Ֆեոդալիզմի դեմ պայքարի վերջին շտրիխները

14/06/2020 schedule20:45

Այսօր շատերն են խոսում այն մասին, որ նախկինները, հասկանալով հանրության վերաբերմունքն իրենց նկատմամբ, պիտի անպայման փորձեն վերադառնալ «նոր դեմքերով» կամ «նոր փաթեթավորմամբ»։ Իրականում խնդիրը, իհարկե, դեմքերը չեն։ Խնդիրը պետական կառավարման այն համակարգն է, որը փորձ է արվում վերականգնել, ու բացարձակապես որեւէ նշանակություն չունի՝ այդ պայքարի առաջնագծում նախկին իշխանությունների առանցքային դեմքե՞րը կլինեն, թե՞ ներկայանալի արտաքինով ու կիրթ խոսող երիտասարդներ։

Իսկ ինչպիսի՞ պետություն էր Հայաստանն ընդամենը մի քանի տարի առաջ։ Մեծ հաշվով Հայաստանում ֆեոդալական կարգեր էին՝ պետական կապիտալիզմի ու ժողովրդավարության առանձին տարրերի համակցությամբ, եւ սա ամենեւին չափազանցություն չէ։ Երկրի գրեթե բոլոր մարզերն ունեին իրենց «ֆեոդալները». Կոտայքն իր «ֆեոդալն» ուներ, Սյունիքն ու Շիրակը՝ իրենցը, Արարատյան դաշտում, օրինակ, միանգամից երկու «ֆեոդալ» կար (Արարատի մարզում՝ Հովիկ Աբրահամյանը, Արմավիրի մարզում՝ գեներալ Մանվելը), Երեւանի առանձին թաղամասեր էլ իրենց «ֆեոդալներն» ունեին, իսկ ահա գլխավոր «ֆեոդալն» իր առանձին մարզը չուներ, բայց վերահսկում էր բոլորին ու ցանկացած մարզում կարող էր վերցնել իրեն դուր եկած ցանկացած բան։ Այդ «ֆեոդալներն» էլ, ի դեպ, հենց ապահովում էին «թագավորի» ընտրությունը իրենց հպատակների միջոցով, իսկ եթե ժողովուրդն ըմբոստանում էր, իրենց կիսալեգալ «գվարդիաներով» ճնշում էին ըմբոստության ծիլերը։ «Թագավորն» իր հերթին ուշադիր հետեւում էր, որ «ֆեոդալներից» մեկնումեկը հանկարծ շատ չհզորանա ու ինքնուրույնություն չցուցաբերի, իսկ եթե նման փորձեր, այնուամենայնիվ, լինում էին, կա՛մ «բամփում էր գլխին», կա՛մ ոստիկանապետն էր հայտարարում, թե ժամանակն է, որ այսինչ մարզը միացվի Հայաստանին, կամ շատ արագ քրեական գործեր էին հարուցվում, եւ այդպիսով վասալական համակարգը մի կերպ պահպանվում էր։ Ընդ որում, այդ համակարգը վասալներին նույնպես ձեռնտու էր։ Ու դա էր հիմնական պատճառը, որ Ազատության հրապարակից հնչող «Մանվե՛լ, Մանվե՛լ» վանկարկումներն անպատասխան էին մնում, իսկ «ամենահզոր ֆեոդալներից» մեկի հետ համագործակցելով՝ բուրժուադեմոկրատական հեղափոխություն իրականացնելու ծրագրերն արդյունք չէին տալիս։ Որպես ի՞նչ պիտի ֆեոդալները պայքարեին հանուն ֆեոդալական կարգերի վերացման։

Այն, ինչ հիմա տեղի է ունենում Հայաստանում, հենց ֆեոդալիզմի մնացուկների իսպառ վերացման գործընթացն է։ Ու դա, բնականաբար, շատերի համար բավականին ցավոտ է։ Հենց թեկուզ միայն այն պատճառով, որ նախ՝ «ֆեոդալները» դեռեւս բավականին հզոր են, եւ երկրորդ՝ «ֆեոդալական կարգերը» տասնյակ հազարավոր հպատակների համար թեեւ երբեմն նվաստացուցիչ, բայց համեմատաբար կայուն սոցիալական միջավայր էին ապահովում։ Այսօր շատերը կարող են դժգոհ լինել, որ նոր իշխանություններն այնքան էլ սահուն չեն իրականացնում այդ անցումը, որ անփորձ են, որ «բուրժուադեմոկրատական հանրապետությունում» յուրաքանչյուրի բարեկեցությունն ավելի շատ կախված է անձամբ իր որակներից, մինչդեռ նախկինում գրեթե ամեն ինչ պայմանավորված էր իր «ֆեոդալի» բարեհաճությամբ, եւ այլն։ Բայց սրանք, համաձայնվեք, չափազանց թույլ փաստարկներ են, որպեսզի հասարակությանը հնարավոր լինի համոզել վերադառնալ ֆեոդալական կարգերին, որքան էլ ժողովուրդը դժգոհ լինի բարեփոխումների տեմպերից ու որակից, որքան էլ ներքաղաքական թեժ պայքար լինի, միեւնույն է, այդ պայքարում ո՛չ նախկին «ֆեոդալները» որեւէ շանս ունեն, ո՛չ էլ՝ նրանց կողմից հովանավորվող «նոր դեմքերը»։

Որովհետեւ երբ ասվում է, որ նախկինին վերադարձ չի լինելու, խոսքը ոչ միայն նախկին իշխանությունների մասին է, այլեւ նախկին կարգերի ու պետական կառավարման նախկին համակարգի։

«Հայկական Ժամանակ»-ը Telegram-ում
Տպել
22551 դիտում

Կարելի էր պահ գտնել, երբ նախարարի մեքենայի առջևից անցնում են հրշեջ մեքենա, ավտոբուս, ավելի տպավորիչ կթվար

Երևանի մետրոն 45 տարեկան է. ինչպես կառուցվեց այն, ինչ աշխատանքեր են արվում վերջին տարիներին. տեսանյութ

90-ականներին՝ էս ու էն տոկից չանգյալ, մեռել, հարս՝ մթում, չիդեիր՝ ում ու ինչղ լույս տայիր․ Գրիշա Միքայելյան

Աշոցքի և Ամասիայի տարածաշրջաններում բուք է․ Թթուջուր-Նավուր ավտոճանապարհը շարունակում է փակ մնալ

Դուբայից ինքնաթիռով ՀՀ է վերադառնում ևս երեք տասնյակ քաղաքացի

Երևանում ավտոմեքենաներ են բախվել․ կան տուժածներ

Դատախազությունը, չնայած բոլոր սադրանքներին, միշտ լինելու է բարեկիրթ, հարգալից և պրոֆեսիոնալ. Աննա Վարդապետյան

Ստեղծագործական հանդիպումներ Գյումրիում․ կհամագործակցեն «Վարչաբենդն» ու «Չամիչով բուլկի»-ն․ տեսանյութ

Սյունիքի մարզում, Վայքի և Գավառի տարածաշրջաններում ձյուն է․ Ճամբարակ-Բերդ ավտոճանապարհը փակ է

Իրանն այլևս «Մերձավոր Արևելքի պարտվողն» է․ Թրամփը սպառնացել է ավելի հուժկու հարվածներով

Ովքեր նոր տոմսեր են ձեռք բերել ՀՀ վերադառնալու համար, Կառավարությունը փոխհատուցում կտրամադրի․ Միրզոյան

ՀՀ 10 քաղաքացի գտնվում է Բաղդադի մերձակայքում, ուսումնասիրվում են տեղափոխության ապահով ճանապարհները․ ԱԳՆ

Շնորհակալ ենք մեզ խաղաղություն բերելու համար․ վարչապետը շրջում է Գյումրիում․ տեսանյութ

Ինչ փոփոխություններ է արձանագրել տարադրամի շուկան մարտի 7-ին

Գրանցվեն բացառապես մարտի 8-ի՝ Մասկատ-Երևան թռիչքի հաստատված տոմս ունեցողները․ ԱՄԷ-ում ՀՀ դեսպանություն

Մեր գարունը ուշանում է․ Սուրենյանը նոր տեսանյութ է հրապարակել և հայտնել, թե երբ կդադարեն տեղումները

Ալավերդի համայնքին կվերադարձվի Թումանյան փողոցում գտնվող՝ 77.8 քմ մակերեսով բնակարան

Փետրվարի 28-ից մարտի 6-ն ընկած ժամանակահատվածում Իրանից Հայաստանի տարածքով տեղափոխվել են 41 երկրների քաղաքացի

Օդի ջերմաստիճանը կնվազի 2-4 աստիճանով, այնուհետ նույնքան կբարձրանա․ լեռնային շրջաններում սպասվում բուք

Լիբանանում ռմբակոծությունների հետևանքով զոհվել է 16 մարդ․ կան վիրավորներ

Մենք շնորհակալություն չենք ակնկալում, մենք խնդրում ենք համբերություն․ վարչապետը՝ մարալիկցիներին․ տեսանյութ

Նախատեսվում է, որ Դուբայից թռիչքը կիրականացվի 15:00-ին․ ՀՀ հյուպատոսության հետ կապ է հաստատել ՀՀ 4 քաղաքացի

Կիպրոսում ՀՀ դեսպանությունն օպերատիվ կապի մեջ է իշխանությունների և դեսպանություն դիմած ՀՀ քաղաքացիների հետ

Ես քո ցավն էլ տանեմ, ամուր ու ուժեղ մնա․ քաղաքացին՝ վարչապետին․ տեսանյութ

Ջեյհուն Բայրամովը աշխատանքային այցով մեկնել է Ստամբուլ

Իրանի ժամանակավոր կառավարող խորհուրդը որոշել է չհարվածել կամ հրթիռներ չարձակել հարևան երկրների վրա՝ պայմանով

Ինձ ասեցիք՝ կբերեք որդուս ու բերեցիք, շնորհակալ եմ. գերությունից վերադարձած Դավիթ Դավթյանի հայրը` Փաշինյանին

Առաջին կանգառը՝ Աշտարակ․ վարչապետն ու ՔՊ կուսակիցներն ուղևորվել է Արագածոտնի և Շիրակի մարզեր․ տեսանյութ

ԱԱԾ շենքի հրկիզման դեպքի առթիվ նախաձեռնվել է քրեական վարույթ

Ինչպես է իրանական հրթիռը հարվածում Դուբայի օդանավակայանին․ տեսանյութ

Իրանական ԱԹՍ-ն ընկել է Դուբայի օդանավակայանի շրջակայքում․ Դուբայ-Երևան թռիչքը հետաձգվել է․ տեսանյութ

45 տարին կարևոր հանգրվան է, բայց նաև նոր ճանապարհի սկիզբ․ թող մետրոն շարունակի մնալ մեր քաղաքի վստահելի շարժը

ՆԳՆ ոստիկանության նկատմամբ վստահության մակարդակն աճել է․ իրավապահ կառույցների շարքում կրկին առաջինն է

Վիետնամում ՀՀ դեսպանությունում այս պահին գտնվում է ՀՀ 12 քաղաքացի․ ԱԳՆ-ն հայտնել է՝ երբ և ինչպես կվերադառնան

«Qatar Airways» ընկերության մարտի 9-ի չվացուցակի մեջ այս պահի դրությամբ ներառված է դեպի Երևան չվերթը․ ԱԳՆ

Եվս մեկ հաշտության համաձայնություն. շուրջ 324 միլիոն դրամ արժեքով գույքը հանձնվել է Հայաստանի Հանրապետությանը

Բարի առավոտ, լավ օր և սիրում ենք բոլորիդ․ վարչապետ․ տեսանյութ

Դատախազության աշխատանքից «լիովին գոհ» և «ավելի շուտ գոհ» է ՀՀ քաղաքացիների 43%-ը. ցուցանիշն աճել է 6%-ով

Ճամբարակ-Բերդ ավտոճանապարհը փակ է. երթևեկել բացառապես ձմեռային անվադողերով

Քաղաքացին փորձել է հրկիզել ԱԱԾ շենքը․ 1 անձ ձերբակալվել է․ տեսանյութ