Կեղծիքի շքահանդեսը ժանտախտի ժամանակ

Հայաստանի ներքաղաքական կյանքի հիմնական պրոբլեմը թերեւս կեղծիքի ահավոր մեծ չափաբաժինն է։ Կեղծում են գրեթե բոլորը, ընդ որում՝ այնպիսի եռանդով ու ինքնամոռացությամբ, որ արդեն իրենք էլ են հավատում իրենց ասածներին։ Սրա ամենավառ ապացույցը Գագիկ Ծառուկյանի շուրջ ծավալվող իրադարձություններն են, որոնց առթիվ քաղաքական ու մերձքաղաքական շրջանակներն ահավոր աղմուկ են բարձրացրել՝ է՛լ քաղաքական հետապնդում, է՛լ բռնապետության հաստատում, է՛լ Ստալին ու Պինոչետ... Ծառուկյանն էլ ոչ այն է՝ Սալվադոր Ալիենդեն է, ոչ այն է՝ սիբիրյան ճամբարներում հայտնված Օսիպ Մանդելշտամը կամ «անգլիական լրտես» հռչակված որեւէ կուսակցական գործիչ։

Իրականում Հայաստանում տեղի է ունենում սովորական, տրիվիալ պայքար հանցավորության դեմ, այսինքն՝ իրավապահները փորձում են բացահայտել նախկինում կատարված աղմկահարույց հանցագործությունները եւ մեղավորներին պատասխանատվության ենթարկել։ Հետեւաբար, միակ հարցը, որն այսօր պիտի ակտուալ լիներ, հետեւյալն է՝ ճի՞շտ են անում իրավապահները, որ այդպիսի գործեր են հարուցում, թե՞ ճիշտ չեն անում։ Հիմա եկեք պատկերացնենք, որ Հայաստանում հանրաքվե է անցկացվում, քվեաթերթիկում էլ ընդամենը մի հարց է՝ «համաձա՞յն եք, որ պետության եւ հասարակության դեմ հանցագործություն կատարածները պատասխանատվության ենթարկվեն՝ անկախ իրենց քաղաքական կարգավիճակից, զբաղեցրած հասարակական դիրքից ու ֆինանսական կարողություններից»։ Վստահաբար՝ առնվազն 98 տոկոսն «այո» կպատասխաներ, այդ թվում՝ նաեւ այսօր Ծառուկյանի կողքին կանգնած իրավապաշտպանները (բա հո «ոչ» չէի՞ն պատասխանելու)։ Հասկանալի է, որ իրականում նման հանրաքվեի անհրաժեշտություն չկա, որովհետեւ ըստ ՀՀ Սահմանադրության եւ օրենքների՝ հենց այդպես էլ պիտի լինի, բայց խոսքն այդ մասին չէ։ Խոսքն այն մասին է, որ հիմա Հայաստանում հենց դա էլ տեղի է ունենում։ Իրավապահները համարում են, որ բավարար փաստեր ունեն Ծառուկյանին լրջագույն մեղադրանքներ առաջադրելու համար (դրանք, հասկանալի է, դեռ պիտի ապացուցվեն կամ հերքվեն դատարանում), եւ համարում են, որ Ծառուկյանի համար որպես խափանման միջոց պետք է ընտրել կալանքը։ Տրամաբանորեն ինչպե՞ս պիտի վարվեին այս իրավիճակում Ծառուկյանի կողմնակիցները, եթե անգամ ներքուստ վստահ են, որ իրենց կուռքը հրեշտակ է եւ կյանքում երբեք ոչ մրջյուն է տրորել, ոչ երթեւեկության կանոններն է խախտել։ Ճիշտ է, պիտի իրենց զորակցությունը հայտնեին, սպասեին դատավարությանը ու շատ-շատ՝ պահանջեին, որ այդ ընթացքում նրա համար որպես խափանման միջոց ընտրվի ոչ թե կալանքը, այլ, ասենք, գրավը կամ ստորագրությունը բնակավայրից չբացակայելու վերաբերյալ։ Բայց դրա փոխարեն պահանջում են կառավարության հրաժարականն ու վանկարկում «Ծառուկյան-վարչապետ»։ Կեղծիքն ու փարիսեցիությունը հենց սա է, որ մարդու նկատմամբ ծանրագույն քրեական մեղադրանքներ են առաջադրվում, ընդ որում՝ գրեթե բոլորը հարյուր տոկոսով համոզված են, որ այդ մեղադրանքներն արդարացի են (անկախ նրանից՝ կհաջողվի՞ անհերքելի փաստերով հիմնավորել դրանք, թե ոչ), բայց՝ պահանջում են, որ հենց նա դառնա վարչապետ, որովհետեւ ժամանակին իրենց լավություններ է արել կամ կարող է հետագայում անել (եթե ցույցերի ժամանակ աչքի ընկնեն)։

Ուշադրություն դարձրեք՝ այս իրավիճակում ամենաադեկվատը թերեւս Ծառուկյանի պահվածքն է։ Մարդը ժամանակին հսկայական գումարներ է ծախսել ու հիմա ակնկալում է, որ բոլոր նրանք, ում ինքը «մի կտոր հացի տեր է դարձրել», պիտի գան ու պաշտպանեն իրեն։ Ընդ որում՝ հաշվի չառնելով օրենքն ու օրինականությունը, որովհետեւ ինքը ժամանակին հո օրենքի եւ օրինականության շրջանակներո՞ւմ չի նրանց «մի կտոր հացի տեր դարձրել»։ Բայց պետությունը, համաձայնվեք, պարտավոր չէ հաշվի առնել այդ «նրբությունները»։ Պետությունն ընդամենը պարտավոր է ապահովել, որ ամեն ինչ լինի բացառապես օրենքի շրջանակներում, եւ վերջ։