Բոլոր հիմքերը կան՝ հաջողության հասնելու համար. իրավապաշտպանը՝ ընդդեմ Ադրբեջանի ագրեսիայի՝ ՀՀ-ի ներկայացրած հայցի մասին

Հայաստանը դիմել է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան՝ պահանջելով հրատապ միջոց կիրառել ընդդեմ Ադրբեջանի ագրեսիայի: Ներկայացված դիմումները վերաբերում են Հայաստանի բնակավայրերի թիրախավորմանը, քաղաքացիական բնակչության և ռազմագերիների հիմնարար իրավունքների պաշտպանությանը:

Միջազգային իրավական հարցերով ՀՀ ներկայացուցչությունը ՄԻԵԴ-ից պահանջել է նաև կիրառել իր կանոնադրության 39-րդ կանոնի 2-րդ կետը, այն է՝ որոշման մասին անհապաղ ծանուցել ԵԽ Նախարարների կոմիտեին:

Ներկայացուցչության հաղորդմամբ՝ Հայաստանը նաև լրացուցիչ պահանջ է ներկայացրել ՄԻԵԴ. «Համացանցում տարածվում են տեսագրություններ, որտեղ երևում են հայ ռազմագերիներ, որոնք փաստացի գտնվում են ադրբեջանցի զինծառայողների վերահսկողության տակ։ Ադրբեջանի դեմ միջանկյալ միջոցներ կիրառելու՝ եվրոպական դատարան ենք ներկայացրել միջանկյալ միջոց կիրառելու լրացուցիչ պահանջ՝ տեսանյութերում երևացող զինծառայողների հիմնարար իրավունքների պաշտպանության համար»:

Իրավապաշտպան Նինա Կարապետյանցն այս քայլը գնահատում է կարևոր։ Ըստ նրա՝ ՀՀ իշխանությունն ավելի հետևողական պետք է լինի և առանց մտավախության ու անհանգստության դիմի ցանկացած քայլի՝ ստեղծված իրավիճակը կայունացնելու և արդյունքի հասնելու համար:

Նրա հետ մեր զրույցը՝ ստորև.

- Տիկին Կարապետյանց, ի՞նչ ակնկալիքներ կարո՞ղ ենք ունենալ ՄԻԵԴ-ից:

- Ասեմ, որ բոլոր ատյանները և գործիքները պետք է օգտագործել, որովհետև փոքր դետալներից է հավաքվում և ստեղծվում այն հիմքը, որի միջոցով դու կարողանում ես պաշտպանել քո իրավունքները։ Այս առումով կարող ենք դիտարկել Կոսովոյի օրինակը, որի անկախության ճանաչմանը նախորդել էին բազմաթիվ նմանատիպ գործողություններ, և տարբեր միջազգային մարմիններ խնդիրներ էին բարձրացրել և իրենց համակցության շրջանակում դրել Կոսովոյի անկախության ճանաչման հարցը։

Հայաստանը դատարանից պահանջում է միջոցներ ձեռնարկել, որոնք հնարավորություն կտան արձանագրել, որ ՀՀ-ում կան բազմաթիվ խնդիրներ, այդ թվում՝ հումանիտար և իրավունքի խախտման։ Կարևոր է, որ միջազգային անկախ մարմինը, որի անկախությունը որևէ մեկը կասկածի տակ չի դնում, արձանագրի այս փաստը, և, ըստ կայացրած որոշման, հասկանանք, թե ինչ գործողություններ ենք անելու։ Միշտ չէ, որ նման որոշումները կանխարգելում են կամ դադարեցնում են ընթացող գործողությունները, բայց միայն փաստի արձանագրումը, որ կա իրավունքի խախտում, արդեն մեզ համար մեծագույն հաղթանակ կլինի այն վիճակում, որում գտնվում ենք հիմա։

- Դիմումն ստանալուց հետո ՄԻԵԴ-ը ի՞նչ ժամկետներում պետք է ուսումնասիրի այն և որոշում ընդունի:

- Ժամկետներ սովորաբար նշել հնարավոր չէ, սակայն դատարանը հրատապ հարցերը քննում է հրատապ կարգով։ Ճիշտ ներկայացնելու և ճիշտ հիմնավորումներ բերելու դեպքում գործը կքննվի ու կլսվի հնարավորինս արագ: Միջազգային տարբեր այլ ատյանների ու երկրների արձագանքները, որոնցով պահանջում են դադարեցնել Հայաստանի դեմ ադրբեջանական կողմի ագրեսիան, նաև մեծ հիմնավորում կարող են հանդիսանալ այս դեպքում։ Թեպետ դատարանը անկախ է և որոշումներ է կայացնում իր հայեցողությամբ և սեփական կամքով։

- Ըստ ձեզ՝ Հայաստանի դեպքում առկա՞ է բավարար միջազգային աջակցություն։

- Պետք է շեշտել, որ ՄԻԵԴ-ը չի առաջնորդվում արտաքին այլ գործոնների ազդեցությամբ։ Սակայն կարևոր են այն բոլոր արձագանքները, որոնց մենք ականատես ենք լինում հիմա։ Եթե նախկինում լսում էինք ընդամենը կոչեր և երկու կողմերին հավասարաչափ ու հավասարազոր էին դիմում, այսօր արդեն անվանական են լինում այդ կոչերը․ Ֆրանսիան կոչ արեց Ադրբեջանին դադարեցնել ագրեսիան, ԱՄՆ-ի բարձրաստիճան պաշտոնյանները նույնպես անվանական դիմում են Ադրբեջանին և կոչ անում դադարեցնել Հայաստանի դեմ հարձակումը։ Այսինքն՝ կա այն գնահատականն ու գիտակցումը, որ այս իրավիճակը Հայաստանի մեղքով չէ, և Հայաստանը չէ, որ սկսել է ռազմական գործողությունները, այլ ամբողջ պատասխանատվությունը Ադրբեջանի վրա է։

Չնայած այնքան խիստ չէ միջազգային հանրության արձագանքը Ադրբեջանի նկատմամբ, ինչպես Ուկրաինայի դեպքում է արվում։

- Իսկ ի՞նչ քայլեր պետք է անի ՀՀ-ն, որպեսզի ՄԻԵԴ-ում հաջողություն գրանցի:

- ՄԻԵԴ-ում հաղթանակի հասնելու համար անհրաժեշտ է ներկայացնել բոլոր գործիքներն ու հիմնավոր ապացույցները, որոնք առկա են։ Գուցե կլինեն հիմնավոր ապացույցներ, որոնք անուղղակի ապացույցներ են, բայց դրանք իրենց համակցության մեջ կարելի է ավելի հիմնավոր դարձնել։ Միջազգային իրավական հարցերով ՀՀ ներկայացուցչությունը, այսինքն՝ հայկական թիմը, միշտ ապացուցել է, որ կարող է հիանալի աշխատանք տանել ու հաջողված արդյունքի հասնել։ Եթե լինի քաղաքական որոշում՝ գնալ ավելի չոր ճանապարհով և մոտեցումով, թիմը շատ լավ կաշխատի, որովհետև բոլոր հիմքերը ունի՝ անհրաժեշտ արդյունքի հասնելու և բավարար ապացույցներ ներկայացնելու։