Ապրիլի 2-ի քվեարկությունը մեկնարկել է. եւ ինչո՞ւ պետք է ընտրողը հավատա ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանին

Հայաստանի իշխանությունները անբիծ խորհրդարանական ընտրություններ անցկացնելու խնդիր են դրել իրենց առաջ: Դրա համար տեղի ունեցան ընդդիմադիր ուժերի հետ հայտնի ձեւաչափերով քննարկումները, պատմական համաձայնություն կնքվեց:

Իշխանությունները նույնիսկ տեղի տվեցին ընդդիմության տասնամյակների պահանջին`ընտրողների քվեարկած ցուցակները բացելու մասին: ԵԱՀԿ/ԺՀՄԻԳ-ի եւ այլ միջազգային դիտորդական կազմակերպությունների աննախադեպ մեծ թվով դիտորդների են հրավիրում` հետեւելու ընտրությունների ընթացքին: Բոլոր տեղական, միջազգային ամբիոններից հայտարարում են, որ վճռական են` կազմակերպել Հայաստանի պատմության մեջ ամենաարդար եւ ամենաթափանցիկ ընտրությունները, ինչի համար ստեղծել են բոլոր տեխնիկական, իրավական, քաղաքական նախապայմանները:

Ընդդիմության հետ պատմական համաձայնությունն ու մնացած բոլոր բարձրագոչ խոսքերը, սակայն, առայժմ չեն հասել (եւ հույսեր էլ չկան, որ կհասնեն) Հայաստանի միջին վիճակագրական ընտողին եւ նրա դուռը թակող համատիրության աշխատակցին: Ընտրողի եւ շենքի լիազորի /գյուղապետի միջեւ տարիներով ձեւավորված կապն այս պահին անքակտելի է: Եթե իշխանությունն ու ընդդիմությունը 10 հատ էլ պատմական համաձայնագիր կնքեն, ՄԱԿ-ի ամբիոնից էլ հայտարարեն, որ ամենաարդար եւ ամենաթափանցիկ ընտրությունն է լինելու, միեւնույն է ոչ մի արտաքին միջամտություն չի կարող խաթարել հետեւողական ջանքերի շնորհիվ ներդաշնակության բարձրագույն աստիճանի հասցված այդ հարաբերությունները:

Դեռեւս 2-3 շաբաթ առաջ, այսինքն բուն ընտրության օրվանից մոտ երկու ամիս առաջ գործի է դրվել անձնագրի տվյալների հավաքագրման գերճշգրիտ մեխանիզմը: Կարեւոր չէ, թե ինչ սարքեր կդրվեն ընտրական տեղամասերում, քանի դիտորդ կհետեւի պրոցեսին, էլեկտրոնային գրանցման համակարգը կաշխատի, թե ոչ: Կարեւոր չէ նույնիսկ քարոզարշավի ժամանակ որ կուսակցությունն ինչ կասի: Հայաստանում խորհրդարանական ընտրություններն արդեն ընթացքի մեջ են, եւ ընդ որում ոչ թե քարոզարշավի փուլում են, այլ`քվեարկության: Այս փուլում անձնագրի տվյալն է «գցվում», երկրորդ փուլում նյութական խրախուսանքի հանձնումը տեղի կունենա, եւ միայն երրորդ փուլում ամեն ինչ իր տրամաբանական ավարտին կհասնի եւ կամփոփվի քվեաթերթիկում:

Իշխանությունը գնաց պատմական համաձայնությունների ճիշտ այն ժամանակ, երբ զգաց, որ սույն մեխանիզմը կատարելության է հասել: Դրա համար առաջին հերթին պետք էր, որ այն կարծրանա միջին վիճակագրական ընտրողի գիտակցության մեջ: Երկրորդ հերթին, որպեսզի վերջնականապես մշակվեն տեխնիկական ուղիները, ձեւավորվեն ընտրության օրվանից երկու ամիս առաջ քվեարկությունը կազմակերպող օղակները: Տարիների քրտնաջան աշխատանք պահանջվեց, ինչը, սակայն, հերոսաբար արվեց եւ հիմա եկել է պտուղները քաղելու ժամանակը: Ճիշտ է, այս օրերին որոշակի խնդիրներ են հարուցում իշխանական ռեյտինգային թեկնածուները, բայց երբ պարզվի, որ դա կարող է ընդհանուր ֆոնի վրա ազդել, իրավապահ համակարգի միջոցով շատ արագ այդ շերտը կարգի կհրավիրվի:

Եւ կրկին պրոցեսներից հետ են մնում ընդդիմադիր ուժերը, քաղհասարակությունը, միջազգային կառույցները եւ սփյուռքահայ բարեկամները, որոնց համար կարեւոր է, որպեսզի Հայաստանում տեղի ունենան արդար եւ ազատ ընտրություններ:

Հայաստանում ԱՄՆ դեսպան Ռիչարդ Միլսը, սակայն, կարծես թե, սկսել է գլխի ընկնել` ինչ է կատարվում: «Tert.am»-ի այսօրվա հարցազրույցում Միլսն ասել է. «Մեզ հաղորդումներ են հասնում, որ փորձեր են արվում քվեներ գնել, փորձում են մարդկանցից ճշտել, թե ում են տալու իրենց ձայնը: Սրանք ընդունելի չեն, ազատ ու արդարացի ընտրությունների մաս հանդիսանալ չեն կարող: Բոլոր կուսակցություններին, ովքեր նման բան են անում, ուզում եմ կոչ անել, որ դադարեցնեն, դա օրինական չէ: Հայաստանի քաղաքացիներն ու ընտրողներն էլ պետք է այս երեւույթների մասին փորձեն հաղորդումներ ներկայացնել ՄԻՊ-ին կամ ոստիկանությանը, որպեսզի այս երեւույթները չպահպանվեն, որ ընտրությունները արդար անցնեն, թափանցիկ, իսկ դա բոլորի համար լավ կլինի: Իսկ մինչ այդ, երբ նման հաղորդումներ են մեզ հասնում, կան դրանց վերաբերյալ ապացույցներ, մենք այդ հարցի շուրջ կհրավիրենք իշխանությունների կամ համապատասխան կուսակցությունների ուշադրությունը՝ շեշտելով, որ դա անօրինական է»:

Հայաստանում ԱՄՆ-ի դեսպանատանը տեղեկություն է հասել նաեւ, որ միջին վիճակագրական ընտրողը, որին որոշ քաղաքական ուժեր խորհուրդ են տալիս մեկից փող վերցնել մյուսին ընտրել, լուրջ մտահոգություն ունի, որ ընտատեղամասերում տեղադրվող տեսախցիկները ֆիքսելու են իր քվեակությունը: «Նման բան հնարավոր չէ: Սրանք բարձր ճշգրտությամբ տեսանկարահանող սարքեր չեն: Դրանց տեղադրման նպատակը ամենեւին էլ այն չէ, որ տեսնես, թե ում օգտին է քվեարկում ընտրողը: Իմ բոլոր հայ բարեկամներին ուզում եմ կոչ անել, որ այս ընտրություններում ապահովված կլինի նրանց քվեների գաղտնիությունը»,- ասել է դեսպանը: Չենք ուզում վիրավորել դեսպանին, բայց ընտրողը դժվար թե հավատա նրա կոչին: Սա այն դեպքն է, երբ համատիրության աշխատողի զգուշացումը, որ կամերաները ֆիքսելու են քվեարկությունը, շատ ավելի արժանահավատ է հնչելու:

Ինչ վերաբերում է ՄԻՊ-ին կամ ոստիկանությանը հաղորդումներ տալուն, ապա մինչեւ ընտրության օրը հնարավոր է մեկ տասնյակի հասնող այդպիսի հաղորդում լինի, կամ ԶԼՄ-ների միջոցով` ահազանգ: Վստահ ենք՝ դրանք ստվեր չեն գցի ընտրությունների վրա, որովհետեւ գործ ունենք ընտրակեղծարարության մի տեսակի հետ, որն այս պահին անապացուցելի է: Բայց ով գիտե, գուցե մի քանի տասնամյակ հետո ընդդիմության եւ իշխանության միջեւ նոր պատմական համաձայնագիր կնքվի, որով հնարավոր կլինի չեզոքացնել նաեւ այս տեսակը: