րդ օրն է արդեն, աշխարհի առաջատար լրատվամիջոցները շարունակում են աղաղակել թուրք-ադրբեջանական զորախմբերին սիրիացի ու լիբիացի վարձկանների, ահաբեկչական խմբերի ներգրավման մասին, Թուրքիայի եւ Ադրբեջանի իշխանություններն էլ շարունակում են կտրականապես հերքել այս լուրերը:

Հերքում են, որ իրենք գրոհայիններ են ներգրավում, բայց իրենք ել նկարահանում են տեսանյութեր, որոնք արդեն տարածվել են համացանցի արաբական հատվածում, հաղորդում է France 24-ը: Այս տեսանյութերից առնվազն չորսը աշխարհագրականացվել են, ուսումնասիրվել եւ զինյալների առկայությունը հաստատվել է:

France 24-ը նշում է, որ առաջին տեսանյութը պատրաստվել է վարձկանների ուսումնական ճամբարում, ովքեր պատրաստվում էին մեկնելուն եւ տարածվել է ռազմական գործողությունների սկսվելուց երկու օր առաջ ՝ սեպտեմբերի 25-ին, telegram-ալիքներից մեկով: Տեսանյութում երեւում է, թե ինչպես են գրոհայիններն արաբերենով խոսում Հալեպում ու Իդլիբում մարտերի մասին: Ավելին, նրանք խոսում են Սիրիայի հյուսիս-արեւմուտքում բնակվողներին հատուկ առոգանությամբ, ինչը սիրիացի լրագրողները հաստատել են France 24-ին տված հարցազրույցում:

Աշխարհագրական տեղաբաշխման մասնագետը պարզել է, որ ճամբարը գտնվում է Սիրիայի՝ Թուրքիայի կողմից գրավված շրջաններում ՝ Թուրքիայի սահմանին գտնվող Հավար Քիլիս գյուղի մոտակայքում: Այն հիմնադրվել է այսպես կոչված «Սիրիական ազատ բանակի» կողմից 2016 թ., հիմա այստեղ ապրում  են վարձկան գրոհայիններ:

Այս զինյալներն արդեն մասնակցել են «Եփրատի վահան» ռազմական գործողությանը, որն իրականացրել է Թուրքիան ընդդեմ Սիրիայի օրինական կառավարության ՝ Բաշար ալ-Ասադի գլխավորությամբ: Այս տեսանյութի հրապարակման ժամանակ նրանք մարզումների են մասնակցել՝ նոր ռազամավայր մեկնելու համար:

Երկրորդ տեսանյութը հայտնվել է սիրիական սոցիալական կայքերի օգտատերերի շրջանում սեպտեմբերի 27-ին: France 24-ը գրում է, որ տեսանյութում  բեռնատարներ են, որտեղ մեծաթիվ գրոհայիններ են: Տեղի հավաքվածները բղավում են նրանց ճանապարհելիս՝ ի աջակցություն, իսկ գրոհայինները ցնցում են իրենց զենքերն ու գոռում. «Մարգարեն է առաջնորդում մեզ»: Նույն աղաղակն օգտագործել են Սիրիայում այսպես կոչված չափավոր ընդդիմության զինյալները:

Օգտատերերը բարձր ճշգրտությամբ պարզել են տեսանյութում նկարահանված զինվորականների գտնվելու վայրը՝ ըստ տեսանյութում հանդիպող կոորդինատների: Այն Իրանի հետ սահմանին մոտ գտնվող բնակավայրերից մեկն է՝ Լեռնային Ղարաբաղի հետ շփման գիծը: Վայրն  90% -ով նույնացվել է՝  արբանյակից տեսանելի օբյեկտներից:

Երրորդ տեսանյութում վարձկանները կոչ են անում իրենց «ընկերներին» միանալ իրենց Ադրբեջանում: Այս տեսանյութը հոկտեմբերի 3-ին հայտնվել է Հալեպի մի քանի տեղական կայքերում:

Չորրորդ տեսանյութը, որը նկարահանել է «ալ-Ֆարուկ» բրիգադի «Համզա» ջոկատի զինյալը, հոկտեմբերի 10-ից է պտտվում սոցիալական ցանցերում: Տեսանյութում վարձկանը ցույց է տալիս հայ զինվորների մարմինները: Այս տեսանյութը նկարահանած «մարդը» հայերին խոզեր է անվանում:

Bellingcat ռազմական պորտալի մասնագետ Ալեքսանդր Մաքքիվերը տեսանյութի գտնվելու վայրը տեղորոշել է որպես Չոջուք-Մարջանլի գյուղ, Ղաբրայիլի շրջանում գտնվող Վարազաթումբ (Լելե-Թեփե) բարձունքի մյուս կողմում:

Ֆրանիսական պարբերականի հրապարակած այս 4 տեսանյութերը՝ տարբեր ժամանակգրություններով ավելի քան ապացույցն են այն բանի, որ սիրիացի վարձկանների խմբերը Արցախի սահմանի մոտ կռվում են այս օրերին, որքան էլ որ Ադրբեջանն ու Թուրքիան հերքեն լուրերը:

Բրիտանիայում տեղակայված Սիրիայի մարդու իրավունքների դիտորդական կենտրոնի տվյալներով ՝ մինչ հոկտեմբերի 18-ը Ադրբեջանում զոհվել է առնվազն 134 վարձկան, նրանցից 92-ի դին բերվել է հետ: Նույն աղբյուրը հաստատում է, որ հակամարտության սկզբից ի վեր 2050 վարձկան Ադրբեջան է բերվել 400-ից ավելի խմբերով: France 24-ը,  վկայակոչելով բրիտանական The Independent թերթի տվյալները, որոնց թղթակիցները կարողացել են զրուցել Ադրբեջան մեկնած վարձկանների հետ, հիշեցնում է, որ  հուլիսից նրանք սկսել են վարձկաններ հավաքագրել, խոստացել են յուրաքանչյուրին 1200-1500 դոլար, եւ սա՝ Սիրիայում բնակչության 83% ի աղքատության ցածր շեմի պարագայում:

Միայն երեկ՝ հոկտեմբերի 20-ին եւ նախորդող օրը, 48 ժամվա ընթացքում, սպանվել է 27 սիրիացի գրոհային Արաբական Հանրապետությունից, Ղարաբաղի սահմանին:

Ֆրանսիական Intelligence Online հրատարակության Մերձավոր Արեւելքի լրագրող Ֆանի Ալյարկոնը մեկնաբանել է զինյալների առկայությունը:

«Թուրքիայի համար սովորական է դարձել զինված բախումներում այդպիսի զինյալներին օգտագործելը: Նրանք «էժան են» եւ արդեն պատրաստություն անցած: Թուրքիան նրանց օգտագործել է նաեւ Սիրիայում 2017-19 թվականների միջամտությունների ընթացքում», - նշում է նա ՝ կրկնելով, որ այդ զինյալները մաս էին կազմում, այսպես կոչված, սիրիական «չափավոր ընդդիմութան», որին, ըստ ֆրանսիական պարբերականի, աջակցում է հենց ՆԱՏՕ-ն:

Ալյարկոնը նշել է, որ 2017-ից այդ զորքերի գաղափարախոսությունն անհետացավ: Հիմա շարժառիթը փողն է միայն:

France 24-ը մեջբերում է նաեւ իսրայելա-ամերիկացի հետազոտող Էլիզաբեթ Ցուրկովի մեկնաբանությունը, որը զինյալներից մեկին ճանաչել է՝ 23-ամյա Մուստաֆա Կանտային:

«Ես խոսեցի Ադրբեջանում ու Լիբիայում սիրիացի շատ գրոհայինների հարազատների հետ: Բոլորն ասում են, որ նրանք գնացել են պայքարելու Հայաստանի դեմ եւ Թուրքիայի շահերի համար միայն ծայրահեղ աղքատության պատճառով», - գրել է Ցուրկովն իր twitter- ում:

Վերջապես, France 24-ը վկայակոչում է Սիրիայի հյուսիս-արեւմուտքից ստացված տեսանյութ, որի իսկությունը ստուգվել է տեղի Afrin Post- ի կողմից: Այն ցույց է տալիս, որ հավաքագրողները զրուցում են գյուղերի տեղական բնակչության հետ, հատկապես՝ պատերազմից տուժածների:

Մասնավորապես, նրանցից մեկի ՝ Շեյխ ալ-Հադիդի զրույցը նկարահանվել է Աֆրինից ոչ հեռու գտնվող Ջանդարիս փոքրիկ քաղաքում: Նա եկել էր Ղարաբաղում սպանված զինյալներից մեկի հուղարկավորությանը՝ նոր մարդկանց հավաքագրելու համար:

«Ումման (մահմեդական համայնք - խմբ.) հիմա վտանգի տակ է, մեր պատերազմն Ադրբեջանում այժմ նույնն է, ինչ Մերձավոր Արեւելքում: Ձեր պարտքն է պայքարել Լիբիայում ու Ադրբեջանում »,- ասում է շեյխը:

Հղում անելով Stepnews արաբական գործակալությանը, France 24-ը նշում է, որ նոր զինյալների ու վարձկանների հավաքագրման աշխատանքներում ներգրավված են թուրքական հատուկ ծառայությունները, որոնք նշանակում են զինված ստորաբաժանումների հրամանատարներին:

Հիշեցնենք, որ սիրիացի վարձկանների առկայությունը Ղարաբաղի սահմանին ապացուցող, հավաստող բազմաթիվ ապացույցներ ունի նաեւ հայկական կողմը: Այդ մասին անուղղակիորեն հայտարարել են ԵԱՀԿ ՄԻնսկի խմբի անդամ 3 երկրներից երկուսը՝  Ռուսաստանի Դաշնությունն ու  ԱՄՆ-ը, իսկ ուղղակիորեն՝ Ֆրանսիան: