Ֆիկտիվ ցուցանիշներ. վերաարտահանում արտահանման փոխարեն

ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայության հրապարակած պաշտոնական տվյալների համաձայն՝ անցած տարի Հայաստանից արտահանման ծավալները նախորդ տարվա համեմատ աճել են 20 տոկոսով:

Թվային արտահայտությամբ, ըստ պաշտոնական վիճակագրության, դա կազմել է մեկ միլիարդ 783 միլիոն դոլար: Սա 297 միլիոն դոլարով ավելին է, քան 2015 թվականի ցուցանիշը: «Հայաստանը հանդիսանալով փոքր ներքին շուկայով երկիր եւ ունենալով մասշտաբի էֆեկտի բացակայություն, պետք է զարգացման մոդելը կառուցի արտահանմամբ պայմանավորված տնտեսական աճի վրա»,- այսպիսի ուղենիշ է ուրվագծել Կարեն Կարապետյանի կառավարությունը արտահանման ոլորտում, եւ դա արձանագրված է կառավարության 100 օրվա գործունեության մասին զեկույցում:

Մի քանի ամիս առաջ մենք արդեն հասել էինք այդ նպատակին: «Կարելի է փաստել, որ չնայած ներքին սպառման կրճատմանը, Հայաստանի Հանրապետության վերջին մեկուկես տարվա տնտեսական աճն ապահովվել է արտաքին առեւտրի շնորհիվ: Սա նշանակում է, որ ներքին սպառմամբ պայմանավորված՝ տնտեսական աճից անցնում ենք որակապես նոր՝ արտադրությամբ եւ արտահանմամբ ուղղորդվող տնտեսական աճի»,- նախկին վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանի խոսքերն են, որ նա արտասանել է անցած  սեպտեմբերի 8-ին` իր հրաժարականի օրը:

Այլ կերպ ասած, Կարեն Կարապետյանի կառավարությունը չի հավատում Հովիկ Աբրահամյանի այն պնդմանը, թե մենք արդեն անցում ենք կատարել «արտահանմամբ պայմանավորված տնտեսական աճին», եւ դեռ նոր պետք է հասնենք այդ նպատակին: Եթե նայենք մեր արտահանման կառուցվածքին, կհամոզվենք, որ մենք ոչ միայն չենք հասել, այլեւ նույնիսկ չենք էլ գնում այդ ուղղությամբ: Ինչպես նշեցինք, 2016-ին արձանագրվել է արտահանման ուղիղ 20 տոկոս աճ 2015 թվականի համեմատ: Ինչի՞ հաշվին է դա տեղի ունեցել: Նախ պատճառը այսպես կոչված «ցածր բազան է»: Խնդիրն այն է, որ 2015 թվականին, որի հետ համեմատած ունենք 20 տոկոս աճ, արտահանման ցուցանիշները այնքան էլ լավը չեն եղել` 2014 թվականի համեմատ դրանք էականորեն նվազել էին: Եվ ունենալով ավելի ցածր ցուցանիշ 2015 թվականին, 2016-ի աճը ավելի տպավորիչ է ստացվել: Համեմատության համար նշենք, որ եթե որպես բազա ընդունենք 2014 թվականի համեմատաբար ավելի լավ ցուցանիշները, ապա կստացվի, որ 2014-ի համեմատ արտահանումը 2016-ին աճել է 15.2 տոկոսով:

Այդուհանդերձ, սա նույնպես աճ է եւ պետք է ուրախացնի: Սակայն արտահանվող ապրանքների կազմը ուրախանալու շատ առիթներ չի թողնում: Եվ ահա թե ինչու: 2016-ին, ինչպես նշեցինք, 297 միլիոն դոլարով ավելի ապրանքներ են արտահանվել Հայաստանից: Այդ ավելացման հիմնական մասը մեկ ապրանքատեսակ է` պաշտոնական վիճակագրության ձեւակերպմամբ՝ «թանկարժեք եւ կիսաթանկարժեք քարեր, թանկարժեք մետաղներ եւ դրանցից իրեր»: Այսինքն, ոսկյա զարդերն ու ադամանդները: Այս ապրանքախմբի հաշվին արտահանումը ավելացել է մոտ 160 միլիոն դոլարով: Ինքնին ոսկերչական ապրանքների եւ ադամանդների մշակման ոլորտը մեծ` չափազանց մեծ վերապահումներով կարելի է համարել տնտեսական զարգացմանը նպաստող: Դա, անշուշտ, ստեղծում է աշխատատեղեր, լուծում մարդկանց մի փոքր խմբի սոցիալական խնդիրները, բայց ասել, որ դրա շնորհիվ կարող է զարգանալ տնտեսությունը, թերեւս չարժի:

Բայց տվյալ դեպքում շատ ավելի ուշագրավ իրավիճակ է: Օրերս լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ տնտեսագետ Թաթուլ Մանասերյանը բաց տեքստով հայտարարեց, որ Հայաստանից ոսկերչական իրերի արտահանումն իրականում վերաարտահանում է. «Թուրքիայից ներկրում են ոսկերչական իրեր, արտահանում են Ռուսաստան այն պայմաններում, երբ Ռուսաստանը պատժամիջոցներ էր կիրառում Թուրքիայի նկատմամբ: Սա արդեն ոչ թե տնտեսական, այլ քաղաքական լուրջ խնդիր է եւ սկանդալ է առաջացրել: Եվ սա կոչվում է ռեէքսպորտ, այսինքն՝ սրա հաշվին արհեստականորեն մեր արտահանումը դեպի Ռուսաստան աճում է»,- ասել էր Մանասերյանը: Այսինքն, տվյալ դեպքում ոսկերչությունը նույնիսկ չի լուծել այն փոքր` սոցիալական խնդիրները, այլ ընդամենը վերաարտահանում է իրականացվել:

Հաջորդ ոլորտը, որտեղ արձանագրվել է արտահանման աճ, «պատրաստի սննդի արտադրանքն է»: Այս հոդվածով արտահանման աճը 2016-ին նախորդ տարվա համեմատ կազմել է շուրջ 100 միլիոն դոլար: Այս ձեւակերպման տակ մտնում է նաեւ կոնյակը, որի արտահանման ծավալները իրոք աճել են: Աճել են, որովհետեւ նախորդ տարի գահավիժում էր արձանագրվել: Իսկ արտահանման ֆիզիկական ծավալի աճը դեռ չի նշանակում, թե այդ կոնյակը իրացվել է եւ արտադրողները ստացել են իրենց գումարները: Ինչպես բազմիցս նշվել է մամուլում, արտահանված կոնյակի մի զգալի մասը պարզապես հատել է ՀՀ սահմանը եւ պահեստավորվել Ռուսաստանի պահեստներում ու դեռ չի իրացվել:

30 միլիոն դոլարով էլ «աճել է» բուսական ծագմամբ արտադրանքի արտահանումը: Սա հենց այն «արտադրանքն է». որի մեջ մտնում է տխրահռչակ 30 հազար տոննա լոլիկը: Թուրքիայի նկատմամբ Ռուսաստանի մտցրած պատժամիջոցներից անմիջապես հետո Հայաստանից Ռուսաստան արտահանվող լոլիկի ծավալները միանգամից աճեցին ավելի քան 40 անգամ: Ամենապարզ հաշվարկները ցույց են տալիս, որ արտահանման համար այդքան լոլիկ աճեցնելու համար մեր ժամանակակից ջերմոցների մակերեսը պետք է մի քանի օրվա ընթացքում ընդլայնված լիներ 1.5 անգամ: 

Այս ամենին գումարենք նաեւ 2016 թվականի ընթացքում արձանագրված մանածագործական իրերի արտահանման մոտ 30 միլիոն դոլարի աճը: Սա էլ, մեղմ ասած, կասկածելի աճ է, քանի որ ժամանակային առումով համընկնում է Ռուսաստանի կողմից թուրքական ապրանքների, այդ թվում նաեւ թեթեւ արդյունաբերության որոշ արտադրատեսակների ներմուծման արգելքների հետ:  

Այսպիսով, թվաբանական պարզ գործողություններ կատարելով՝ կարող ենք համոզվել, որ Հայաստանից արտահանման մոտ 20 տոկոս աճը եթե ոչ ամբողջությամբ, ապա մեծ մասամբ ֆիկցիա է: Արտահանմամբ պայմանավորված՝ տնտեսական աճը կրկնակի ֆիկցիա է, քանի որ տնտեսական աճ ուղղակի չկա:

Տպել
4308 դիտում

Լավրովը խոսել է պատերազմից հետո գերեվարված 62 զինծառայողների եւ մյուսների վերադարձի մասին

Հանրայինը դիմել էր՝ ևս մեկ ալիք ունենալու, Բաբաջանյանի հիմնած ընկերությունը նույնպես TV ունենալու հայտ էր ներկայացրել

Առողջապահության նոր նախարարի անունը հայտնի է

Ոստիկանությունը հրապարակել է տեսանյութ զինծառայողի ծնողից խաբեությամբ 1,5 մլն դրամ հափշտակելու դեպքից

2020 թ.-ին սփյուռքի դպրոցներին Հայաստանի կողմից տրամադրվել է շուրջ 26.460 կտոր գիրք

Ընդդիմությունը միշտ լինելու է խնդիր, դա 100 տոկոս իմացեք, չենք թողնելու՝ մարսեք․ Աբովյանը՝ «Իմ քայլի» պատգամավորներին

Արմեն Սարգսյանն առաջիկա օրերին դուրս կգրվի հիվանդանոցից՝ շարունակելով բուժվել տանը

Արսեն Թորոսյանը կազատվի նախարարի պաշտոնից. նախագահականից հաստատում են

Մի՛ սարսափեք ռևանշ բառից, Հայաստանը գնալու է ռևանշի. Արման Բաբաջանյան

ՄԻՊ-ը Ադրբեջանից գերիների վերադարձի ու նրանց իրավունքների պաշտպանության հարցով դիմել է ԵԱՀԿ ՄԽ-ին ու Կասպշիկին

Թուրքերը ևս մեկ հին հայկական եկեղեցի են վաճառքի հանել

Մենք ունենք լրջագույն խնդիրներ, եւ այդ խնդիրների անունը ընդդիմություն է... Արփի Դավոյան (տեսանյութ)

Հանձնվել են ապօրինի պահվող գնդացիր, ինքնաձիգներ, հրացաններ, նռնակներ, որոշները՝ բերված Արցախից (տեսանյութ)

Նոյեմբերի 13-ից առայսօր 1238 զինծառայողի և քաղաքացիական անձանց աճյուններ են հայտնաբերվել

41-ամյա տղամարդը կալանավորվել է՝ զինվորի բուժման և գերությունից ազատելու համար խոշոր չափի գումար հափշտակելու մեղադրանքով

ԲՀԿ-ական պատգամավորը չհավանեց ԱԺ օրակարգը. «Ռնգեղջուրների պոպուլյացիայի մասին նախաձեռնություն թող բերեր Կառավարությունը»

Ես չեմ սատարում այս պահին գործող որևէ քաղաքական ուժի․ Աննա Գրիգորյան

«Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության 2 նախագծերը չընդգրկեցին ԱԺ նստաշրջանի օրակարգում

Երեկ կատարված 842 թեստավորումից հաստատվել է կորոնավիրուսի 90 նոր դեպք

«Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության նախագիծը չընդգրկվեց Ազգային ժողովի նստաշրջանի օրակարգում

Նավալնիի ձերբակալումից հետո նրա ազատ արձակումն են պահանջում Եվրոպայի երկրներն ու ԱՄՆ-ը

Ասկերանի Այգեստան և Խնածախ համայնքների մերձակայքում, Մարտունիում կվնասազերծվի չպայթած զինամթերք․ ԱԻՊԾ

«Լուսավոր Հայաստանի» նախագիծը կրկին մերժվեց. «Ուզում եք սահմանադրական հունից հանե՞լ պրոցեսները»՝ «սպառնաց» Մարուքյանը

Պատերազմը ծանր հետևանքներ է թողել բուսական ու կենդանական աշխարհի վրա՝ թունավորումից մինչև հրդեհներ

Առաջարկվում է «Զինծառայողների ապահովագրության հիմնադրամ»-ի դրոշմանիշային վճարի չափը մեղմացնել ցածր վարձատրվողների համար

«Իմ քայլը» դաշինքի ցուցակով մանդատ ստացած, բայց խմբակցությունից դուրս գալու մասին հայտարարած սյունեցի պատգամավորը երդվեց

«Սիգ» ձկնատեսակի ապօրինի որսի, ապօրինի ծառահատումների կանխարգելման վերաբերյալ խորհրդակցություն է անցկացվել ԲԸՏՄ-ում

Ապարանի տարածաշրջանում թույլ գետնաբուք է. ՀՀ մի մասում ձյան առատ տեղումներ են

Մեկնարկեց Ազգային ժողովի նոր նստաշրջանը. ուղիղ

Երևանի և 4 մարզերի որոշ հասցեներում այսօր էլեկտրաէներգիայի պլանային անջատումներ կլինեն

Վաճառքի է հանվել Բուրսայի հայկական եկեղեցին. Կարո Փայլանն ահազանգում է

Հրշեջ-փրկարարները մարել են ընդհանուր 5.3 հա տարածքում բռնկված հրդեհներ Սյունքիում ու Տավուշում

Փրկարարները ձյան մեջ արգելափակումից դուրս են բերել 7 ավտոմեքենա

Եվս մեկ հայազգի պաշտոնյա՝ ԱՄՆ նախագահի աշխատակազմում

Հայերի նկատմամբ ադրբեջանական ատելության խոսքի հիմքում է էթնիկ, առանձին դեպքերում՝ նաև կրոնական պատկանելիությունը. ՄԻՊ

Նավալնիին Ռուսաստան վերադառնալուն պես ձերբակալել են հենց օդանավակայանից

Ալիևների անշարժ գույքի փաթե՞թն է, թե՞ գազի անդորրագիրը. Աննա Հակոբյանին վերագրվող «գույքի» հետքերով

ԱՄՆ-ում պատրաստվում են Բայդենի երդմնակալությանը. անվտանգության խիստ միջոցառումներ են ամենուր (լուսանկարներ)

ՀՀ տարածքում կան փակ, դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ

Մոսկվայի օդանավակայաններում եղանակի պատճառով չեղարկվել կամ հետաձգվել է 40 թռիչք