Գույքը հարկվելու է իրական գնից, ինչը հնարավորություն կտա արդարացի հարկման համակարգ ունենալ. Առաքելյան

ՀՀ կառավարությունը հարկային բարեփոխումների շրջանակներում ցանկանում է ներդնել եկամուտների համատարած հայտարարագրման մեխանիզմը, ինչպես նաեւ նախատեսում է գույքահարկը համապատասխանեցնել շուկայական արժեքին: Այս մասին «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում ասաց ՀՀ վարչապետի խորհրդական, տնտեսագետ Մեսրոպ Առաքելյանը:

Նախորդ շաբաթ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի մոտ տեղի ունեցավ խորհրդակցություն՝ ՀՀ-ում հարկային բարեփոխումների հայեցակարգի վերաբերյալ: Քննարկմանը վարչապետն ընդգծել է, որ շատ համարձակ որոշումների են գնալու առաջիկայում՝ հարկային փոփոխությունների առումով:

Հարկային բարեփոխումների մասին ՀԺ-ն զրուցել է Մեսրոպ Առաքելյանի հետ:

- Պարոն Առաքելյան, ի՞նչ նոր փոփոխություններ են նախատեսվում։

- Հարկային բարեփոխումների 2-րդ փուլին ենք անցնում: Այս տարվա հունվարի 1-ից բարեփոխումների առաջին փուլի հիմնական հատվածը մտավ ուժի մեջ: Մի մասը նախորդ տարի էր ուժի մեջ մտել: Բարեփոխումների 2-րդ փուլը, որը նախանշվում է, 2 հիմնական ուղղություն է ենթադրում: Առաջինը եկամուտների համատարած հայտարարագրման մեխանիզմն է, մյուսը՝ գույքահարկի: Քաղաքական առումով այս երկուսը պետք է դիտարկել ընդհանուր կոնտեքստում: Ընդդիմախոսները, ովքեր դեմ են համահարթ եկամտային հարկի համակարգին, ասում էին, որ մեծ եկամուտ ստացողները պետք է ավելի մեծ տոկոսադրույքով հարկվեն: Այս փոփոխությունը, որը նաեւ ի սկզբանե նախանշվում էր, ենթադրում է, որ մենք գնալու ենք ոչ թե եկամտի պրոգրեսիվ հարկման, այլ գույքի: Մասնավորապես՝ այս պահին մենք գույքահարկի առումով ունենք բավականին թույլ գործակիցներ: Նոր փոփոխությունը ենթադրում է, որ շքեղ առանձնատներն ավելի մեծ հարկման կենթարկվեն: Իսկ երկրորդը եկամուտների հայտարարագրումն է, որն իրենից ենթադրում է եկամուտների եւ դրանց արդարացի հարկման մեխանիզմների համակարգում:

- Ի՞նչ չափով է նախատեսված բարձրացնել թանկարժեք առանձնատների գույքահարկը: Կամ՝ որքա՞ն պետք է արժենա առանձնատունը, որ այն համարվի թանկարժեք:

- Այս պահին կդժվարանամ հստակ թվեր ասել, քանի որ դեռեւս աշխատանքները շարունակվում են: Ունենք խնդիր՝ գնահատման համակարգի հետ կապված: Ազգային ժողովի կողմից արդեն ընդունվել է շուկայական արժեքին մոտ՝ կադաստրային գնահատման մասին օրենքը: Մենք ունենք այս պահին կադաստրային արժեքով գնահատում, որն էականորեն շեղված է շուկայական արժեքից: Այդ օրենքն արդեն ուժի մեջ է մտել, եւ մենք ունենալու ենք իրական գնահատում: Գույքը հարկվելու է իրական գնից, ինչը հնարավորություն կտա արդարացի հարկման համակարգ ունենալ:

- Գույքահարկի բարձրացումը հնարավո՞ր է նաեւ սովորական քաղաքացիների մոտ դժգոհություն առաջացնի, հաշվի առնելով, որ բարձրանալու է ոչ միայն թանկարժեք առանձնատների գույքահարկը, այլեւ՝ ավելի էժան տներինը:

- Այստեղ թիրախն ինչ-որ կոնկրետ խմբի վրա չէ բեւեռված: Խնդիրը արդարացի հարկումն է, որի հիմքը շուկայական արժեքի ամրագրումն է: Իհարկե, այդ մտահոգությունը, որ նշեցիք՝ հնարավոր է: Դա էլ է հաշվի առնվելու այդ ուսումնասիրությունների արդյունքում, քանի որ այս պահին հանրապետությունում մոտ 900 հազար գույքային միավոր կա, եւ այդ ուսումնասիրությունները պետք է պատշաճ մակարդակի կատարվեն, որպեսզի սոցիալական խմբերը խնդիր չունենան:

- Արդյո՞ք հունվարի 1-ից ուժի մեջ մտած Հարկային օրենսգրքով հնարավոր չէր ներառել նաեւ այս բաց մնացած հարցերը։

- Հունվարի 1-ից ուժի մեջ մտած օրենսգիրքն ԱԺ-ում ընդունվեց 2019-ի մայիս-հունիս ամիսներին ու դրանից էլ դեռեւս մի քանի ամիս առաջ կառավարությունն ավարտել էր աշխատանքները եւ ուղարկել էր ԱԺ: Թեեւ հունվարի 1-ից է ուժի մեջ մտել, սակայն այդ աշխատանքների էական մասը 1 տարի առաջ արդեն պատրաստ էր: Այստեղ նաեւ օրենսդրական կարգավորումների խնդիր ունեինք, քանի որ որոշ փոփոխություններ միայն հունվարի 1-ից էին ուժի մեջ մտնելու: Հետեւաբար հարկային օրենսդրության ամբողջական խնդիրները կարգավորելու համար որոշակի ժամանակ էր պահանջվում: Ի սկզբանե էլ հայտարարվել էր, որ առաջին փուլի բարեփոխումներն այն ակնհայտ հատվածներին էին առնչվելու, որտեղ ունեինք խնդիր, եւ օր առաջ անհրաժեշտություն կար փորձել այդ ոլորտները բարելավել:

- Հունվարի 1-ից գործող Հարկային օրենսգրքում արդեն թերություններ նկատվե՞լ են։

- Հունվարի 1-ից ուժի մեջ մտած փոփոխություններն իրենցից ենթադրում էին՝ եկամտային հարկի համահարթեցում՝ այս տարի 23 տոկոս, հաջորդ տարիներին էլ 1-ական տոկոս կնվազի մինչեւ 20 տոկոս, շահութահարկի նվազում՝ 20 տոկոսից 18 տոկոս, միկրոձեռնարկատիրության համակարգի ներդրում, որը շատ կարեւոր է: Մենք ձեւավորեցինք մինչեւ 24 մլն շրջանառություն ունեցող ընկերությունների կողմից բիզնեսին առնչվող հարկերից ազատում՝ որոշակի ոլորտներում: Այս պահին արդեն մոտավորապես 30 հազար սուբյեկտ՝ ովքեր նախկինում հարկեր են վճարել, դիմել են, որպեսզի իրենց գործունեությունը ծավալեն միկրոձեռնարկատիրության դաշտում: Սա ես կարեւոր ձեռքբերում եմ համարում, քանի որ այդ ընկերությունները փաստացի սոցիալական խնդիր են լուծում: Չենք կարող ասել, որ այդ փոքր ընկերությունները բիզնես մասնակից են համարվում տնտեսության մեջ, հետեւաբար սա նաեւ կառավարության սոցիալական քաղաքականության կարեւորագույն գործիքներից մեկն է: Այս պահին որեւիցե էական մտահոգություն այս փոփոխությունների առումով տնտեսության կողմից չի արձանագրվել: Չեմ բացառում, որ հնարավոր է որոշակի կարգավորումներ որոշակի մտահոգությունների տեղիք տան: Հնարավոր է հետագայում դրանք կարգավորվեն, եթե բարձրաձայնվեն:

- Սոցցանցերում ոլորտին առնչվող մարդիկ նշել էին, որ հստակեցված չէ, թե ովքեր կարող են համարվել միկրոձեռնարկատիրության սուբյեկտ:

- Օրենսգրքում կա այն ցանկը, ովքեր չեն կարող համարվել միկրոձեռնարկատիրության սուբյեկտ: Իհարկե, յուրաքանչյուր առանձին դեպք՝ հաշվի առնելով որոշակի առանձնահատկություններ, որոշ դեպքերում հնարավոր է օրենսգրքի կարգավորումներից դուրս հայտնվի: Հետեւաբար, եթե կան ինչ-որ սուբյեկտներ, որոնք ունեն այդ կարգավորման հետ կապված մտահոգություններ՝ Էկոնոմիկայի նախարարությունը, ՊԵԿ-ը եւ այլ պատկան մարմիններ պարտավոր են մաքսիմում արագ պաշտոնական պարզաբանում տալ՝ այդ կոնկրետ դեպքերի վերաբերյալ:

- Ե՞րբ է նախատեսված նոր փոփոխություններն արդեն ՀՀ կառավարության եւ Ազգային ժողովի օրակարգ բերել։

- Աշխատանքներն ընթացքի մեջ են: Որպես կիրառում նախատեսվում է, որ 2022 թվականի հունվարից դրանք կսկսեն ուժի մեջ մտնել:

- Սա ենթադրում է, որ համապատասխան օրենսդրական փոփոխությունները ԱԺ եւ Կառավարություն կմտնեն 2021-ի՞ն:

- Այո, մաքսիմում արագ պետք է լինի: Ընդ որում սա լայն քննարկման անհրաժեշտություն ունի, քանի որ վերաբերում է հարյուր հազարավոր քաղաքացիների: Հետեւաբար այստեղ շտապելը հնարավոր է, որ խնդիրներ առաջացնի: Աշխատանքային մեծ քննարկումների եւ վերլուծությունների կարիք կա: