Տավուշյան արկածախնդրության հեռահար նպատակները

Հայ-ադրբեջանական սահմանի հյուսիսարեւելյան հատվածում արձանագրված բախումներն ինչ-որ պահից սկսած՝ վերածվեցին մասշտաբային առճակատման՝ նոր պատերազմի սանձազերծման ակնհայտ հեռանկարով։ Հակառակորդն ակտիվացավ նաեւ Նոյեմբերյանի, Գեղարքունիքի ու Նախիջեւանի ուղղություններով, իսկ ադրբեջանցի բարձրաստիճան զինվորական պաշտոնյաներից մեկը հայտարարեց, թե իրենք կարող են հրթիռային հարվածներ հասցնել Մեծամորի ատոմակայանին։

Բուն ռազմական գործողությունների ընթացքում հայկական բանակը, իհարկե, լուրջ դաս տվեց ադրբեջանցիներին, որոնց մոտ ակնհայտորեն ռուսական քաղաքների շուկաներում հայկական ծիրանի դեմ պայքարն ավելի հաջողվում։ Ուրիշ բան, որ իրավիճակը, ամեն դեպքում, մտահոգիչ է, որովհետեւ բանակը՝ բանակ, բայց տարածաշրջանային լարվածությունը հղի է անկանխատեսելի հետեւանքներով, որոնցից խուսափելու (կամ իրավիճակից առավելագույնս շահած դուրս գալու) համար անհրաժեշտ են արտաքին քաղաքական եւ դիվանագիտական ճշգրիտ քայլեր, իսկ դրա համար նախ անհրաժեշտ է հասկանալ, թե ո՞րն էր, ի վերջո, ադրբեջանական այս արկածախնդրության բուն նպատակը։ Հասկանալի է, որ Ալիեւը ներքաղաքական լուրջ խնդիրներ ունի, իսկ սահմանային լարվածության կտրուկ աճը սեփական ժողովրդի ուշադրությունը սոցիալական խնդիրներից շեղելու եւ ընդդիմության հնարավոր ակտիվությունը կանխելու լավագույն ձեւն է։ Ընդ որում, այդ դեպքում ռազմական գործողությունների արդյունքներն էական չեն։ Եթե այդ գործողություններն Ադրբեջանի համար հաջող ընթանան, Ալիեւի վարկանիշը կաճի, եթե ձախողվեն, «հայկական սպառնալիքն» ադրբեջանցիներին կստիպի գոնե ժամանակավորապես համախմբվել Ալիեւի շուրջ։

Բայց ադրբեջանական այս արկածախնդրությունն ակնհայտորեն նաեւ արտաքին քաղաքական նպատակներ ունի։ Այն փաստը, որ Արցախի ուղղությամբ իրավիճակը հանդարտ է, իսկ բախումներն ընթանում են հայ-ադրբեջանական սահմանին, մի բանի մասին է վկայում՝ Ադրբեջանը փորձում է հակամարտության մեջ ավելի ակտիվորեն ներգրավել ՀԱՊԿ-ին ու հատկապես Թուրքիային (այստեղից էլ՝ լարվածության աճը նաեւ Նախիջեւանի ուղղությամբ)։ Ըստ երեւույթին՝ նրանց հաշվարկների հիմքում հետեւյալն է՝ լայնամասշտաբ սահմանային բախումները Հայաստանին կստիպեն պաշտոնապես դիմել ՀԱՊԿ-ին, այդ կազմակերպությունն էլ հանդես կգա ոչ այնքան որպես Հայաստանի դաշնակից, որքան որպես միջնորդ, ի վերջո Ադրբեջանին կստիպի դադարեցնել հրետակոծությունները, բայց փոխարենը հայկական կողմից կպահանջի որոշակի զիջումներ անել արցախյան բանակցությունների հարցում։ Իսկ եթե ռազմական գործողություններ սկսվեն նաեւ Նախիջեւանի ուղղությամբ, այդ բանակցություններին կմասնակցի նաեւ Թուրքիան, ու կստացվի, որ բանակցությունների սեղանի շուրջ հայկական կողմը միայնակ է՝ բոլորի դեմ։ Մի խոսքով, ՀԱՊԿ-ը մեզ թուրքական ագրեսիայից փրկելու դիմաց կպահանջի զիջումներ Արցախի ուղղությամբ։ Այստեղից էլ՝ Թուրքիայից հնչող ագրեսիվ հայտարարությունները, Արցախի հարցում «առարկայական բանակցություններ» սկսելու՝ Ռուսաստանից հնչող կոչերը եւ այլն։ Կրկնում ենք՝ ամենայն հավանականությամբ հենց սա է եղել ադրբեջանական կողմի նախանշած սցենարը, ընդ որում, ադրբեջանցիները դեռ հույսները չեն կորցրել, որ կհասնեն իրենց նպատակին, իսկ դա նշանակում է, որ սահմանային լարվածությունը դեռ տեւական ժամանակ կարող է պահպանվել։

Իսկ ադրբեջանական սցենարը ձախողվել է հայկական բանակի փայլուն գործողությունների շնորհիվ։ Մեր բանակը գործել եւ գործում է այնպես, որ պաշտոնապես ՀԱՊԿ-ին դիմելու կարիք պարզապես չկա։ Հետեւաբար «մեր դիմումին ընթացք տալու» դիմաց մեզանից զիջումներ կորզելու հնարավորություն նույնպես չկա։ Մնում է, որ ադրբեջանցիները նույնպես համոզվեն դրանում։ Ու որքան արագ՝ այնքան ավելի լավ հենց իրենց համար։