Ռազմավարական եւ դաշնակցային գործընկերություն. Լավրովի երեւանյան այցը

Նոյեմբերի 10- 11-ը Երեւանում էր ՌԴ արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովը: Նա Հայաստան էր ժամանել բավական հագեցած օրակարգով:

Լավրովը նախ մասնակցեց Հայրենական Մեծ պատերազմի 75-ամյակին նվիրված ցուցահանդեսի բացմանը, ապա հանդիպումներ ունեցավ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի, ԱԳ նախարար Զոհրաբ Մնացականյանի եւ նախագահ Արմեն Սարգսյանի հետ: ՌԴ ԱԳ նախարարը նաեւ դասախոսությամբ հանդես եկավ ՀՀ ԱԳՆ դիվանագիտական դպրոցի շրջանավարտների համար: Հանդիպումները, ինչպես եւ այցն ընդհանուր առմամբ անցան դրական մթնոլորտում:

Դեռեւս Երեւան ժամանելու նախօրեին Լավրովը զրուցել էր «Մեդիամաքսի» հետ՝ «ազդարարելով» դրական տրամադրվածությունը: Նա մասնավորապես նշել էր, որ ՀՀ նոր իշխանությունները համապարփակ դաշնակցային հարաբերությունների եւ համագործակցության ընդլայնման ամրապնդման ուղղությամբ լուրջ տրամադրվածություն են ցուցաբերել՝ չմոռանալով նաեւ նշել, որ «ծավալուն եւ բազմակողմանի հարաբերությունների պարագայում օբյեկտիվորեն կարող են առաջանալ որոշակի հարցեր, որոնց վերաբերյալ ի հայտ են գալիս տարընթերցումներ»:

«Գլխավորը, որ մենք հայ ընկերների հետ միասնական ենք դրանք կառուցողական ճանապարհով լուծելու, փոխընդունելի լուծումների հասնելու անհրաժեշտության մեջ», - նշել էր Լավրովը:

Հայ-ռուսական հարաբերությունների խորության մասին խոսվեց նաեւ Հայրենական Մեծ պատերազմի 75-ամյակին նվիրված ցուցահանդեսի բացման ընթացքում: Լավրովը նշեց, որ Ռուսաստանում բարձր են գնահատում ուշադրությունը, որով Հայաստանում պահպանում են Հայրենական մեծ պատերազմի իրադարձությունների հիշողությունը։ Նրա խոսքով՝ ռուսաստանցիների եւ հայերի դարավոր բարեկամությունը մնում է հայ-ռուսական ռազմավարական գործընկերության եւ դաշնակցային գործընկերության հետագա ամրապնդման գրավականը: Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի նրա խոսքը «պատմությունը վերաշարադրելու եւ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի միջազգայնորեն ճանաչված արդյունքները վերանայելու փորձերի» նկատմամբ միասնական անհանդուրժողականության վերաբերյալ: Առաջին հերթին այն ուղղված է Արեւմուտքին եւ որոշ նախկին խորհրդային երկրների, որտեղ վերջերս ակտիվ փորձեր են նկատվում Երրորդ Ռեյխի նկատմամբ տարած հաղթանակում ԽՍՀՄ դերը նվազեցնելու ուղղությամբ: Բացի այդ՝ պատմությունը վերաշարադրելու տարատեսակ փորձեր կատարվում են նաեւ Ադրբեջանում, մասնավորապես հայերի մասնակցության եւ դերի առումով, ուստի Բաքուն եւս հայտարարության հասցեատերերից է:

Հաջորդ ուշագրավ հայտարարությունը հնչեց Փաշինյանի հետ հանդիպման ընթացքում: Լավրովը հստակ ընդգծեց. «Ձեր երկրում տեղի ունեցած փոփոխությունները չեն խանգարել մեր հարաբերություններում շարունակականության ապահովմանը, ռազմավարական եւ դաշնակցային գործընկերության հաստատմանը բոլոր ոլորտներում»: Կարելի է հուսալ, որ արդեն նաեւ պաշտոնական Մոսկվայի հստակ արձանագրումից հետո այս թեմայով բազմաբնույթ շահարկումներն ի վերջո կդադարեն:

Մնացականյանի հետ համատեղ ասուլիսում Լավրովը մեկ այլ ուշագրավ հայտարարություն արեց: Խոսելով հայ-թուրքական արձանագրությունների մասին՝ նա նշեց, որ Մոսկվան զգուշացրել էր, որ պետք չէ տարվել այդ գաղափարով, մասնավորապես, ակնկալել, որ փաստաթղթերն ուժի մեջ կմտնեն առանց ղարաբաղյան կարգավորմանը կապելու, սակայն հայկական կողմը վստահ էր հաջողության մեջ, «քանի որ նրանց խոստացել էին»:

Լավրովի այցին ընդառաջ շատ էր խոսվում ամերիկյան ֆինանսավորմամբ կառուցված կենսաբանական լաբորատորիաների մասին: Մնացականյան-Լավրով համատեղ ասուլիսի ընթացքում հայտարարվեց, որ կենսաբանական անվտանգության ոլորտում համագործակցության հայ-ռուսական հուշագրի տեքստը գրեթե պատրաստ է: Փաստաթղթի ստորագրումից հետո հնարավոր կլինի կենսաբանական անվտանգության ոլորտում ավելի լայն համագործակցություն հաստատել Ռուսաստանի հետ: Ենթադրվում է, որ «ավելի լայն համագործակցությունը» թույլ կտա ռուս մասնագետներին մուտք գործել այդ լաբորատորիաներ, ինչն արդեն տեղի էր ունեցել նախկինում, քանի որ ռուսական կողմը որոշակի անհանգստություն ուներ լաբորատորիաների անվտանգային բնույթի վերաբերյալ՝ հաշվի առնելով դրանց ֆինանսավորման աղբյուրը: Թերեւս, հաշվի առնելով հենց այս դրվագը, Զոհրաբ Մնացականյանը շտապեց ընդգծել, որ «այս հարցը նախեւառաջ վերաբերում է մեր անվտանգությանը»:

Լավրովի այցի, թերեւս, ամենակարեւոր հայտարարությունը վերաբերվում էր Արցախի խնդրին: Պատասխանելով հակամարտությունը միայն տարածքային ամբողջականության շրջանակներում լուծելու վերաբերյալ հայտարարությունների մասին հարցին՝ Լավրովը նշեց, որ պետք է հաշվի առնվեն Հայաստանի, Արցախի, Ադրբեջանի շահերը եւ տարածքային ամբողջականության հետ մեկտեղ մեջբերեց նաեւ ազգերի ինքնորոշման իրավունքն ու հակամարտության խաղաղ կարգավորման սկզբունքը։ Այսպիսով, ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ երկրի արտգործնախարարը պատասխանեց ադրբեջանական կողմի ռազմատենչ ու ապակառուցողական հռետորաբանությանը՝ վերահաստատելով հակամարտության հանգուցալուծման գլխավոր սկզբունքները՝ ժողովուրդների ինքնորոշում, ուժի եւ ուժի սպառնալիքի չկիրառում, տարածքային ամբողջականություն: Այս սկզբունքները լիովին ընդունելի են հայկական կողմի համար. ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունքն արդեն գործել էր, երբ ուժի չկիրառման սկզբունքը, ցավոք, արդեն տապալվել էր՝ վերաճելով պատերազմի, իսկ Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության հետ Արցախը որեւէ ընդհանուր բան չունի: