Հրատապ է դառում ԼՂ և Լաչինի միջանցք միջազգային փաստահավաք առաքելության գործուղման անհրաժեշտությունը. ՀՀ վարչապետ

Այսօր Կառավարության հերթական նիստի ժամանակ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն անդրադարձավ մարտի 5-ին ադրբեջանական դիվերսիոն խմբի իրականացրած գործողություններին։

Վարչապետը հանդես եկավ հայտարարությամբ․

«Երեք ամիս Լաչինի միջանցքի փակ լինելու պայմաններում իրադրության սրում ունենք Լեռնային Ղարաբաղում։ Նախորդ կիրակի օրը Ադրբեջանի զինված ուժերի մի ստորաբաժանում դարանակալել ու հարձակվել է ԼՂ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից «ՈՒԱԶ» մակնիշի մարդատար ավտոմեքենայով ծառայողական նպատակներով ԼՂ Հին Շեն և Մեծ Շեն գյուղեր ուղևորվող ոստիկանների վրա, երեքը զոհվել են, մեկը՝ վիրավորվել։ Ցավակցություն հայտնելով զոհված ոստիկանների հարազատներին՝ ուզում եմ ընդգծել, որ նրանք երեքն էլ ծնվել էին Լեռնային Ղարաբաղում։

Այս հանգամանքը հատուկ կարևորություն է ստանում 2023 փետրվարի 18-ի Մյունխենի անվտանգության համաժողովում Ադրբեջանի նախագահի արած հայտարարության ֆոնին, իսկ Ադրբեջանի նախագահն ընդունել էր, որ գոյություն ունի միջազգային պայմանավորվածություն, համաձայն որի՝ իրենք պետք է ԼՂ հայության ներկայացուցիչների հետ քննարկեն վերջիներիս իրավունքների և անվտանգության հարցը։ Նախագահը ընդգծել էր, որ իրենք այդ քննարկումները պատրաստվում են ունենալ ԼՂ-ում ծնված և ապրած մարդկանց հետ։

Մարտի մեկին ԼՂ-ում՝ ՌԴ խաղաղապահ զորախմբի կենտրոնակայանում, տեղի էր ունեցել ԼՂ և Ադրբեջանի ներկայացուցիչների հանդիպումը, և այդ հանդիպումից 4 օր անց Ադրբեջանը ձեռնարկեց վերը նկարագրված սադրանքը, որը այլ կերպ, քան ահաբեկչական ակտ, դժվար է որակել։ Այդ ահաբեկչական ակտին զոհ գնացն ԼՂ-ում ապրած, ծնված, ընտանիքներ կազմած երեք, երկու ու մեկ երեխաներ ունեցող քաղաքացիները։

Մարտի 5 ահաբեկչությամբ Ադրբեջանը մի քանի նպատակ է հետապնդում․ առաջինը՝ ԼՂ ներկայացուցիչների հետ հետագա բանակցությունների վիժեցումն ու նոր ռազմական սադրանքների համար անհրաժեշտ ֆոն ստեղծելը: Լեռնային Ղարաբաղի արտաքին գործերի նախարարությունը երեկ հանդես էր եկել հայտարարությամբ՝ արտահայտելով պատրաստակամություն շարունակելու խոսակցությունը Ադրբեջանի հետ, և սա շատ կարևոր հայտարարություն է: Կարծում եմ՝ անհրաժեշտ է միջազգային հուսալի մեխանիզմներ ստեղծել, որ Բաքու-Ստեփանակերտ անխափան և ինստիտուցիոնալ խոսակցություն տեղի ունենա, և սա վերը հիշատակված միջազգային պայմանավորվածության իրացման արդյունավետ երաշխիքի կարող է դառնալ:

Մարտի 5 սադրանքի հաջորդ նպատակն էր ստեղծել կեղծ ապացույցներ, թե Հայաստանից ԼՂ զենք ու զինամթերք է տեղափոխվում, այս թեման Ադրբեջանի համար կարևոր է հատկապես Արդարադատության միջազգային դատարանի փետրվարի 22-ի որոշումից հետո, երբ աներկբա և միանշանակ դատարանը մերժեց ՀՀ-ի նկատմամբ ժամանակավոր միջոց կիրառելու Ադրբեջանի պահանջը, որով Ադրբեջանը ՀՀ-ին մեղադրում էր ականապատումներ իրականացնելու համար:

Այդ մերժմամբ արդեն մի քանի ամիս բոլոր միջազգային հարթակներում ՀՀ-ի դեմ ծավալվող անհարկի մեղադրանքները ականապատումների մասին փլուզվեցին, և սա չափազանց կարևոր էր։ Ադրբեջանը մարտի 5-ի միջադեպը փորձ էր անում ներկայացնել որպես ՀՀ-ից Լեռնային Ղարաբաղ զենք-զինամթերք տեղափոխելու ապացույց, ինչը չստացվեց երկու պատճառով․ նախ ոստիկանության «ՈՒԱԶ»-ը ոչ թե գնում էր դեպի Ստեփանակերտ, այլ դուրս էր եկել Ստեփանակերտից: Ադրբեջանի հարձակումը և նաև «ՈՒԱԶ» մեքենայի հետագիծը Ստեփանակերտ մինչև դեպքի վայր նկարահանվել էր ԼՂ ներքին գործերի նախարարության տեսախցիկներ կողմից, ինչից ակնհայտ էր դառնում, որ ոստիկանության մեքենայում, բացի փաստաթղթերից ու տաբելային զենքերից, որևէ այլ բան չէր եղել։

Ադրբեջանի հաջորդ կարևոր նպատակը հետևյալն էր․ արյունոտ ահաբեկչությամբ ձևավորել նոր խոսույթներ, տեղեկատվական նորանոր հոսքեր, որոնք կծածկեն կարևորագույն մի փաստ, այն, որ Ադրբեջանը բացահայտ կերպով չի կատարում համաշխարհային բարձրագույն ատյանի՝ Միջազգային արդարադատության դատարանի որոշումը՝ Լաչինի միջանցքը բացելու վերաբերյալ: 

Հիշեցնեմ, որ պարտադիր իրավական ուժ ունեցող որոշմամբ դատարանը Ադրբեջանին պարտավորեցրել է ձեռնարկել իրեն հասու բոլոր միջոցները՝ երաշխավորելու Լաչինի միջանցքով քաղաքացիների, տրանսպորտ միջոցների և բեռների երկու ուղղություններով անխափան տեղաշարժը: Դատարանը շեշտել էր, որ իր որոշումը պարտադիր իրավական ուժ է առաջացնում Ադրբեջանի համար, և ահա այս որոշումը շուրջ 15 օր չի կատարվում: Սա Ադրբեջանի պատասխանատվությունն է:

Ադրբեջանը գնում է նորանոր սադրանքների՝ ԼՂ-ում իրադրությունը սրելու համար։ Այս ամենի ընդգծումով՝ ավելի հրատապ է դառնում ԼՂ և Լաչինի միջանցք անհապաղ փաստահավաք միջազգային առաքելություն գործուղելու անհրաժեշտությունը՝ կանխելու համար Ադրբեջանի կողմից նոր ագրեսիայի սանձազերծումը և ԼՂ ժողովրդին էթնիկ զտումների և ցեղասպանության ենթարկելու Ադրբեջանի նախապատրաստություններին, որոնք արտահայտվում են Միջազգային դատարանների որոշումները չկատարելով, Լաչինի միջանցքը փակ պահելով, ռազմական սադրանքներ և ահաբեկչական գործողություններ ձեռնարկելով:

Միևնույն ժամանակ հարկ եմ համարում վերահաստատել Հայաստանի Հանրապետության՝ տարածաշրջանում խաղաղության հասնելու ձգտումը և հավատարմությունը խաղաղության օրակարգին»: