Իրանի գերագույն առաջնորդը զգուշացրել է, որ ԱՄՆ-ի ցանկացած հարձակում կհանգեցնի պատերազմի տարածաշրջանում

Իրանի գերագույն և հոգևոր առաջնորդ այաթոլլահ Ալի Խամենեին զգուշացրել է, որ ԱՄՆ-ի ցանկացած հարձակում կհանգեցնի տարածաշրջանային հակամարտության:

ԱՄՆ-ն ավիակիր է տեղակայել տարածաշրջանում, իսկ Իրանը ռազմածովային զորավարժություններ է անցկացնում Հորմուզի նեղուցում։

«Ամերիկացիները պետք է իմանան՝ եթե նրանք պատերազմ սկսեն, այս անգամ դա կլինի տարածաշրջանային պատերազմ»,- կառավարամետ Tasnim լրատվական գործակալությունն է մեջբերել Խամենեիի խոսքերը։

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը բազմիցս սպառնացել է միջամտել Իրանի գործերին նրա միջուկային ծրագրի և բողոքի ցույցերի դաժան ճնշման պատճառով: Շաբաթ՝ հունվարի 31-ի երեկոյան, Ֆլորիդա մեկնելու ճանապարհին լրագրողների հարցին, թե արդյոք որոշե՞լ է, թե ինչ գործողություններ կձեռնարկի Իրանի դեմ, նա պատասխանել է, որ չի կարող ներկա պահին ասել: Այնուամենայնիվ, նա հավելել է, որ Իրանը «լուրջ» բանակցություններ է վարում Վաշինգտոնի հետ և հույս է հայտնել, որ նրանք կկարողանան հասնել «ընդունելի» համաձայնության: Թրամփը նաև նշել է, որ ԱՄՆ-ն տարածաշրջանում ունի «շատ մեծ և հզոր նավեր»:

ԱՄՆ ռազմական հզորության ամրապնդման շրջանակներում Միացյալ Նահանգները տարածաշրջանում է տեղակայել USS Abraham Lincoln ավիակիրը, իսկ անցյալ շաբաթվա վերջին ԱՄՆ կենտրոնական հրամանատարությունը հայտնել էր, որ այն գործում է Արաբական ծովում։

Փոխադարձ սպառնալիքներն ու Հորմուզի նեղուցը

«Թրամփը անընդհատ ասում է, որ նավեր է բերել... Իրանի ժողովուրդը նման բաներից չի վախենա»,- փետրվարի 1-ին իր ելույթում ասել է Խամենեին։

Այս կիրակի Իրանը նախատեսում է երկօրյա ռազմածովային զորավարժություններ սկսել Հորմուզի նեղուցում աշխարհի ամենակարևոր նավագնացության ուղիներից մեկում և էներգամատակարարման հիմնական ուղում իրական կրակոցներով զորավարժություններով։

Նավթի համաշխարհային առևտրի մոտ մեկ հինգերորդն անցնում է այս ջրային ուղով, որը Իրանի և Օմանի միջև գտնվող իր ամենափոքր կետում մոտ 33 կիլոմետր լայնություն ունի։ Իրանը նախկինում սպառնացել էր փակել նեղուցը երկրի դեմ հարձակման դեպքում։

ԱՄՆ-ն Իրանին զգուշացրել է տարածաշրջանում ամերիկյան ուժերի մոտ նրանց անվտանգ և ոչ պրոֆեսիոնալ վարքագիծը հղի է լինելու վտանգներով, իսկ Իրանի արտաքին գործերի նախարար Աբբաս Արաղչին պատասխանել է՝ ասելով. «ԱՄՆ զինված ուժերը հիմա փորձում են թելադրել, թե ինչպես պետք է մեր հզոր զինված ուժերը անցկացնեն մարտական կրակի վարժանքներ իրենց սեփական տարածքում»։

Պայթյուններ Իրանում

Շաբաթ օրը՝ հունվարի 31-ին, Իրանում երկու պայթյուն է տեղի ունեցել։ Դրանցից մեկը որոտացել է Բանդար Աբբասի հարավային նավահանգստային քաղաքի շենքում, որի հետևանքով մեկ մարդ զոհվել է, իսկ 14-ը՝ վիրավորվել։ Տեղական իշխանությունները պնդում են, որ պայթյունը տեղի է ունեցել գազի արտահոսքի պատճառով, մինչդեռ կառավարամետ Tasnim լրատվական գործակալությունը հերքել է սոցիալական ցանցերում շրջանառվող հաղորդագրություններն այն մասին, որ պայթյունի թիրախը եղել է Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի նավատորմի հրամանատարը։

Հարավարևմտյան Ահվազ քաղաքում մեկ այլ պայթյունի հետևանքով զոհվել է առնվազն չորս մարդ. տեղական իշխանությունները նույնպես որպես պատճառ նշել են գազի արտահոսքը՝ ըստ իրանական Tehran Times թերթի։

Ցույցերն ու դրանց հետևանքները Իրանում

Հունվարի 29-ին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել էր, որ Իրանին տեղեկացրել է երկու պայմանի մասին, որոնք պետք է կատարվեն ԱՄՆ ռազմական միջամտությունից խուսափելու համար. «Առաջինը՝ ոչ մի միջուկային զենքին, երկրորդը՝ դադարեցնել ցուցարարների սպանությունը»։

Փետրվարի 1-ին Իրանի նախագահ Մասուդ Փեզեշքիանի վարչակազմը հրապարակել է բողոքի ցույցերի ժամանակ զոհված 2986 մարդու անունները։ Պաշտոնապես 3117 մարդ է մահացել, բայց զոհվածներից 131-ը կա՛մ դեռ չի նույնականացվել, կա՛մ կան անհամապատասխանություններ բնակիչների տվյալների բազայում նրանց անձնական տվյալների մեջ։ Երբ այս անհամապատասխանությունները լուծվեն, Կառավարությունը խոստացել է հրապարակել ամբողջական ցուցակը։

Այնուամենայնիվ, մարդու իրավունքների պաշտպանները պնդում են, որ զոհերի թիվը շատ ավելի մեծ է։ Ամերիկայում գործող «Մարդու իրավունքների ակտիվիստներ» լրատվական գործակալությունը հայտարարել է, որ հաստատել է ավելի քան 6300 զոհվածների ինքնությունը և հետաքննում է ևս 17 հազար մահվան մասին հաղորդագրությունները։

Նորվեգիայում գործող «Իրանի մարդու իրավունքներ» կազմակերպությունը կարծում է, որ վերջնական թիվը կարող է հասնել մինչև 25 հազար զոհի։

«Իրան միջազգային» մեդիա հարթակը նշել է ամենաբարձր 36 հազար 500 զոհվածի մասին թիվը:

Ըստ երևույթին, այս թվերին հղում անելով՝ Փեզեշքիանի վարչակազմը հայտարարել է, որ «ի տարբերություն այս երկրի պատմական թշնամիների և չարախոհների, որոնք մարդկային կյանքերը համարում են պարզապես թվեր և վիճակագրություն, դրանք մեծացնելով՝ ձգտում են իրենց քաղաքական շահին», Իրանի կառավարությունը կարծում է, որ յուրաքանչյուր մահացած մարդ թանկ է։

«Յուրաքանչյուր իրանցի մեզ համար նման է Իրանին, և նախագահը իր բարոյական պարտքի և ժողովրդի հանդեպ նվիրվածության շնորհիվ իրեն համարում է նրանց իրավունքների պաշտպան»,- ասվում է նախագահի վարչակազմի հայտարարության մեջ։

Կիրակի օրը իր ելույթում Խամենեին մեղադրել է ցուցարարներին ոստիկանության, Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի (ԻՀՊԿ) և այլ թիրախների, այդ թվում՝ բանկերի և մզկիթների վրա հարձակվելու համար:

«Հեղաշրջումը ճնշվել է»,- նրա խոսքերը մեջբերել է Tasnim լրատվական գործակալությունը։

Ցուցարարները BBC-ին ասել են, որ անվտանգության ուժերի գործողությունները աննախադեպ են եղել իրենց դաժանությամբ։ Այնուամենայնիվ, փաստն այն է, որ մեծ մասշտաբներ ընդգրկող և աղմուկ հանած ցույցերը երկրում մարել են: