Քցելու են նաեւ հիպոթեքաբար. ով կտուժի, ով կշահի

Անցած շաբաթ ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը հայտարարեց, թե պարտադիր կուտակայինով համակարգով հավաքագրված գումարները ուղղվելու են շինարարության ոլորտին եւ տեղաբաշխվելու են «հուսալի, անշարժ գույքով ապահովագրված հիպոթեքային ակտիվների մեջ»:

Թե որքանով են «հուսալի» հիպոթեքային ակտիվներում ներդրումները, արդեն ներկայացրել ենք: Միայն այն, որ 5 տարվա ընթացքում Հայաստանում այդ «հուսալի» ակտիվները` անշարժ գույքը, արժեզրկվել է 30 տոկոսով, թերեւս «ապացուցում է» վարչապետի ասածը: Բայց կա հարցի երկրորդ կողմը: «Կուտակային համակարգը բնակարանները հասանելի է դարձնում մեր երիտասարդ ընտանիքների համար հենց այսօր: Այս խնայողությունները նպաստելու են ՀՀ տնտեսական աճին, որովհետև այդ գումարներն ուղղվելու են շինարարության ոլորտին՝ բնակարանաշինությանը, ինչը կնպաստի նոր աշխատատեղերի ստեղծմանը, առևտրի աշխուժացմանը, ներդրումային նոր ծրագրերին»,- ասել էր վարչապետը:

Նա նշել էր, թե ՀՀ շուկայում կհայտնվեն երկար փողեր՝ 35-40 տարվա կտրվածքով, և այսօրվա երիտասարդը կկարողանա ձեռք բերել բնակարան ու դրա համար վճարել 35 տարվա ընթացքում: Եւ ուրեմն, որքանով կաշխուժանա առեւտուրը, կամ նոր աշխատատեղեր կստեղծվեն...: Վարչապետի հաշվարկն այն է, որ այսօր մարդկանցից հավաքագրվելիք պարտադիր վճարները պետք է վերադարձվեն ամենաշուտը 25 տարուց, այսինքն` դրանք «երկար ու էժան» փողեր են: Եւ ուրեմն` որքանով կարող է իջնել հիպոթեքային վարկերի այսօրվա տոկոսադրույքը, որը կազմում է 10-12 տոկոս տարեկան: Նախ` որեւէ հիպոթեքային վարկ չի կարող ունենալ ավելի ցածր տոկոսադրույք, քան երկրում արձանագրվող գնաճն է: Եթե տոկոսադրույքը ավելի ցածր լինի, ապա այդ գումարի «տերը», այսինքն այն քաղաքացին, որից պարտադիր կուտակային համակարգով վերցվել է այդ գումարը, կտուժի: Իսկ դա նշանակում է, որ տարեկան առնվազն 6-7 տոկոսը այն նվազագույնն է, որ քաղաքացու գումարները չկորչեն: Այդ գումարները պետք է «անցնեն» բանկերի միջով: Այսինքն, կենսաթոշակային հիմնադրամները, որոնք պետք է տնօրինեն քաղաքացիների գումարները, իրենք վարկեր տալու իրավունք չունեն եւ տարբեր մեխանիզմներով դա անելու են բանկերի միջոցով: Իսկ դա նշանակում է, որ եւս 1-2 տոկոս բանկերն են ավելացնելու այդ վարկերի վրա: Կա նաեւ երկար ժամանակի մեջ ռիսկայնության գործոնը, որը կոպիտ գնահատենք եւս 1-2 տոկոս: Ու արդյունքում կստացվի, որ հիպոթեքային վարկերի վերածված կենսաթոշակային գումարները պետք է ունենան ասենք 9-11 տոկոսադրույք: 

Նա, ով այսօր չի կարողանում է հիպոթեք վերցնել 12 տոկոսով, դժվար թե վերցնի 9-11 տոկոսանոց հիպոթեք` տարբերությունը, մեղմ ասած, մեծ չէ: Բայց ասենք վերցնողներ եղան, եւ ինչպես ասում է վարչապետը` 35 տարվա ընթացքում: Հիմա պատկերացրեք, որ երիտասարդ ընտանիքը միջինը 10 տոկոսով հիպոթեք վերցրեց, գնեց 10 միլիոն դրամանոց մի բնակարան եւ պետք է վարկը մարի 35 տարի հետո: Պարզ հաշվարկը ցույց է տալիս, որ երիտասարդ ընտանիքի վրա այդ բնակարանը կնստի 35 միլիոն դրամ: Եւ դեռ լավ կլինի, որ այդ ընթացքում նրա բնակարանը էժանացած չլինի մի 40-50 տոկոսով: Եւ ուրեմն` ովքեր են շահելու այս կենսաթոշակային «բարեփոխումներից»: Հաստատ դա երիտասարդ ընտանիքը չէ, որը պետք է 3.5 անգամ ավելի թանկ վճարի իր բնակարանի դիմաց: Դա հաստատ այն երիտասարդը չէ, որից այսօր պարտադիր կարգով գանձելու են կենսաթոշակային վճարներ ու ներդնեն կասկածելի ծրագրերի մեջ: Կշահեն բանկերը, որոնք կսպասարկեն այդ «երկար փողերը» եւ կշահի այդ գումարների համար բացարձակապես որեւէ պատասխանատվություն չկրող գործող իշխանությունը, որը կկարողանա այդ գումարների մի մասը գրպանել, մյուս մասով պատկերավոր տոնածառ-մոնածառ, համերգ-մամերգ, սալյուտ-մալյուտ կազմակերպել: Ամեն ինչ ավելի պարզ է, քան կարելի էր սպասել: