Իրանում անհանգստացած են Ադրբեջանի նոր հնարավոր էսկալացիայով, դրա համար լուրջ պատճառ ունեն. իրանագետ

«Վերջին օրերին իրանական տելեգրամյան ալիքների նման ակտիվությամբ լուրերը՝ կապված զինտեխնիկայի տեղաշարժերի, կամ Իրանում զորքը ռազմական բարձր պատրաստության աստիճանի բերելու հետ, կարող են լինել նախազգուշացում՝ Իրանի կարմիր գծերը հիշեցնելու միջոց»:

«Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում ասում է իրանագետ Ժաննա Վարդանյանը:

Նրա խոսքով՝ այս լուրերի թիրախն ավելի շատ հայաստանյան լսարանն է, քանի որ ակնհայտ է՝ Իրանում անհանգստացած են հայ-ադրբեջանական սահմանին հնարավոր ռազմական էսկալացիայի վտանգով:

«Իհարկե, առաջին հերթին այս ամենը մեզ է վերաբերում, որովհետև խոսքը Հայաստանի կամ Արցախի վրա ադրբեջանական հարձակման մասին է, և այդ շրջանառվող լուրերն էլ հենց դրա մասին են, որ Ադրբեջանը կարող է կամ պատրաստվում է հարձակվել Հայաստանի կամ Արցախի վրա: Պարզ չէ, թե կոնկրետ որ ուղղությամբ կլինի հարձակումը, բայց ամեն ինչ խոսում է այն մասին, որ Ադրբեջանը նոր էսկալացիայի է պատրաստվում: Այդ մասին մենք կարող ենք գլխի ընկնել նաև ադրբեջանական մամուլի մոնիթորինգից կամ ադրբեջանցի պաշտոնյանների հայտարարություններից»,- ասում է նա:

Վերջինս հիշեցնում է, որ դա են վկայում նաև հայ բարձրաստիճան պաշտոնյաների հայտարարությունները. «Իրանը ևս մտահոգված է հնարավոր էսկալացիայով և փորձում է Ադրբեջանին հիշեցնել այն, որ Իրանի համար անընդունելի է հայ-իրանական սահմանի որևէ փոփոխություն:

Մեկնաբանելով այն, որ ԱՄՆ պետդեպը նախատեսում է 2024թ. 700 հազար դոլարի ռազմակրթական ծրագրեր իրականացնել Ադրբեջանի հետ՝ հիմնավորելով, որ Ադրբեջանը Իրանի հետ հսկայական սահման ունի՝ իրանագետը նկատում է՝ Ադրբեջանը, այո՛, զգում է Արևմուտքի աջակցությունը՝ հանձին ԱՄՆ-ի, այդ թվում՝ նաև ընդդեմ Իրանի քարոզչական դաշտում:

«Պարզ է, թե ինչու է ԱՄՆ-ն օգնում Ադրբեջանին, որովհետև վերջինս դիտարկվում է որպես հակաիրանական հարթակ բոլոր տեսակի գործողությունների համար: Բնականաբար, նաև Թուրքիան է Ադրբեջանի գլխավոր աջակիցը: Ինչպես նաև Իսրայելի հետ են շատ համակարգված գործում: Բոլորն ունեն շահեր ընդդեմ Իրանի, Ադրբեջանն էլ ունի սեփական շահերն ու օրակարգը, որն առաջ է տանում՝ զուգահեռաբար օգտվելով նրանց աջակցությունից»,- ասում է նա:

Իրանագետի կարծիքով՝ ռազմական էսկալացիան կանխելու՝ մեր առաջին գործոնը բանակի հզորացումն է՝ թե՛ զինտեխնիկայի համալրման տեսանկյունից, թե՛ մարտունակության բարձրացման և թե՛ հնարավոր բոլոր ուղղություններով:

«Հնարավոր ռազմական էսկալացիայի ելքը կախված է նրանից, թե ինչ արձագանք կստանա Ադրբեջանը Հայաստանից, միջազգային հանրությունից, հարևան, դաշնակից երկրների՝ Հայաստանի շուրջ կոնսոլիդացվելուց: Հայաստանը պետք է աշխատի ոչ միայն ռազմական դաշտում, այլ նաև միջազգային, ձեռք բերի նոր գործընկերներ, ինչը չի ենթադրում հին գործընկերների մերժում»,- ասում է իրանագետը:

Ըստ նրա՝ Իրանի դեպքում համագործակցությունը կարող է լինել, օրինակ, զենքի գնումների տեսքով. «Իրանը ունի ԱԹՍ-ների բավականին լայն տեսականի, ու, կարծում եմ, մենք իրանցիներից կարող ենք գնումներ ունենալ: Իրանցիները բավականին մեծ փորձ ունեն ռազմական արդյունաբերության ոլորտում, ՀՕՊ միջոցների, հրթիռային միջոցների, նույն ԱԹՍ-ների, և լավագույն դեպքում կարելի է դիտարկել նաև Իրանի հետ համատեղ արտադրության գաղափարը: Ցանկացած հնարավորություն, որը Իրանը պատրաստ է մեզ ընձեռել, պետք է օգտվենք դրանից, և ոչ միայն Իրանի, այլև ցանկացած երկրի դեպքում, որից մենք կարող ենք ինչ-որ բան ստանալ»:

Վերջինս չի կարծում, որ Հայաստանը շահագրգռված է ՀԱՊԿ-ին Իրանով փոխարինելու հարցում, ՀՀ-ի ուղղությունն ավելի ակտիվանում է դեպի Արևմուտք:

«Մյուս կողմից, առհասարակ, պետք է սովորենք հույսներս մեզ վրա դնել և առաջին հերթին մեզ ապավինել, ոչ թե անպայման սպասել, որ ինչ-որ երկիր պետք է գա և մեր փոխարեն ապահովի մեր անվտանգությունը: Եթե մենք հույսներս դնելու ենք մյուս երկրների վրա, կապ չունի՝ կլինի Իրա՞նը, թե՞ Ճապոնիան, այդ դեպքում դատապարտված ենք պարտության»,- շեշտում է Ժաննա Վարդանյանը:

Հերմինե Կարապետյան