Իրենց արշինով են չափում

Այն փաստը, որ միջազգային կառույցներն ընդհանուր առմամբ դրական են գնահատում Հայաստանի իշխանությունների կողմից իրականացվող բարեփոխումները, ընդդիմությունը բացատրում է այսպես՝ իբր նրանք տեսնում են այդ բոլոր «ապօրինություններն» ու խնամքով գրանցում են, որպեսզի հարկ եղած դեպքում «դեմ տան» մեր իշխանություններին ու ստիպեն ընդունել արցախյան խնդրի կարգավորման որեւէ ոչ հայանպաստ ու մեզ համար անընդունելի տարբերակ։

Իրականում դա, իհարկե, այդպես չէ, որովհետեւ նախ՝ նման խնդիրները «կոմպրոմատների փաթեթներով» չեն լուծվում, եւ երկրորդ՝ եթե միջազգային հանրությունը որոշի տարածաշրջանում խաղաղություն հաստատել նման ճնշումների միջոցով, Ադրբեջանի ղեկավարը, վստահաբար, շատ ավելի խոցելի թիրախ է։ Բայց եկեք մի պահ ենթադրենք, թե իսկապես էլ միջազգային հանրությունը ՀՀ իշխանությունների դեմ կոմպրոմատ է հավաքում, որպեսզի ստիպի «հանձնել Ղարաբաղը»։ Սա նշանակում է, որ ինչքան շատ կոմպրոմատներ հավաքի՝ այնքան ավելի շատ կճնշի ՀՀ իշխանություններին, հետեւաբար՝ այնքան ավելի կմեծանա «Ղարաբաղը հանձնելու» հավանականությունը։ Հարց է ծագում՝ այդ դեպքում ի՞նչ անուն տալ Հայաստանում գործող քաղաքական այն ուժերին, որոնք գիշեր-ցերեկ մատնագրեր են ուղարկում նույն միջազգային հանրությանն ու հաստացնում «կոմպրոմատների թղթապանակը»։ Չէ՞ որ իրենց իսկ տրամաբանությամբ ստացվում է, որ այդ դեպքում նրանք մեծացնում են ՀՀ իշխանությունների կողմից ոչ հայանպաստ փաստաթղթի ստորագրման հավանականությունը։

Այդ «տրամաբանությունն» անհեթեթ է նաեւ այլ պատճառով։ Նույն ընդդիմությունը պնդում է, թե իբր Հայաստանի իշխանություններն ակնհայտ ապօրինի քայլերի են դիմում բացառապես սեփական իշխանությունը պահպանելու նպատակով եւ այդ ճանապարհին կանգ չեն առնի ոչնչի առջեւ։ Հարց՝ եթե իշխանությունների գերխնդիրն իշխանությունը պահպանելն է, արդյո՞ք նրանք կստորագրեն արցախյան կարգավորման՝ մեզ համար անընդունելի որեւէ փաստաթուղթ, եթե մեծ հավանականությամբ՝ դրա արդյունքում կկորցնեն իշխանությունը։ Հասկանալի է, չէ՞, որ բացառապես սեփական իշխանության պահպանմամբ մտահոգ ցանկացած ուժ կամ քաղաքական գործիչ ճիշտ հակառակը կանի՝ երկրի ներսում ռազմահայրենասիրական ճառեր կարտասանի, բանակցությունների սեղանի շուրջ ամեն գնով ժամանակ կձգի, իսկ խնդրի լուծումը «կժառանգի» իր հաջորդին։ Մի խոսքով՝ կվարվի այնպես, ինչպես Քոչարյանն ու Սերժ Սարգսյանն են վարվել։ Ու «ջանդամը», թե հակառակորդն այդ ժամանակահատվածն ավելի արդյունավետ է օգտագործել ու դրանով իսկ ավելի նպաստավոր իրավիճակում հայտնվել։

Իրականում միջազգային հանրության համար, իհարկե, շատ կարեւոր է, թե հակամարտության կողմերից որն է ավելի ազատ ու ժողովրդավարական, ու քանի որ Հայաստանն ու Արցախն այս առումով միշտ էլ Ադրբեջանի նկատմամբ առավելություն են ունեցել՝ պետք է ձգտել առավելագույնս օգտագործել դա։ Բայց միայն այդ առավելությունը, ցավոք, քիչ է. բանակցությունների սեղանի շուրջ ավելի ամուր դիրքեր ունենալու համար նախ եւ առաջ պետք է ավելի հզոր տնտեսություն, ավելի ամուր ու միասնական հասարակություն եւ ավելի մարտունակ բանակ ունենալ։ Հայաստանի իշխանությունները հենց այդ ուղղությամբ էլ շարժվում են՝ անկախ նրանից, թե ով ինչ մատնագրեր կուղարկի մեր ռազմավարական դաշնակիցներին ու միջազգային կառույցներին (թեեւ հանուն ճշմարտության պետք է խոստովանել, որ այդ մատնագրերն իրենց բացասական ազդեցությունն ունենում են)։

Այսպես թե այնպես մի բան ակնհայտ է՝ հնարավոր չէ արհեստականորեն որեւէ բան պարտադրել այն իշխանություններին, որոնք վայելում են սեփական ժողովրդի վստահությունը։ Ու սա ամենակարեւորն է: