Ասացի՝ սիրելի՛ Շառլ, կուզե՞ք՝ ձեր կարիերային նվիրված նախագիծ անեմ․ Գյումրիում կայացավ «Ֆողմիդաբլը Ազնավուր» համերգը

Շատ քաղցր հայերեն էր խոսում, մշտապես սև ակնոցով էր, շատ էր արտասվում, մտահոգվում Հայաստանի համար։ 2017-ի հոկտեմբերին էր վերջին անգամ Շառլ Ազնավուրը Հայաստանում, վերջին համերգն էր մեր երկրում։

Հիշողությունները «Երևանյան հեռանկարներ» միջազգային երաժշտական 23-րդ փառատոնի տնօրեն Սոնա Հովհաննիսյանինն են։

Այսօր մեծանուն հայը ֆիզիկապես չկա, սակայն կան արվեստասերներ ու արվեստագետներ, որոնք կարողանում են նրա արվեստն ու երաժշտությունն ապրեցնել, շարունակել շանսոնյեի ուղին ու աշխարհի տարբեր երկրներում արհեստավարժորեն ու գրագետ ներկայացնել նրան:

«Երևանյան հեռանկարներ» միջազգային երաժշտական 23-րդ փառատոնի նախաձեռնությամբ Գյումրիում ներկայացվեց Շառլ Ազնավուրի կյանքի պատմությունը ներկայացնող «Ֆողմիդաբլը Ազնավուր» նախագիծը:

Աճեմյանի բեմում թևածեց ազնավուրյան երաժշտության թախծն ու սիրո ոգին՝ շնորհիվ պրոդյուսեր, ներկայացման բեմադրիչ Ժիլ Մարսալայի և մենակատար Ժյուլ Գրիսոնի, որն իր հազվագյուտ տաղանդով կարողացավ ամբողջացնել մեծ երաժշտի և մարդու կերպարը։

Մինչ այս համերգ-ներկայացումը Մարսալան մեկ այլ հաջողություն էլ ունեցել էր նույն ձևաչափով բեմադրված «Էդիտ Պիաֆ» համերգ-ներկայացմամբ։ Ցուցադրություն աշխարհի 50 երկրում և 1 մլն հանդիսատես։ Շառլ Ազնավուրի հաղթարշավը նոր է մեկնարկում։

200 ներկայացում 2011-ին է կայացել՝ մինչև կորոնավիրուսի համաճարակը, ևս 200-ը նախատեսված է առաջիկայում։

Գյումրիում «Ֆողմիդաբլը Ազնավուր»-ն ընդունվեց մեծ ջերմությամբ և հիացմունքով։

Իսկ թե ինչպե՞ս է ծնվել այս համերգ-ներկայացումը, «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում Ժիլ Մարսալան պատմում է․

«2017-ին սկսվեց այս պատմությունը, երբ մենակատար Ժյուլ Գրիսոնի հետ մեկնեցինք Նյու Յորք՝ Ազնավուրի համերգին մասնակցելու։ Դա հեքիաթային համերգ էր, և մենք առաջին շարքում էինք։ Մի անբացատրելի զգացողություն ունեցա, որը կյանքում չեմ ապրել։ Ազնավուրը երբ դուրս եկավ բեմ, այնպիսի լռություն էր, կարծես մարդ չկար դահլիճում։ Այնինչ 5000 հանդիսական կար։ Մինչ այդ Ազնավուրը տեսել էր Պիաֆը (- խմբ․ նկատի ունի «Էդիտ Պիաֆ» համերգ-ներկայացումը), տեսել ու շատ հավանել էր։ Ես ասացի՝ սիրելի Շառլ, կուզե՞ք՝ ձեր կարիերային նվիրված նման նախագիծ անեմ։ Ասաց՝ ինչո՞ւ չէ, և տվեց ինձ այդ լիազորությունն ու թույլտվությունը»։

«Ֆողմիդաբլը Ազնավուր»-ը գյումրեցի հանդիսատեսին տարավ Փարիզի «բոհեմական» միջավայր և ներկայացրեց աշխարհահռչակ շանսոնյեի անցած ճանապարհի ու կյանքի պատմությունը: Յուրաքանչյուրը զգաց Ազնավուրի ներկայությունը, քայլեց, ապրեց, սիրեց, հուզվեց ու ոգևորվեց շանսոնյեի հետ հենց այն միջավայրում, որում ապրել ու ստեղծագործել է լեգենդը։ Այս գործում մեծ էր հատկապես մենակատարի՝ Ժյուլ Գրիսոնի գործոնը։

«Մենք ընտրել ենք այնպիսի արտիստի, որը ոչ միայն լավ երաժիշտ լինի, այլ սիրի այս ոճը, երաժշտությունը և լինի գիտակ։ Ընտրել ենք սրտով և նրան, որը ոչ միայն կատարի, այլ նաև պրոպագանդի։ Սա շատ կարևոր նախապայման է, իսկ Գրիսոնը Ֆրանսիայում հայտնի երգիչ է։ Նա տաղանդ է և ֆրանսիական երաժշտության ֆանատ, որը կարողանում է բեմում մարմնավորել կերպարները։ Դժվար էր, բայց մենք գտանք նրան»,- հպարտանում է Ժիլ Մարսալան։

Մենակատար Ժյուլ Գրիսոնը և՛ երգում է, և՛ պարում, նվագում է կիթառ, դաշնամուր։

Շատ հետաքրքիր ու բացառիկ կազմով է ներկայացել «Ֆողմիդաբլը Ազնավուր»-ը։ Երաժիշտները ևս յուրաքանչյուրը մի քանի գործիքի է տիրապետում։ Այս միասնությամբ հանդիսատեսն իրեն զգաց մի քիչ ֆրանսիացի և մի քիչ հայ, այնպես, ինչպես Ազնավուրն էր իրեն բնութագրում՝ ասելով․ «Ես ֆրանսիացի հայ չեմ, ես հայ ֆրանսիացի եմ»։

Մինչ Գյումրու համերգը ևս մեկը տեղի է ունեցել Երևանում և անակնկալ մատուցել ներկաներին։ Այս մասին «Երևանյան հեռանկարներ» միջազգային երաժշտական 23-րդ փառատոնի տնօրեն Սոնա Հովհաննիսյանն է պատմում։

Շառլ Ազնավուրի 1700 երգից 25-ն են ընտրել համերգ-ներկայացման համար, որոնցից 6-7 երգը բացառապես նորություն են եղել, դրանց մասին մինչ այս որևէ մեկը չի էլ իմացել։

«Դժվար է գնահատել իրենց ներդրումը նաև Ազնավուրի մահից հետո նրան առավել ճանաչելի դարձնելու հարցում։ Փաստորեն մեծ շանսոնյեի մահից հետո էլ նոր բաներ դեռ ունենք բացահայտելու»,- ասում է Սոնա Հովհաննիսյանը։

Երևանյան համերգից հետո նախագիծը Գյումրիում ներկայացնելն ինքնանպատակ չէ։ Հովհաննիսյանն ասում է՝ իրենց համար սա նոր քաղաքականություն չէ. լիովին գիտակցում են, թե որքանով է Գյումրին Ազնավուրինը և հակառակը։ «Ուստի չցանկացանք միայն Երևանում վայելել այս գեղեցիկ համերգը»,- նշում է նա։

Հարցազրույցի ավարտին Գյումրի ժամանած պրոդյուսեր, բեմադրիչ Ժիլ Մարսալան իրենց առաջիկա անելիքների մասին փոքրիկ անդրադարձ է անում։ 

Սիմֆոնիկ նվագախմբի հետ կներկայացնեն Էդիտ Պիաֆ։ Այս պահին կազմում են այն երկրների ցանկը, որտեղ համերգային շրջագայություններ են ունենալու, իսկ 2024-ին Ազնավուրի 100-ամյակին կնվիրեն Ազնավուր՝ սիմֆոնիկ տարբերակով։

Նշենք, որ «Ֆողմիդաբլը Ազնավուր» համերգ-ներկայացման և՛ երաժիշտները, և՛ պրոդյուսերը Հայաստանում են առաջին անգամ։

Սամսոն Մատինյան
Լուսանկարները՝ «Հայկական ժամանակ»-ի