Ցածր եկամտաբերությունը կապ չունի պետության կենսաթոշակային համակարգի ուղղությամբ իրականացվող գործողության հետ. Խաչատրյան

Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի փոխնախարար Դավիթ Խաչատրյանը «ֆեյսբուք»-ի իր էջում անդրադարձել է կուտակային կենսաթոշակային համակարգին, ֆոնդերի կառավարմանն ու եկամտաբերության խնդրին:

«Վերջին 2 օրերին շատերի կողմից քննարկվում է Կենսաթոշակային հաշվի եռամսյակային հաշվետվությունը, և մասնավորապես ուշադրության է արժանացել 2022-I եռամսյակի բացասական եկամտաբերությունը։ Մինչ եկամտաբերության խնդրին անդրադառնալը՝ նախ ամփոփ ներկայացնենք, թե ինչպիսի կառուցվածք ունի Կուտակային կենսաթոշակային համակարգը և ինչպես է այն գործում։
Հայաստանում կենսաթոշակային ֆոնդերը կառավարում է ոչ թե պետությունը, այլ լիցենզավորված 2 կազմակերպություն. ֆրանսիական ծագումով «Ամունդի-ԱԿԲԱ ասեթ մենեջմենթը» և ավստրո-գերմանական «Ցե-Կվադրատ ամպեգա ասեթ մենեջմենթ Արմենիան»։

Ակտիվների այս կառավարիչներն ունեն տասնամյակների պատմություն ու փորձ, կառավարում են ահռելի ծավալների ակտիվներ։ Որպեսզի ավելի պատկերավոր լինի՝ փաստենք, որ օրինակ Amundi-ին աշխարհի ակտիվների ամենախոշոր կառավարիչների 10-նյակում է, շարքում է այնպիսինների կառավարիչների, ինչպիսիք են ամերիկյան JPMorgan Chase & Co.-ն, Goldman Sachs-ը, գերմանական Allianz-ը, շվեյցարական UBS-ը և այլն։ Ամունդիի կողմից կառավարվող ակտիվների ընդհանուր պորտֆելը կազմում է շուրջ $2 տրիլիոն։

Հայաստանում Amundi-ACBA Asset Management-ը և C-Quadrat Ampega Armenia-ը մասնակիցներիս և պետության կողմից կատարված հատկացումներն ուղղում են որոշակի եկամտաբերություն ունեցող ակտիվներ, կառավարում դրանք՝ նպաստելով ֆոնդերի միջոցների աճին։

Կառավարիչները կուտակային միջոցները կառավարում են 3-ական ֆոնդերում՝ կայուն եկամտային, պահպանողական և հավասարակշռված։ Միջոցների մոտ 98%-ը գտնվում են պահպանողական ֆոնդերում։
2021-IV եռամսյակի ամփոփված տվյալներում կուտակային ընդհանուր միջոցները կազմել է ավելի, քան 480 մլրդ դրամ ($1 մլրդ), որում մոտ 390 մլրդ-ը մասնակից-պետություն վճարած հատկացումներն են, իսկ 90 մլրդ դրամը ձևավորվել է ներդրումներից բերած եկամուտներից։

Այսինքն համակարգը վերջին 8 տարիներին ապահովում է դրական եկամտաբերություն, չնայած, որ եղել են և դեռ կլինեն ժամանակահատվածներ, երբ այն բացասական արդյունք կգրանցի, որի պատճառների և գործոնների մասին կխոսենք ստորև։

Ներդրումների շուրջ 67%-ը ՀՀ դրամով տեղաբաշխված է Հայաստանում՝ պետական պարտատոմսերում, բանկային ավանդներում և կորպորատիվ թղթերում, իսկ մնացած շուրջ 33%-ը՝ արտարժույթով (հիմնականում USD և EUR) արտասահմանյան արժեթղթերում, այդ թվում՝ մասնավոր խոշոր կազմակերպությունների բաժնային արժեթղթերում, պարտքային արժեթղթերում և այլն։
Այստեղ շատ կարևոր է արձանագրել արտարժույթով կատարված ներդրումների այն փաստը, որ կենսաթոշակային ֆոնդերում գոյացած միջոցները հաշվետվություններում (այդ թվում՝ յուրաքանչյուրիս մասով ձևավորվող) արտահայտվում են ՀՀ դրամով, այսինքն նախորդ ժամանակահատվածի համեմատ փոխարժեքի տատանումը կարող է դրամային արտահայտությամբ առաջացնել բարձր եկամտաբերություն և հակառակը։

Փորձենք օրինակով ներկայացնել. դիցուք եռամսյակի տվյալներով Վահեի կենսաթոշակային հաշվին առկա է 5 մլն դրամ, իսկ հաշվետու օրվա դրությամբ դոլարի փոխարժեքը 517 դրամ է, և այլ գործոններն անփոփոխ լինելու պարագայում, եթե հաջորդ եռամսյակի հաշվետու օրվա դրությամբ փոխարժեքը գրանցի 476 արժեքը, ապա Վահեն կունենա բացասական եկամտաբերություն՝ -130,851 դրամի չափով (հաշվի առնելով, որ Վահեի միջոցների 33%-ը կամ 1,65 մլն դրամի միջոցները ներդրված են արտարժութային ակտիվներում, որը նախորդ եռամսյակում կազմել է $3,191՝ 517 դրամ փոխարժեքի պայմաններում): Հետևաբար, եկամտաբերության մասին տեղեկատվությունը ստանալիս պետք է ուշադրություն դարձնել և համեմատական տանել վերջին և դրան նախորդող եռամսյակների հաշվետու օրվա դրությամբ փոխարժեքների միջև. էական տատանումը էական ազդեցություն կունենա եկամտաբերության վրա։
Այսօր, կուտակայինի մասնակիցներս, անուղղակի ձևով բաժնետերեր ենք այնպիսի կազմակերպություններում, ինչպիսիք են Amazon-ը, Apple-ը, Google-ը, Honda-ն, Samsung-ը, Nestle-ն և շատ ու շատ համաշխարհային հսկաներ։

Թե ինչպես է աշխատում արժեթղթերի շուկան՝ կարծում եմ շատերն արդեն պատկերացում ունեն, դրանք ֆինանսական տարբեր գործիքների միջոցով ապահովում են որոշակի եկամտաբերություն, ինչպես նաև բաժնետոմսի գնի բարձրացում՝ նաև գնաճով պայմանավորված, սակայն ամենատարբեր պատճառներով ամենահզոր կազմակերպության արժեթղթերը կարող են նույնիսկ գնանկում գրանցել՝ պատճառ կարող է դառնալ ՀՀ տնտեսությունում և համաշխարհային տնտեսություններում բարձր գնաճերը, վատատեսական սպասումները, շուկայում անկայունություններն ու անորոշությունները, պատերազմները, տեխնոլոգիական փոփոխությունները, սանկցիաները, ընդհուպ մինչև անհիմն բամբասանքներն ու դատական խոշոր հայցերը, օրինակները բազմաթիվ են։

Ամփոփելով վերոգրյալը՝ կարող ենք փաստել, որ ցածր կամ նույնիսկ բացասական եկամտաբերությունը որևէ կապ չունի պետության՝ կենսաթոշակային համակարգին ուղղությամբ իրականացվող գործողությունների հետ, և պետությանն ուղղված քննադատություններն ու մեղադրանքները ֆոնդերի միջոցների տնօրինման, կառավարման, և դրա հետևանքով գրանցած եկամտաբերության հարցում հիմնազուրկ են, իսկ երկարաժամկետ հատվածում եկամտաբերությունը եղել է և կլինի կայուն դրական»,- ասված է հաղորդագրության մեջ։

Տպել
1047 դիտում

Բաղրամյան պողոտայում կիրառվել են բացառապես լուսաձայնային, ոչ բեկորային նռնակներ, դրանք թուրքական չեն․ Ֆիդանյան

Մեկնարկել է Եվրո-2024-ը․ բացման հանդիսավոր արարողությունը կայացել է Մյունխենի մարզադաշտում (լուսանկարներ)

Բախման ընթացքում առաջին վնասվածքը ստացել են ոստիկանները, բացի ոստիկանական ուժերից որևէ այլ ուժ չի ներգրավվել․ Ֆիդանյան

EventHub․am-ը՝ աշխարհահռչակ Black Eyed Peas-ի Թբիլիսիի համերգի տոմսերի վաճառքի պաշտոնական ներկայացուցիչ

Կազան-2024. սամբիստ Արսեն Խանջյանը՝ բրոնզե մեդալակիր

Այսօրվա մայրամուտը Սևանում (լուսանկար)

Քաղաքական առաջնորդ Գարեգին Բ-ն պետք է հեռանա, նա նախկին քրեաօլիգարխիկ իշխանության շարունակությունն է. Էդգար Առաքելյան

ՊՆ-ն 18-27 տարեկան աղջիկներին և կանանց հրավիրում է պարտադիր 6-ամսյա ժամկետային ծառայության (տեսանյութ)

Ալավերդի-Այրում վնասված երկաթգիծը շահագործվել է․ բեռնատար գնացքն անցել է նորոգված հատվածով (տեսանյութ)

«Կրթությունից աշխատանք՝ մեկ քայլ». «Ապագա» հիմնադրամը նոր ծրագիր է սկսում (տեսանյութ)

Զելենսկին ժամանել է Շվեյցարիա․ նա մասնակցելու է խաղաղության գագաթնաժողովին

Իր արած գրառումը սեփական գրպանին կպավ, մարդիկ դադարում են օգտվել «Ջիջի»-ի ծառայությունից. Միսկարյանը ևս բոյկոտում է

Սեր Դիլիջանի երկնքում․ Գագիկ Սուրենյանը լուսանկար է հրապարակել

Պաշարները կշարունակեն փոքրիկների կյանքեր փրկել․ Երևանի փոխքաղաքապետը և առողջապահության վարչության պետը արյուն են հանձնել

Մխիթար Հայրապետյանը Վաշինգտոնում այցելել է Starlink-ի գրասենյակ․ համագործակցության հարցեր են քննարկվել

Երևանում իրանական առևտրի տուն է բացվելու․ Հայաստանը մտադիր է նման կենտրոն ունենալ Թեհրանում

Կայացել է սուբվենցիոն հայտերի գնահատման հանձնաժողովի նիստը․ համայնքներից ստացված 49 ծրագիր է քննարկվել

Խուզարկություններ են արվել, ՀՅԴ 10 ղեկավար անդամ է ձերբակալվել․ Սաղաթելյան

Երևան-Քիշնև ինքնաթիռը չնախատեսված վայրէջք է կատարել Բուխարեստում․ ինչ են հայտնել Մոլդովայի իշխանությունները

Երկուսս էլ առանց անուն տալու հասկացանք՝ ով է այն տերտերը, որի առջև դրախտի դարպասները հաստատ փակ են լինելու․ Կոնջորյան

Հայաստանում կիրականացվի 130 մլրդ դրամի ներդրում, կստեղծվի մոտ 1000 աշխատատեղ․ Գևորգ Պապոյանը խոսել է առաջիկա ծրագրերից

Կոմիտասի շենքերից մեկում հրդեհ է բռնկվել, կրակը տեսանելի է մի քանի հարյուր մետրից․ ըստ տանտիրոջ՝ պայթել է գազաբալոնը

5 հա և ավելի մակերեսով գյուղատնտեսական նշանակության հողերի միավորման դեպքում կտրամադրվի պետական աջակցություն

Գյուղի սկզբնամասում դարանակալել, հետո կրակել է․ Ամբերդի բնակչի սպանության կասկածանքով ձերբակալվել է համագյուղացին

Վարչապետը օտարերկրյա պետություններում Սփյուռքի գործերի հանձնակատար է նշանակել

Մեկ ամիս առանձին ժամերի միակողմանի փակ է լինելու Էրեբունու փողոցից Այվազովսկի ճանապարհահատվածը

Հայ-ադրբեջանական սահմանում արտառոց տեղաշարժ կամ միջադեպ չի նկատվել․ ԵՄ դիտորդական առաքելություն

Ոստիկանության բաժանմունքում կանայք հարձակվել են օպերլիազորի վրա, հարվածել, հայհոյել․ մեկի մոտ դանակ է հայտնաբերվել

ՌԴ-ն պատրաստ է «հենց վաղն» էլ նստել բանակցության սեղանի շուրջ․ Պուտինը հայտնել է Ուկրաինայի հետ խաղաղության պայմանները

ԱԳՆ շենքի դիմաց Գալստանյանի ակցիայի ժամանակ խուլիգանության դեպքի վարույթով նախաքննությունը, երեք անձի մասով, ավարտվել է

Գերմանիայում ռեկորդային քանակով՝ 35 տոննա կոկային է առգրավվել․ արժեքը գնահատվում է 30 միլիարդ եվրո

Քարկոփը Մ-6 ավտոճանապարհին միացնող հետիոտնային կամրջի աշխատանքներն ավարտվել են

Ռուսաստանից տուրիստական հոսքը կրճատվել է․ որ երկրներից են ավելի շատ զբոսաշրջիկներ այցելել Հայաստան

Երկրի ապագայի մասին մտածող ղեկավար ունենալու մաղթանք հղողն ինքը պետք է սեփականն ունենա․ ԱԳՆ բողոքի նոտան Բելառուսին

Պետք է հետևենք զարգացած երկրների օրինակներին․ Ավանեսյանն ու տարբեր գերատեսչությունների աշխատակիցներ արյուն են հանձնել

Որոշ գյուղատնտեսական արտադրատեսակների արտահանման նկատմամբ վեցամսյա արգելք է սահմանվել

Նախարարության քրգործերի բովանդակության մեջ խորանալու ժամանակ ու ցանկություն չի եղել, թիմը լավ է աշխատում․ Պապոյան

Բերման են ենթարկվել ՀՅԴ Վայոց ձորի կառույցի ղեկավար մարմնի անդամներ․ Լիլիթ Գալստյան

Հայտնաբերվել է հրազենային վնասվածքով պայմանագրային զինծառայողի դի․ ՊՆ

Կարելի է արձանագրել, որ Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացին կայացել է․ Հովիկ Աղազարյան