ԱՄՆ-ն և Իրանն Իսլամաբադում 21 ժամ բանակցել, բայց չեն կարողացել համաձայնության հասնել. որ կետերն են վիճահարույց

ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյմս Դի Վենսը հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ն և Իրանը չեն կարողացել համաձայնության գալ Իսլամաբադում կայացած բանակցություններից հետո: Վենսի խոսքով՝ Իրանը հրաժարվել է ընդունելուց ԱՄՆ-ի պայմանները, մասնավորապես՝ Միացյալ Նահանգները չի տեսել Թեհրանի կողմից միջուկային զենք չմշակելու «հիմնարար հանձնառությունը»։

ԱՄՆ փոխնախագահ Վենսը ինքնաթիռով հետ է մեկնել Պակիստանից այն բանից հետո, երբ Իրանի հետ լարված բանակցությունները, որոնք տևել են ավելի քան 21 ժամ, չեն հանգեցրել պատերազմին վերջ դնող խաղաղության համաձայնագրի։

«Մենք մի շարք իմաստալից քննարկումներ ունեցանք իրանցիների հետ, և սա լավ լուրն է: Վատ լուրն էլ այն է, որ մենք համաձայնության չհասանք, և ես կարծում եմ, որ դա շատ ավելի վատ լուր է Իրանի համար, քան Միացյալ Նահանգների:

Մենք պարզապես չկարողացանք հասնել այնպիսի իրավիճակի, երբ իրանցիները ընդունեն մեր պայմանները»,- ասել է Վենսը։

Նա ընդգծել է, որ միջուկային զենքի հարցը գլխավորն է ԱՄՆ-Իրան բանակցություններում, և որ նախագահ Թրամփի հիմնական նպատակն է կանխել Թեհրանի կողմից միջուկային զենքի ձեռքբերումը թե՛ հիմա, թե՛ ապագայում։ Վենսի խոսքով՝ Իսլամաբադի բանակցություններում Միացյալ Նահանգները չի տեսել իրանցիների կողմից միջուկային զենք չմշակելու որևէ պարտավորություն։

Ավելի վաղ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել էր, որ չի մտահոգվում Պակիստանում ԱՄՆ-Իրան բանակցությունների արդյունքով։ Նա ասել է, որ Վաշինգտոնն արդեն հաղթանակած է դուրս եկել պատերազմից։

«Ինձ համար կարևոր չէ՝ մենք համաձայնության կհասնենք, թե ոչ։ Հարցն այն է, որ մենք հաղթեցինք: Մենք ամբողջությամբ ոչնչացրել ենք այս երկիրը»,- Սպիտակ տան բակում լրագրողներին ասել է Թրամփը։

Նա կրկնել է իր նախկին պնդումները, որ ԱՄՆ-ն ոչնչացրել է Իրանի ռազմաօդային ուժերը, նավատորմը և ղեկավարությունը ու այժմ աշխատում է Հորմուզի նեղուցով ազատ անցում ապահովելու ուղղությամբ, ինչը, նրա խոսքով, ԱՄՆ-ն անում է այն երկրների անունից, որոնք «կա՛մ վախեցած են, կա՛մ թույլ, կա՛մ ժլատ»։

«ՆԱՏՕ-ն մեզ չօգնեց»,- հավելել է ԱՄՆ նախագահը:

Ինչպե՞ս են ընթացել բանակցությունները

ԱՄՆ-ի, Իրանի և Պակիստանի մասնակցությամբ եռակողմ բանակցությունները սկսվել էին այն բանից հետո, երբ Հարավային Լիբանանում Իսրայելի հարվածները նվազել էին, և այլ նախապայմաններ՝ բավարարվել։

Իրանական պատվիրակությունը գլխավորում էր խորհրդարանի խոսնակ Մոհամմադ Բաղեր Ղալիբաֆը, որը նախկինում Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի անդամ էր։ Պատվիրակության կազմում էին նաև արտգործնախարար Աբբաս Արաղչին, Պաշտպանության խորհրդի քարտուղար Ալի Աքբար Ահմադիանը, Կենտրոնական բանկի նախագահ Աբդոլնասեր Հեմմատին և մի քանի պատգամավոր։

«Մենք լավ մտադրություններ ունենք, բայց վստահություն չկա: Ամերիկացիների հետ մեր բանակցությունների փորձը միշտ ավարտվել է ձախողմամբ և խոստումների խախտմամբ»,- ասել է Ղալիբաֆը Պակիստան ժամանելուն պես։

Ամերիկյան պատվիրակության կազմում փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսից բացի՝ ընդգրկված էին Թրամփի հատուկ դեսպանորդ Սթիվ Ուիթքոֆը և նրա փեսան՝ Ջարեդ Քուշները։

Բանակցությունները սկսվել են լրատվամիջոցներում տարածված այն տեղեկությունների ֆոնին, որ Վաշինգտոնը համաձայնել է բացել սառեցված իրանական ակտիվները, ինչպես նաև Դոնալդ Թրամփի կողմից Հորմուզի նեղուցում ականազերծման գործողություն սկսելու մասին հայտարարության ֆոնին։

«Մենք քննարկեցինք այս բոլոր հարցերը, ինչպես նաև մի շարք այլ հարցեր»,- BBC-ի փոխանցմամբ՝ Իսլամաբադից մեկնելուց առաջ լրագրողների հարցերին պատասխանելով՝ ասել է ԱՄՆ փոխնախագահը։

Բանակցությունների ընթացքում իրանական լրատվամիջոցները հաղորդել են, որ ԱՄՆ-ն «չափազանց մեծ պահանջներ» է ներկայացնում Հորմուզի նեղուցի վերաբերյալ և «անընդունելի պահանջներ մի շարք այլ հարցերի վերաբերյալ»։

Իրանի արտաքին գործերի նախարարության խոսնակ Էսմայիլ Բաղաեին բանակցությունների ավարտից կարճ ժամանակ առաջ հայտարարել է, որ դրանց հաջողությունը «կախված է հակառակ կողմի լրջությունից և բարի կամքից»։ Բաղաեին նաև կոչ է արել Վաշինգտոնին զերծ մնալ «չափազանց մեծ պահանջներից և անօրինական խնդրանքներից» և ճանաչել Իրանի «օրինական իրավունքներն ու շահերը»։

Financial Times-ը հաղորդել է, որ շաբաթ երեկոյան բանակցությունները փակուղի են մտել Հորմուզի նեղուցի շուրջ հարցի պատճառով. աղբյուրները հրատարակությանը հայտնել են, որ Իրանը պնդում է պահպանել ջրային ուղու վերահսկողությունը և գանձել նավերից վճարներ՝ մերժելով նեղուցի համատեղ վերահսկողության տարբերակները։

Իր հերթին Վենսը նկարագրել է ԱՄՆ մոտեցումը բանակցություններին. «Կարծում եմ՝ մենք բավականաչափ ճկուն ենք եղել, բավականաչափ հարմարվողական»։

Նա նաև ասել է, որ ժամեր տևած բանակցությունների ընթացքում մի քանի անգամ խոսել է ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի հետ՝ նշելով. «Չգիտեմ, թե քանի անգամ ենք խոսել, գուցե կես տասնյակ, գուցե տասնյակ անգամ վերջին 21 ժամվա ընթացքում»։

Պակիստանի արտաքին գործերի նախարար Մուհամմադ Իսհաք Դարը խաղաղության բանակցությունների ավարտից հետո հայտարարել է՝ «կարևոր» է, որ երկու կողմերն էլ շարունակեն պահպանել հրադադարը։

«Մենք հույս ունենք, որ երկու կողմերն էլ կշարունակեն գործել դրական ոգով՝ ամբողջ տարածաշրջանում և դրանից դուրս երկարատև խաղաղության և բարգավաճման հասնելու համար»,- գրել է նա «X»-ում՝ ընդգծելով, որ Պակիստանը կշարունակի դեր խաղալ երկու կողմերի միջև երկխոսության խթանման գործում «առաջիկա օրերին»։

ԱՄՆ-Իրան առաջին բանակցությունները գրեթե կես դարի ընթացքում

BBC-ի թղթակիցը հայտնել է, որ իրանական կողմը ժամանել է Իսլամաբադ՝ ընդգծելով դիվանագիտության նկատմամբ իր խոր անվստահությունը. ԱՄՆ-ի հետ բանակցությունները անցյալ և այս տարի խափանվել էին պատերազմի պատճառով՝ այդպես էլ չսկսելով:

Ահա թե ինչու Թեհրանը պնդում էր, որ կբանակցի միայն ԱՄՆ բարձրաստիճան պաշտոնյայի, մասնավորապես՝ փոխնախագահ Վենսի հետ, որը համարվում է նախագահ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմին ամենաուժեղ հակառակվողը և դեմ հանդես եկողը թանկարժեք ռազմական գործողությունների վերաբերյալ:

2015 թվականին, երբ Իրանը և համաշխարհային տերությունները հաջող միջուկային համաձայնության էին հասել, պահանջվեց 18 ամիս առաջընթացների և անհաջողությունների համար. Թրամփը, ինչպես հայտնի է, նախընտրում է արագ հաջողությունները։

Լրատվական փակուղի. մի կողմը պնդում է, մյուսը՝ հերքում

Reuters-ը, հղում անելով իրանական բարձրաստիճան աղբյուրին, հաղորդել է, որ Վաշինգտոնը համաձայնել է ապաշրջափակել Կատարի և այլ երկրների բանկերում պահվող սառեցված իրանական ակտիվները: Միաժամանակ CBS News-ի բարձրաստիճան աղբյուրը հերքել է դա։

Իր հերթին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը Truth Social-ի էջում հայտարարել է, որ ԱՄՆ զինված ուժերը սկսել են ականազերծել Հորմուզի նեղուցը: Դրանից առաջ Axios-ի լրագրող Բարաք Ռավիդը հաղորդել էր, որ շաբաթ օրը ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի մի քանի նավեր անցել են Հորմուզի նեղուցով առանց Իրանի նախնական համաձայնության։

Իրանական պետական հեռուստատեսությունը հերքել է դա՝ պնդելով, որ ԱՄՆ ռազմանավը նախազգուշացվել է, որ 30 րոպեի ընթացքում կենթարկվի հարձակման, եթե այն անցնի Հորմուզի նեղուցով, հաղորդում է Reuters-ը։

Շաբաթ երեկոյան ԱՄՆ կենտրոնական հրամանատարությունը (CENTCOM) հաղորդել է, որ ականազերծման գործողության շրջանակներում Հորմուզի նեղուցով անցել են երկու ռազմածովային ականակիրներ: Իրանը դարձյալ հերքել է այս հայտարարությունը։

«Ցանկացած նավի անցնելու նախաձեռնությունը պատկանում է Իրանի Իսլամական Հանրապետության զինված ուժերին»,- Fars լրատվական գործակալությունը մեջբերում է զինված ուժերի խոսնակի խոսքերը։

Բանակցություններին մեկնելուց առաջ ԱՄՆ պատվիրակության ղեկավար Ջեյ Դի Վենսը հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ն պատրաստ է «ձեռք մեկնել», եթե իրանցիները գործեն «բարի կամքով»։ Սակայն եթե նրանք «փորձեն խաբել», ԱՄՆ-ն դա չի հանդուրժի, ընդգծել է փոխնախագահը՝ հավելելով, որ նախագահ Թրամփը ԱՄՆ բանակցային պատվիրակությանը տվել է «բավականին հստակ հրահանգներ»։

Թրամփը նախկինում իր սոցիալական ցանցի՝ Truth Social-ի էջում գրել էր, որ բանակցություններ վարելը «միակ պատճառն է, որ Իրանի իշխանությունները դեռ ողջ են»: