ՀՀ քաղաքացու օրը մշտական «հիշեցման թերթիկ» է ցանկացած իշխանության համար. ինչու են նախկինները դեմ

Եվ այսպես, կառավարությունը հավանություն տվեց օրենքի նախագծին, որի համաձայն՝ ապրիլի վերջին շաբաթ օրը կնշվի որպես Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացու օր։ Քաղաքական ու մերձքաղաքական որոշակի շրջանակներ, իհարկե, անմիջապես փորձեցին եւ փորձում են սա ներկայացնել որպես իշխանությունների «ոչ ադեկվատության», «ինքնասիրահարվածության» եւ անգամ անհատի պաշտամունքի սաղմնավորումների ապացույց։ Անգամ զուգահեռներ են անցկացվում, թե տեսեք՝ Ղազախստանում մայրաքաղաքը վերանվանում են Նուրսուլթան, Հյուսիսային Կորեայում, Թուրքմենստանում ու նման կարգի բազմաթիվ այլ երկրներում առաջնորդների ծննդյան օրերը նշվում են որպես ազգային տոն, Հայաստանում էլ Նիկոլ Փաշինյանն է իր իշխանության գալը պետական տոն հռչակում։

Որքանո՞վ են օբյեկտիվ այս քննադատությունները, եւ արժե՞ր արդյոք հիմա Հայաստանում այդպիսի տոն սահմանել։ Այո, շատերի համար 2018թ․ ապրիլյան իրադարձությունները ոչ թե տոն էին, այլ ողբերգություն․կորցրեցին պաշտոնները, արտոնյալ պայմաններում բիզնեսով զբաղվելու հնարավորությունները եւ այլն, բայց արդյո՞ք սա նշանակում է, որ եթե կան նաեւ դժգոհներ՝ չպետք է տոնել այդ իրադարձությունները։ Անգամ 1991թ․սեպտեմբերի 21-ի հանրաքվեի «այո»-ն 100 տոկոսանոց չէր, բայց դա չի խանգարում, չէ՞, որ այդ օրը պետականորեն նշենք որպես Անկախության օր։ Կամ՝ ուրիշ բան, եթե 2018թ․ ապրիլյան այդ օրերին տեղի ունեցած լինեին, ասենք, նախագահական ընտրություններ, հաղթած թեկնածուն էլ հետագայում իր ընտրության օրը պետական տոն դարձներ․ դա իսկապես անընդունելի կլիներ։ Բայց 2018-ի ապրիլին տեղի է ունեցել բոլորովին այլ բան՝ Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիներն անկախությունից ի վեր առաջին անգամ կարողացել են իրենց կամքը պարտադրել գործող իշխանություններին։ Այսինքն՝ դա Նիկոլ Փաշինյանի կամ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության հաղթանակը չէր, դա ՀՀ քաղաքացիների հաղթանակն էր։ Մինչ այդ շատ անգամ էին փորձել, բայց չէր ստացվել, իսկ այդ անգամ՝ ստացվեց։ Պե՞տք է արդյոք տոնել այդ հաղթանակը, թե ոչ։

Տեսակետներ են հնչում նաեւ, թե շտապել պետք չէ, սպասենք-տեսնենք ինչով կավարտվի այս ամենը, գուցե փոփոխություններն անշրջելի չեն, գուցե քաղաքացիների սպասելիքները չեն արդարանում, գուցե հիասթափության ալիք է բարձրանում․․․ Բայց արդյո՞ք դա որեւէ չափով նվազեցնում է քաղաքացիների տարած հաղթանակի կարեւորությունը։ Ֆրանսիական Մեծ հեղափոխությունն, օրինակ, մեղմ ասած՝ ոչ միանշանակ հետեւանքներ ունեցավ, բայց Բաստիլի գրավման օրը Ֆրանսիայում մինչեւ հիմա նշվում է որպես ազգային տոն։ Ոչ թե այն պատճառով, որ սանկյուլոտներն ավելի արդյունավետ էին կառավարում երկիրը, այլ որովհետեւ միապետական համակարգը վերացվեց։

Իսկ ինչո՞ւ են ընդդիմադիր շրջանակները (եւ հատկապես նախկինները) այսպես «ընկնավորվում» Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացու օրը պետականորեն տոնելու հեռանկարից։ Որովհետեւ նրանք կցանկանային, որ ապրիլյան իրադարձությունների ժամանակ քաղաքացիների դերակատարումը մոռացվեր-գնար, ու պատմության մեջ այդ ամենը մտներ ընդամենը որպես հեղաշրջում։ Իսկ այսպես՝ ամեն տարի դա նշվելու է, ու միշտ արձանագրվելու է, որ ժողովուրդն էր ոտքի ելել գործող իշխանությունների դեմ։ Իսկ նախկիններին դա պետք չէ։ Նրանք կցանկանային, որ քաղաքացիներն ընդհանրապես որեւէ դերակատարում չունենան երկրի քաղաքական կյանքում եւ ընդամենը 5 տարին մեկ հանդես գան որպես «էլեկտորատ»՝ ստանալով իրենց 10 հազարական դրամներն ու քաշվելով մի կողմ։

Ըստ էության՝ ՀՀ քաղաքացու օրը հենց քաղաքացիներին է պետք։ Որովհետեւ, այո, ոչ մի իշխանություն հավերժ չէ, եւ Հայաստանում տեղի ունեցած փոփոխություններն էլ դեռեւս անշրջելի չեն։ Դրա համար էլ քաղաքացիները միշտ պիտի հիշեն, որ իրենք իշխանություններին իրենց կամքը պարտադրելու ձեւը գիտեն, մի անգամ արել են դա, ու եթե պետք լինի՝ էլի կանեն։ Այսինքն՝ Քաղաքացու օրը մշտական «հիշեցման թերթիկ» է ցանկացած իշխանության համար։ Եվ լավագույն երաշխիքը, որ այլեւս երբեք որեւէ իշխանություն չհամարձակվի արհամարհել ժողովրդի կամքը։

Ընդ որում՝ այն, որ Քաղաքացու օրը տոնվելու է այս իշխանությունների նախաձեռնությամբ, ամենեւին չի նշանակում, որ այդ օրը «հիշեցման» թերթիկ չի լինելու նաեւ իրենց համար։