Կգնա՞ Ադրբեջանը պատերազմի ճանապարհով, ո՞ր դեպքում ՀՀ-ն Իրանից օգնություն կստանա. մանրամասնում է ռազմական փորձագետը

«Հայկական ժամանակ»-ը ռազմական փորձագետ Կարեն Հովհաննիսյանի հետ զրուցել է Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի՝ Բաքու այցի, Ադրբեջանի ՊՆ-ից հնչող ապատեղեկատվությունների և այլ հարցերի շուրջ: Այն ներկայացնում ենք՝ ստորև.

- Պարոն Հովհաննիսյան, ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի՝ Բաքու այցին զուգահեռ սկսվեց տեղեկատվական «փոխհրաձգություն»: Նախ՝ պաշտոնական Բաքուն էր հայկական ԶՈՒ-ի հետ կապված տարբեր ապատեղեկատվություններ տարածում, ապա Մոսկվայից եղավ շարունակությունը: Ի՞նչ նպատակ է սա հետապնդում: Արդյոք Վլադիմիր Պուտինի այցը Բաքու որևէ կապ ունի՞ այդ տեղեկատվական ֆոնի հետ:

- Որքան էլ Պուտինի հայտարարությունները հայ-ադրբեջանական, հայ-ռուսական կամ եռակողմ հարաբերությունների մասով զուսպ էին, այնքան անզուսպ էր Պուտինի մերձավոր շրջապատը, այդ թվում՝ Բելառուսի նախագահ Լուկաշենկոն, և սա բխում է Պուտինի այցից և տրամադրվածությունից:

- Արդյոք պատահակա՞ն էր, որ հենց Պուտինի՝ Բաքու այցի ընթացքում Լավրովը կրկին խոսեց, այսպես ասած, միջանցքի մասին՝ նշելով, որ «հաղորդակցությունների շուրջ համաձայնությունը Երևանն է սաբոտաժի ենթարկում»:

- Սրանք պատահական հայտարարություններ չեն, և, ընդհանրապես, ՌԴ-ն պատահական հայտարարություններ չի անում, և այս հայտարարությունները տեղավորվում են այն համատեքստում, որ փորձում են խաղացող երկրներին, ինչու չէ, նաև ՀՀ-ին ցույց տալ, որ տարածաշրջանում հակամարտությունը չի լուծվել: Չնայած այն բանին, որ Արցախը չկա, բայց, միևնույն է, ըստ իրենց, կա հակամարտությունների մեկ այլ օջախ, որի անունն է կոմունիկացիաների ապաշրջափակում: Սրանով ակնարկում են, որ խաղաղությունը Հարավային Կովկասում դեռ չի եկել, և կան հարցեր, որոնք կապված են ուղիղ ՌԴ-ի հետ, և սրա մասին ուղիղ հենց ինքը Պուտինը ասաց, երբ նշեց, որ ՌԴ-ի ձեռքի տակ կան փաստաթղթեր, որի միջոցով կարող են ՀՀ-ն և Ադրբեջանը սահմանազատում և սահմանագծում իրականացնել: Այսինքն՝ ամեն ինչ անում են և ասում, որ հասկացնեն՝ Հարավային Կովկասում խաղաղության բանալին գտնվում է բացառապես Մոսկվայում:

- Այսքանից հետո, երբ ՌԴ-ն կարծես թե արդեն անկաշկանդ՝ բաց խաղաքարտերով է խաղում, քաղաքական «սիրախաղի» մեջ է Բաքվի հետ, ինչո՞ւ է ՀՀ-ն շարունակում մնալ ՀԱՊԿ անդամ, և ՀԱՊԿ-ում մնալը մեզ ավելի շատ օգնո՞ւմ է, թե՞ վնասում:

- Ես կարծում եմ, որ ՀԱՊԿ-ից դուրս գալը պետք է թողնենք՝ որպես վերջին կրակոց: Հիմա էլ, ըստ էության, մենք, գտնվելով ՀԱՊԿ-ում, որևէ առանցքային միջոցառման չենք մասնակցում, և այդքանով արդեն բավարար է: Հիմա աշխարհն ընդհանրապես ռազմական ալիանսների վրա է հիմնված, և մենք ՀԱՊԿ-ից դուրս գալուց հետո պետք է ունենանք այլընտրանք մեկ այլ ռազմական ալիանսում տեղ գտնելու առումով: Չստացվի այնպես, որ դուրս գանք այս մի ռազմական ալիանսից ու մնանք միայնակ՝ օդի մեջ: Սա շատ կարևոր հանգամանք է, և պետք է կարողանանք սրա հետ հաշվի նստել:

- Սովորաբար, երբ Ադրբեջանը սկսում է ապատեղեկատվական ֆոն ապահովել, դրան հաջորդում են ռազմական սադրանքները կամ գործողությունները. Ադրբեջանի ՊՆ ապատեղեկատվությունները, ՌԴ-ից, այսպես ասած, «Զանգեզուրի միջանցքի» մասին հիշեցումները համադրելով՝ կարո՞ղ ենք ենթադրել, որ ՀՀ-ի դեմ հերթական սադրանքն է ծրագրվում:

- Այստեղ շատ կարևոր դերակատարություն ունի Թուրքիան, և ՌԴ-ն Ադրբեջանի հետ պայմանավորվածություն չունի. «Զանգեզուրյան միջանցքի» առումով ՌԴ պայմանավորվածությունները Թուրքիայի հետ են: Այս փուլում հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Թուրքիան չունի ԱՄՆ աջակցությունը այդ հարցում, որ համագործակցի ՌԴ-ի հետ՝ Ռուսաստանը մնացել է միայնակ, և ինչպես Ադրբեջանը, այնպես էլ ՌԴ-ն, որ նախկինում խոսում էին ուժի լեզվով, հիմա սկսել են խոսել փաստաթղթերի լեզվով՝ հիշատակելով Նոյեմբերի 9-ի հայտարարությունը, այն պարագայում, երբ դրա կետերից որևէ մեկը ո՛չ Ադրբեջանը, ո՛չ ՌԴ-ն չեն կատարել: Մյուս կողմից նաև այն սուբյեկտը, որի համար այդ հայտարարությունը կատարվել է, այլևս չկա, գոյություն չունի, խոսքը Արցախի մասին է, և այդ փաստաթուղթը միջազգայնորեն առ ոչինչ է ճանաչվում:

- Այնուամենայնիվ, պատերազմի հավանականություն կա՞, թե՞ ոչ, եթե նման հավանականություն տեսնում եք, ապա ե՞րբ կարող է լինել:

- Ադրբեջանը, այո, պատրաստվում է պատերազմի, ակնհայտ է, և նրա բոլոր զորավարժությունները փաստում են դրա մասին, սակայն հնարավոր աշխարհաքաղաքական փոփոխություններից ելնելով, որոնցից մեկը իրանա-իսրայելական հակամարտությունն է, հնարավոր է, որ վերանայի իր գործողություններն ու դրա ժամկետները: Սակայն ես ասում եմ, որ ամենայն հավանականությամբ Ադրբեջանը կարող է մինչև տարեվերջ գնալ ռազմական գործողությունների:

- Հասկանում ենք, որ ՀԱՊԿ-ը մեզ չի օգնելու, ապա ի՞նչ ենք անելու, որո՞նք են լինելու մեր գլխավոր անելիքները:

- Մենք պետք է երկու ոլորտում պատրաստ լինենք դրան՝ դիվանագիտական և ռազմական, որովհետև այդ ոլորտները պատերազմի ժամանակ սերտ փոխկապակցված են միմյանց: Պետք է կարողանանք այս փուլում աշխարհին համոզել, որ ՀՀ-ի սուվերենության պահպանության շահերը համընկնում են Իրանի հետ, սա շատ կարևոր ու բարդ դիվանագիտական գործ է, որը մենք պետք է աշխարհին հասցնենք, որ աշխարհը այս առումով գոնե Իրանի նկատմամբ վերապահում ունենա: Եվ եթե մենք կարողանանք սրան հասնել, ապա Իրանից պատերազմի ժամանակ ռեալ աջակցություն կստանանք:

Մյուս մասով մենք պետք է կարողանանք աշխարհի հետ 2020 թվականից հետո ձևավորած հարաբերությունները փաստաթղթավորել, և չստացվի այնպես, որ հանկարծ պատերազմի ժամանակ որևէ պետություն կանգնի ասի՝ ես ՆԱՏՕ-ի անդամ եմ, չեմ կարող քեզ օգտակար լինել, ինչպես, օրինակ, ՀԱՊԿ- դեպքում էր, երբ ասում էին՝ ձեր սահմանները ճշգրտված չեն: Դրա համար պետք է մեր բոլոր հարաբերությունները, պարտականությունները փաստաթղթավորենք, որովհետև պատերազմը սարերի հետևում չէ, իսկ փաստաթղթավորելու պարագայում դա անընդհատ կարող է ձգձգվել, կանխարգելիչ միջոց կարող է լինել:

- Ինչո՞վ է պայմանավորված Ալիևի շտապողականությունը:

- Բաքվի բռնապետը իրականում շտապում է զուտ մի բանի համար, որովհետև ժամանակը աշխատում է Հայաստանի օգտին, և ՀՀ-ն ոչ միայն դիվանագիտական դաշտում է վերականգնվում, այլ նաև ռազմական արսենալում, և սա Ադրբեջանում շատ լավ են հասկանում: Եթե ՀՀ-ն գնում է ուժեղացման ճանապարհով, ապա Ադրբեջանի դիրքերը թուլանում են: