Կոնսենսուս մինուս ժողովուրդ

Իրենք իրենց ընդդիմություն հռչակած ռեւանշիստները վերջերս դարձյալ սկսել են խոսել «կոնսենսուս մինուս մեկ»-ի մասին: Քաղաքական դաշտն, իբր, միավորվում է Նիկոլ Փաշինյանի ու նրա ղեկավարած ուժի դեմ՝ հանրապետականները կազմ ու պատրաստ են, Դաշնակցությունն ակտիվանում է, «Վերնատունը» խոստանում է ակտիվանալ, Քոչարյանի որդին է ուզում կուսակցություն ստեղծել, Վանեցյանն է աշխուժանում, ԲՀԿ-ն է դիրքավորվում...

Առաջին հայացքից կարող է թվալ, թե իսկապես էլ «կոնսենսուս մինուս մեկն» իրականություն է դառնում: Այլ հարց է, որ այդ «մեկը» ոչ թե Նիկոլ Փաշինյանն է՝ իր ղեկավարած քաղաքական ուժով, այլ հասարակության մեծամասնությունը: Որովհետեւ, եթե քաղաքական ուժերից մեկը վայելում է հասարակության բացարձակ մեծամասնության աջակցությունը (իսկ Փաշինյանի վարկանիշը, որոշ գնահատականների համաձայն, այսօր էլ գերազանցում է 70 տոկոսը), ու մյուս ուժերը «կոնսենսուսով» համախմբվում են այդ ուժի դեմ, ստացվում է, որ կոնսենսուսը ժողովրդի մեծամասնության դեմ է:

Ի դեպ՝ այս իրավիճակը նորություն չէ, վերջին տասնամյակներում գրեթե միշտ էլ այդպես է եղել՝ քաղաքական դաշտի մեծամասնությունը համախմբված է եղել հասարակության մեծամասնության դեմ: Ու խնդիրը միայն այն չէ, որ իշխող քաղաքական ուժը, որպես կանոն, բռնությունների եւ ընտրակեղծիքների միջոցով «հաղթել է»՝ չունենալով հանրության աջակցությունը (այսինքն՝ համախմբվել է ժողովրդի դեմ): Խնդիրն այն է, որ հատուկենտ բացառություններով՝ քաղաքական մյուս ուժերը նույնպես համախմբվել են այս կամ այն եղանակով հասարակության հաշվին ապրելու «գաղափարի» շուրջ: Դաշնակցությունն, օրինակ, ընդդիմադիր կեցվածքով մասնակցում էր ընտրություններին, ստանում, ասենք, 5-6 տոկոս, հետո վազում նախագահական, կոալիցիա կազմում ընտրակեղծարարների հետ եւ մի քանի նախարարական ու մարզպետական պորտֆել ստանում: Արդյունքում՝ մի քանի մարզերի ղեկավարումն իրականացնում էր այն ուժը, որին այդ մարզերի բնակիչների 94-95 տոկոսը դեմ էր քվեարկել:

Նույն կերպ էին վարվում նաեւ քաղաքական դաշտի «հաճախորդները»՝ իշխանությունների դեմ բոցաշունչ ելույթներ էին ունենում, ընդդիմադիր դաշտից պատկառելի թվով ձայներ փախցնում, դրանք դնում ընտրակեղծարար իշխանությունների ոտքերի տակ ու փոխարենը պաշտոններ ստանում: Մի խոսքով՝ բոլոր դերերը նախապես բաշխված էին: Ի սկզբանե հայտնի էր, թե որ ուժերը պիտի  մտնեն կոալիցիա, որոնք՝ «հաճախորդ» դառնան, որոնք՝ ընդդիմություն աշխատեն միջազգային ատյաններում իշխանությունների դեմքը փրկելու համար ու դրա դիմաց որոշակի բիզնես-արտոնություններ ստանան: Ընդ որում՝ բոլոր այս գործարքներն իրականացվում էին ժողովրդի թիկունքում: Հենց սա էր «կոնսենսուս մինուս ժողովուրդ» համակարգը:

Հիմա Քոչարյանն ու հանրապետականները փորձում են վերականգնել այդ համակարգը, եւ պատահական չէ, որ բոլոր այն ուժերն ու անհատները, ովքեր ժամանակին այս կամ այն կարգավիճակով օգտվել էին այդ համակարգից, նրանց կողքին են: Նպատակը հասկանալի է՝ առաջին փուլում տապալել հասարակության աջակցությունը վայելող իշխանություններին, երկրորդ փուլում՝ նոր դերաբաշխում իրականացնել (ով ամենաակտիվը կլինի կամ ամենաշատը փող ծախսի՝ կդառնա իշխանություն, եւս մեկ-երկուսը՝ կոալիցիոն գործընկերներ, մյուսները՝ ընդդիմադիր կեցվածքով հաճախորդներ): Ու չարժե արհամարհանքով վերաբերվել այս ծրագրին՝ համարելով, որ դա բացառված է, եւ վերջ: Ցավոք՝ բացառված չէ, որովհետեւ իշխանությունների միակ հենարանը հանրային աջակցությունն է, իսկ դա փոփոխական մեծություն է: Հանրային աջակցությունը պայմանավորված է հանրային գիտակցությամբ, իսկ այդ գիտակցությունը ենթակա է քարոզչական մանիպուլյացիաների, դրա համար անհրաժեշտ գործիքակազմի  80-90 տոկոսն էլ տնօրինում են հանրության դեմ «կոնսենսուսի եկածները»: