Բա ո՞ւր են ներդրումները. խոստումներից 9 տարի անց

ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանը Մոսկվա կատարած պաշտոնական այցի շրջանակներում երեկ հանդիպել է գործարար համայնքի հայազգի ներկայացուցիչներին:

Պաշտոնական մամուլը մեծ կարեւորություն է փորձում հաղորդել այս իրադարձությանը: Իրականում, սակայն այդ հանդիպումը մեծ հիասթափություն է պատճառում բոլոր նրանց, ովքեր ուշադիր հետեւել են Ռուսաստանի` «գործարար համայնքի հայազգի ներկայացուցիչների» գործողություններին գոնե վերջին տարիների ընթացքում: Հիմա՝ ավելի մանրամասն:

Հանդիպման ժամանակ Կարեն Կարապետյանը ելույթ է ունեցել, սեղմ ներկայացրել կառավարության 100 օրերի գործունեությունը: «Ես ոչ վաղ անցյալում եղել եմ ձեզանից մեկը: Ես շատ լավ գիտեմ, որ դուք բոլորդ ապրում եք մտածմունքներով, հետ նայելով եւ անմիջական հետաքրքրվածությամբ, թե ինչ է տեղի ունենում Հայաստանում: Վստահ եղեք՝ ամենալավ երկիրը հայերի համար Հայաստանն է լինելու: Ես գիտեմ, որ բոլորիդ մոտ հպարտության եւ արժանապատվության զգացողությունը կախված է այն բանից, թե ինչպես է Հայաստանն իրեն զգում: Ես խոստանում եմ, որ մեր թիմը կանի ամեն հնարավորը»,- հանդիպման ժամանակ ասել է Կարեն Կարապետյանը:

Հանդիպումից մի քանի ժամ անց ռուսաստանաբնակ հայ գործարարները հայտարարություն են ընդունել «ՀՀ կառավարության բիզնես ծրագրերին մասնակցելու վերաբերյալ»: Ռուսաստանաբնակ հայ գործարարները, ըստ այդ հայտարարության, շահագրգռված լինելով Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական դրության բարելավմամբ, եւ որ ամենակարեւորն է` «ծանոթանալով ՀՀ կառավարության 100 օրվա գործունեությանը», հայտարարել են, թե լիակատար աջակցություն են հայտնում Սերժ Սարգսյանի եւ Կարեն Կարապետյանի գլխավորությամբ «երկրի ղեկավարության կողմից ձեռնարկվող ջանքերին, որոնք ուղղված են Հայաստանում խորը բարեփոխումներ անցկացնելուն.... մեր պատրաստակամությունն ենք հայտնում ուժերի ներածին չափով մասնակցելու ՀՀ կառավարության հետ համատեղ նախաձեռնություններին եւ բիզնես ծրագրերին»:

Թե այդ որ «խորը բարեփոխումների» մասին են խոսում մեր հայրենակից գործարարները, հայտնի չէ: Բայց սա այլ խոսակցություն է: Ուշագրավն այն է, որ ռուսաստանաբնակ հայ գործարարներն առաջին անգամ չէ, որ «լիակատար աջակցություն են» հայտնում եւ ներդրումների խոստումներ տալիս: Ոչ այնքան հեռավոր 2008 թվականի հուլիսին` Մարտի մեկի ողբերգությունից մի քանի ամիս անց, Սերժ Սարգսյանը հոգեցունց մի ելույթ ունեցավ «Բազեների» հետ հանդիպման ժամանակ, կրկին խոսեց մեր երկրում իրականացվող խորը բարեփոխումների մասին եւ կոչ արեց սփյուռքահայ գործարարներին ներդրումներ անել Հայաստանում: Այդ կոչին կրկին արձագանքեցին հենց միայն ռուսաստանաբնակ հայ գործարարները՝ կոնկրետ խոստումներ տալով:

Ռուսաստանաբնակ հայ գործարար Սամվել Կարապետյանը խոստացավ Հայաստանում 250 միլիոն դոլարի ներդրում կատարել: Մեկ այլ, ոչ պակաս ռուսաստանաբնակ գործարար Արա Աբրահամյանը 150 միլիոն դոլարի ներդրում խոստացավ: «ԲԱՄՕ» ընկերության սեփականատեր Մուրադ Մուրադյանը`  120 միլիոն դոլարի...: Մի քանի օրվա ընթացքում ավելի քան կես միլիարդ դոլարի ներդրում խոստացվեց: «Զեր պաշտոնավարման 100 օրվա դինամիկան հույս է ներշնչում, որ նաեւ մեր մասնակցությամբ մի օր կտեսնենք մեր երազած Հայաստանը»,- այդ ժամանակ մասնավորապես, հայտարարել էր Արա Աբրահամյանը: Անցել է 9 տարի: Ո՞ւր են այդ ներդրումները: Մի երկու հատ էլիտար շենք կառուցեցին, կասկածելի գործարք տեղի ունեցավ ՀԷՑ-ի շուրջ, ու վերջ: Ընդհանուր առմամբ, նշված գործարարներն իրենց խոստացած ներդրումների նույնիսկ մի 6-7 տոկոսն էլ չարեցին: Այլ կերպ ասած, ռուսաստանաբնակ հայ գործարարներն ընդամենը հաճույքով մասնակցեցին Սերժ Սարգսյանի բեմադրած ներկայացմանը: Հիմա էլի խոստանում են:

«Առաջին հերթին ես կուզեի, որ Հայաստանի ու Սփյուռքի հարաբերությունները չկառուցվեին այն մտայնության վրա, որ Հայաստանը հետաքրքրված է միայն սփյուռքի ներդրումներով ու բարեգործական առաքելությամբ: Մենք կարիք ունենք ներգրավվելու կառավարման եւ շփման մշակույթ»,- երեկվա ելույթում ասել է Կարեն Կարապետյանը: Մասնավորապես, ռուսաստանաբնակ հայտնի հայ գործարարներից «կառավարման եւ շփման մշակույթ» ներգրավելու հույսերը սին են: Նրանք երբեք մրցակցության մեջ չեն մտնի մեր օլիգարխների հետ: Դա ցույց է տվել տարիների փորձը: Օրինակ, հայ գործարարների են պատկանում ՌԴ-ում խոշորագույն առեւտրային ցանցերը, սակայն նրանցից եւ ոչ մեկը նույնիսկ փորձ չի անում մտնել Հայաստան եւ մրցակից դառնալ, ասենք, Սամվել Ալեքսանյանին: Ավելին: Նույն Սամվել Կարապետյանը նույն Սամվել Ալեքսանյանի հետ ձեռք ձեռքի տված Սամվել Կարապետյանին պատկանող «Դալմա մոլից» բառացիորեն դուրս շպրտեցին «Քարֆուրին»:

Իսկ տարօրինակ չէ՞ արդյոք, որ Ռուսաստանում հազարավոր սուպերմարկետների տիրապետող հայազգի գործարարներից եւ ոչ մեկը չի փորձում Հայաստան ներկրել, օրինակ, շաքարավազ կամ բանան: Այդ ապրանքները, սակայն իրենց ռուսական սուպերմարկետներում վաճառվում են 30-50 տոկոս ցածր գներով: Ախր երկու տարի առաջ Հայաստանը անդամագրվեց ԵՏՄ-ին, եւ մենք հիմա Ռուսաստանի հետ միեւնույն տնտեսական տարածքում ենք: Այսինքն՝ բոլորովին տարբերություն չկա՝ «Մագնիտկայի» կամ «Պյատյորոչկայի» սուպերմարկետը բացում ես Կրասնոդարում, թե՝ Երեւանում: Բոլորովին տարբերություն չկա՝ ներկրած հարյուր հազարավոր տոննա բանանի մի քանի հարյուր տոննան բերես Կրասնոդարի՞ քո սուպերմարկետը, թե՞ Երեւանի: Բոլորովին տարբերություն չկա:

Սակայն ռուսաստանաբնակ հայազգի գործարարները հարգում են «կառավարման եւ շփման մշակույթը» եւ չեն մրցակցում մեր օլիգարխների հետ: Եվ այդ պայմաններում նրանցից սպասել ներդրումներ, ասենք բարձրտեխնոլոգիական, արտահանման ուղղվածություն ունեցող արտադրություններում, թերեւս միամտություն է: Առավելագույնը, որ նրանք կանեն, մի երկու հատ էլ էլիտար շենք կկառուցեն, մի երկու հատ էլ մոլ կբացեն ու վերջ: Ինչ- որ բան հուշում է, որ մի 9 տարի հետո որեւէ լրագրող կքրքրի արխիվները, կգտնի վերը նշված հայտարարությունը ու էլի հարց կտա` բա ո՞ւր են ներդրումները...: