Վարչապետի հրաժարականից առաջ կառավարությունը հաստատեց նոր Ընտրական օրենսգիրքը եւ ուղարկեց ԱԺ

Կառավարությունը հոկտեմբերի 16-ի արտահերթ նիստի ժամանակ հավանություն տվեց Ընտրական օրենսգրքում փոփոխությունների եւ հարակից օրինագծերի փաթեթին, որը կուղարկվի ԱԺ: Օրինագծերի փաթեթը ներկայացրեց արդարադատության նախարար Արտակ Զեյնալյանը: Նա նշեց, որ ընտրական բարեփոխումների հիմնական նպատակը ՀՀ-ում ժողովրդավարական ինստիտուտների կայացումն է, դրանից ելնելով՝ մշակվել է Ընտրական օրենսգրքում եւ հարակից օրենքներում փոփոխությունների նախագիծ:

Օրենսգիրքը լուծում է հետեւյալ խնդիրները՝ թեկնածուների տարածքային ցուցակների վերացում, պարզ համամասնական ընտրակարգի ընդունում, կոալիցիաների ձեւավորման սահմանափակումների վերացում եւ ժամկետների ընդլայնում՝ 6 օրից դարձնելով 10 օր, կուսակցական բազմակարծության ապահովման նպատակով՝ ընտրվելու նվազագույն շեմի իջեցում՝ կուսակցությունների համար նախատեսելով 4 տոկոս նախկին 5-ի փոխարեն եւ դաշինքների համար 6 տոկոս՝ նախկին 7-ի փոխարեն, ընտրագրավի գումարի իջեցում 10 մլն դրամից 7,5 մլն դրամի: ԱԺ-ում նվազագույնը 4 քաղաքական ուժերի ընտրության երաշխիքների ապահովում, կանանց ներկայացվածության քվոտայի բարելավում՝ գործող 25 տոկոսի փոխարեն սահմանելով 30 տոկոս ներկայություն, «Բոնուսային համակարգի» վերացում Երեւանի, Գյումրիի եւ Վանաձորի ընտրությունների ժամանակ:

Արտակ Զեյնալյանի խոսքով, լրացուցիչ մեխանիզմներ են նախատեսված, այդ թվում՝ նախատեսվում է սահմանափակել վավերականության ժամկետը լրացած անձը հաստատող փաստաթղթով քվեարկելու իրավունքը՝ ապահովելով վավեր անձնագրերով Հայաստանում գտնվող բոլոր ընտրողների համար եւ ցուցակներում թողնելով առնվազն վերջին մի քանի տարվա ընթացքում անձը հաստատող վավեր փաստաթուղթ ունեցող ընտրողներին:

«Նախատեսվել է մեխանիզմ՝ դատարանի կողմից անգործունակ ճանաչված անձանց ընտրողների ցուցակից հանելու համար: Ընտրողների իրազեկվածության բարձրացում, որը ենթադրում է օրենսդրորեն ամրագրել համապետական ընտրությունների ժամանակ Հանրային հեռուստատեսությամբ հեռուստաբանավեճերի կազմակերպումը՝ դրանցից առնվազն մեկը նախատեսելով կուսակցությունների համամասնական ցուցակի առաջին համարների մակարդակով, ինչպես նաեւ անվճար հնարավորություն տալով այլ լրատվամիջոցներին վերահեռարձակելու այդ հեռուստաբանավեճը:

Էապես ավելացնել Հայաստանի հանրային ռադիոյով եւ հեռուստատեսությամբ անվճար եթերաժամանակի քանակը եւ նախատեսել կուսակցությունների նախընտրական ծրագրերի լուսաբանում: Հեռուստատեսությամբ այն կլինի մինչեւ 60 րոպեի փոխարեն 90 րոպե, իսկ ռադիոյով՝ մինչեւ 125 րոպեի փոխարեն մինչեւ 180 րոպե:

Ապահովել զորամասերում քարոզչության հավասար պայմաններ՝ ՀՀ պաշտպանության նախարարության միջոցով՝ առանց անցագրային ու գաղտնիության ռեժիմի փոփոխման: Մասնավորապես՝ սահմանել մեխանիզմներ զինծառայողներին նախընտրական քարոզչությանը հեռուստատեսությամբ հետեւելու համար: Քվեարկության գործընթացի մատչելիության ապահովում, ինչը ենթադրում է տեղաշարժման դժվարություններ ունեցող ընտրողներին հնարավորություն տալ ժամանակավոր հաշվառվել տեղաշարժման համար մատչելի, գտնվելու վայրի մոտակա տեղամասային կենտրոնում։

Զինվորականների քվեարկության ընթացքում արգելվել է վերադաս սպայի գտնվելը քվեարկության սենյակում։ Ընտրական գործընթացների նկատմամբ վերահսկողության հնարավորությունների բարձրացում, այդ թվում`կրճատել ՀԿ-ների հավատարմագրելու վերջնաժամկետը: Վերացնել դիտորդների եւ ԶԼՄ ներկայացուցիչների գումարային թիվը տեղամասում սահմանափակելու հանձնաժողովի իրավունքը: Սահմանել միջազգային եւ օտարերկրյա դիտորդական կազմակերպություններին հրավեր ուղարկելու ընթացակարգը:

Ամրագրել տեղական դիտորդական կազմակերպությունների կողմից 3-ամսյա ժամկետում իրենց զեկույցները հրապարակման համար ԿԸՀ ներկայացնելու պահանջ։ Անգործունակ ճանաչված անձինք հանվելու են ընտրողների ցուցակից»,- ընդգծեց Արտակ Զեյնալյանը:

Նիկոլ Փաշինյանն էլ նշեց, որ առաջարկվող Ընտրական օրենսգրքի բոլոր փոփոխությունները արված են պարզեցման ուղղությամբ: Նա, մասնավորապես նշեց, որ Ընտրական օրենսգրքի փոփոխությունների քննարկումների ընթացքում շատ է խոսվում այն մասին, որ ընտրական օրենսգիրքն ընդունելուց հետո որոշակի ժամանակ է պետք, որ հանրությունը եւ քաղաքական ուժերը ծանոթանան դրա նրբություններին. «Բայց ես ուզում եմ ընդգծել, որ այս ընտրական օրենսգրքի բոլոր փոփոխությունները արված են պարզեցման ուղղությամբ:

Շատ կարեւոր է, որ մենք այսօրվանից բարձրաձայնենք, թե ինչ քվեարկություն ենք մենք նախատեսում: Ըստ էության տեղի է ունենալու քվեարկություն՝ առանց գրիչի: Այսինքն՝ նախկինի պես յուրաքանչյուր քաղաքական ուժ ունենալու է իր քվեաթերթիկը, ընդ որում, դրանք հատուկ հաշվառման փաստաթղթեր չեն լինելու: Քաղաքացիների համար քվեարկությունը նման է 2017-ի ընտրություններին, բայց ավելի պարզեցված կարգով: Եթե նախկինում ընտրողը վերցնում էր քվեաթերթիկը եւ պետք է նշան կատարեր, կարող էր նաեւ առանց նշան կատարելու քվեարկել, հիմա գրիչ ընդհանրապես հարկավոր չէ: Վերանում է տարբեր գույնի գրիչների պատմությունը: Քաղաքացին քվեաթերթիկը դնում է ծրարի մեջ առանց որեւէ նշում կատարելու»,- հայտարարեց Փաշինյանը:

Իր հերթին առաջին փոխվարչապետ Արարատ Միրզոյանը հայտարարեց, որ իրենք ընտրական օրենսգրքի փոփոխությունները քննարկելիս խնդիրները բաժանել են երկու մասի՝ առաջնահերթ լուծումներ պահանջող խնդիրներ եւ ավելի երկարաժամկետ լուծումներ պահանջող հարցեր. «Մենք գնացել ենք առաջնահերթ լուծման անհրաժեշտություն ունեցող հարցերի ճանապարհով, ենթադրում ենք, որ շարունակելու ենք աշխատանքն արդեն խորհրդարանական ընտրություններից հետո»:

Ըստ նրա՝ բոնուսային համակարգը, որը ենթադրում է ընդդիմությանը հատկացնել ԱԺ տեղերի 1/3-ը, որոշակի առումով անտրամաբանական է, թեեւ որոշակի փաստարկներ կան դրա օգտին:

«Եթե նույնիսկ ինչ-որ փուլում պետք է անդրադառնանք դրան եւ վերացնենք այդ համակարգը, վստահաբար, այսօր այդ օրը չէ: Բազմաթիվ մեղադրանքներ կարող են հնչել կառավարություն կազմող քաղաքական ուժի հասցեին, որը գնում է արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների եւ վերացնում է ընդդիմության առնվազն 1/3 ներկայություն ունենալու դրույթը»,- հայտարարեց նա:

Իր հերթին արդարադատության նախարար Արտակ Զեյնալյանն անդրադարձավ Սահմանադրությամբ նախատեսված կայուն խորհրդարանական մեծամասնություն ունենալու դրույթին: Նշենք, որ նախատեսվում է, որ ԱԺ ընտրություններից հետո պետք է ձեւավորվի կայուն խորհրդարանական մեծամասնություն, որը սահմանված է 54 տոկոս.

«Եթե ԱԺ ընտրություններից հետո կայուն խորհրդարանական մեծամասնություն չի ձեւավորվում, անցկացվում են նոր ընտրություններ: Սակայն Սահմանադրության մեջ կա բաց, որովհետեւ կայուն խորհրդարանական մեծամասնությունը կարող է դադարել գոյություն ունենալ ԱԺ գոյության 5-ամյա ժամանակահատվածում: Այդ դեպքում՝ պետք է նախատեսել իրավունքի ուժով ԱԺ լուծարման ընթացակարգ»:

Պաշտպանության նախարար Դավիթ Տոնոյանն անդրադարձավ ՊՆ ներկայացված առաջարկին, որը կառավարության հավանությունը չի ստացել։ Այն վերաբերում է դիվանագիտական կամ հյուպատոսական ներկայացուցչություններում քվեարկության կազմակերպման ձեւաչափին՝ ընտրություններին մասնակցել էլեկտրոնային տարբերակով։ «Խոսքը վերաբերում է մեր զինծառայողներին, որոնք մեծ քանակությամբ գտնվում են եւ առաքելություններում եւ ուսման, ընդ որում մեծ մասը գտնվում է դիվանագիտական ներկայացուցչությունների մոտիկ վայրերում»,- ասաց Դավիթ Տոնոյանը։ Արդարադատության նախարար Արտակ Զեյնալյանն արձագանքեց, որ այս պահի դրությամբ նման մեխանիզմի իրագործելիությունը եւ դրա նկատմամբ վստահելիությունը ապահովելն իրատեսական չի թվում՝ հաշվի առնելով նաեւ այն, որ այս արտահերթ ընտրություններ են լինելու, ոչ թե հերթական։ Կառավարության մեկ այլ որոշմամբ` հոկտեմբերի 22-ին՝ ժամը 11:00-ին կհրավիրվի ԱԺ արտահերթ նիստ՝ օրակարգում Ընտրական օրենսգրքի փոփոխությունները։ Տեղեկացնենք նաեւ, որ առաջին փոխվարչապետ Արարատ Միրզոյանը հայտնեց, որ այսօրվանից սկսելու է հանդիպումներ խորհրդարանական բոլոր խմբակցությունների հետ՝ ԸՕ-ի փոփոխությունների վերաբերյալ։

Ի դեպ, այսօր սպասվում է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականը: